شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۴۹۰۷) تقسیم ارث در حالت فوت زن با داشتن همسر و فرزند

(۴۹۰۷) سوال: اگر زنی فوت کند در حالی که همسر و یک فرزند دارد ارثیه او چگونه تقسیم خواهد شد؟ اگر مردی بمیرد که همسر او هیچ فرزندی نداشته باشد ترکه وی چگونه تقسیم خواهد شد؟

جواب:

حالت اول: اگر زنی بمیرد و وراث او شامل شوهر و یک فرزند باشند و می‌دانیم که فرزند در لغت به هر دو جنس مونث و مذکر دلالت دارد، در این حالت به زوج او یک چهارم ماترک ارث خواهد رسید چنان که خداوند منان می‌فرماید:{ ۞ وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَٰجُكُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّهُنَّ وَلَدٌۭ ۚ فَإِن كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌۭ فَلَكُمُ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ ۚ مِنۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍۢ يُوصِينَ بِهَآ أَوْ دَيْنٍۢ ۚ}{و برای شما نصف ترکه همسران تان است، اگر آن‌ها فرزندی نداشته باشند، و اگر فرزندی داشته باشند یک چهارم ترکه از آن شماست [در هنگام نبودن فرزند، نوه‌ها حکم فرزند را دارند. در این مورد اجماع علما هست.]. پس از انجام وصیتی که به آن سفارش کرده‌اند، و بعد از ادای دین (آن‌ها) است.}(النساء  ١٢ )

اما در حالت دوم به زوجه یک چهارم اموال خواهد رسید حتی اگر زوج بجز این زوجه همسران دیگری نیز داشته باشد و از آنها نیز فرزندانی نداشته باشد چنان که خداوند تعالی می‌فرماید:{ وَلَهُنَّ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّكُمْ وَلَدٌ }{ و برای زنان شما یک چهارم ترکه شماست، اگر شما فرزندی نداشته باشید}(النساء  ١٢) و این بود شیوه تقسیم مال در این حالت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل ي أ كيف تكون قسمة ميراث المرأة إن تركت ولدا مع زوجها، وقسمة ميراث الرجل إن لم يترك ولدا مع زوجته؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: أما الصورة الأولى: إذا ماتت المرأة عن زوجها مع ولد لها – والولد في اللغة يشمل الذكر والأنثى – فإن زوجها في هذه الحال يكون له الربع أي ربع مالها لقول تعالى -: ﴿ وَلَكُمْ نِصْفُ مَا ترَكَ أَزْوَاجُكُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّهُنَّ وَلَدٌ فَإِن كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِهَا أَوْ دَيْنِ ﴾ [النساء: ١٢].

وأما الصورة الثانية: وهي إذا مات الزوج عن زوجته، وليس له ولد، فإن لزوجته الربع، حتى لو كانت الزوجة معها ضَرَّاتٌ، يعني أن الزوج المتوفى له أكثر من زوجة، فمات عنهن، ولم يكن له ولد، فإن لهن الربع لقوله -تعالى-: ﴿ وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّكُمْ وَلَدٌ ﴾ [النساء: ١٢]. هذه هي قسمة المال في هذه الصورة.

مطالب مرتبط:

(۴۹۰۰) حکم عده و ارث برای زنی که پس از عقد و پیش از زفاف شوهرش فوت کرده است

اگر مردی زنی را به عقد خود درآورد و پیش از دخول، فوت کند، بر زن واجب است که عده را به مدت چهار ماه و ده روز رعایت کند...

ادامه مطلب …

(۴۸۹۹) حکم ارث نامزدی که عقد کرده اما دخولی صورت نگرفته، در صورت فوت شوهر

بله، از او ارث خواهد برد....

ادامه مطلب …

(۴۹۰۱) حکم ارث برای فردی با ظاهر مردانه و رفتارهای زنانه

حکم این شخص حکم مردان است و حکم او در زمره احکام افراد دوجنسه قرار نمی‌گیرد، زیرا افراد دوجنسه، اندام جنسی هر دو جنس را دارند و احکام اینگونه افراد نیز نزد علما تشریح شده است که در اینجا مجال توضیح آن نیست....

ادامه مطلب …

(۴۸۸۴) آیا اجازه ساخت خانه بر زمین موروثی پیش از تقسیم ارث جایز است؟

اگر در میان وراث افراد نابالغ وجود دارد، دست زدن به اموال ایشان ابدا جایز نیست و نباید چیزی از آن اخذ شود. اما اگر یکی از برادران بالغ از سهم خود گذشت کند اشکالی ندارد.....

ادامه مطلب …

(۴۹۱۷) حق تعصیبی فرزندان عموی متوفی در ارث

تا زمانی که پدر در قید حیات باشد هیچکس حقی در تعصیب ندارد مگر فرزندان پسر، زیرا فرزندان پسر در تعصیب بر پدران تقدم دارند. ...

ادامه مطلب …

(۴۹۲۱) حکم شرعی انتقال ارث مادر به برادر تنی و حقوق فرزندان از این ارثیه

اگر این مال را در حال صحت و سلامت به برادرش بخشیده است، هیچ اشکالی در این امر نیست و می‌تواند هر طور که می‌خواهد در مال خود دخل و تصرف کند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه