(۴۸۹۸) سوال: وقتی پسر ازدواج کرد و از خانه پدر مستقل شد، آیا پس از مرگ پدر به او ارثیه خواهد رسید؟ این پدر چند پسر دیگر هم دارد. لطفا پاسخ بفرمایید ممنون.

جواب:

خداوند تعالی می‌فرماید: :{ يُوصِيكُمُ ٱللَّهُ فِىٓ أَوْلَـٰدِكُمْ ۖ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ ٱلْأُنثَيَيْنِ ۚ }{ الله دربارۀ فرزندان‌تان به شما سفارش می‌کند، سهم پسر، چون سهم دو دختر است }(نساء ١١) و اولاد کلمه‌ای است  که شامل مرد و زن می‌شود و تمامی پسران و دختران از پدر ارث می‌برند مگر اینکه مانعی در این ارث بری وجود داشته باشد که مستقل شدن فرزند از پدر ابدا یکی از این موانع محسوب نمی‌شود. زیرا موانع ارث سه مورد هستند که عبارتند از:

اول: اختلاف دین: اینکه متوفی دینی داشته باشد و وارثان او دین دیگری داشته باشند. اگر پدر کافر باشد و فرزند مسلمان، چیزی از پدر به فرزند نمی‌رسد چنان که در این باره حدیثی از اسامه بن زید در الصحیح نقل شده که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است:  «لا يَرِثُ الْمُسْلِمُ الْكَافِرَ، وَلا يَرِثُ الْكَافِرُ الْمُسْلِمَ»: «نه مسلمان از کافر ارث می برد و نه کافر از مسلمان«

دوم: قتل، اگر وارثی به عمد مورث خود را به قتل برساند، هیچ ارثی از مورث به او نمی‌رسد. زیرا اگر از او ارث ببرد راه برای کسانی که می‌خواهند هرچه زودتر به ارث مورث خود دست یابند باز می‌شود و برای دستیابی به ارثیه دست به قتل مورث خود می‌زنند. اما محروم شدن قاتل از ارث راه را بر این امر می‌بندد. اما اگر قتل به صورت کاملا غیر عمدی اتفاق افتاده بود، در این حالت قول صحیح این است که قاتل از ارث محروم نگردد. اما قاتل از دیه چیزی به ارث نخواهد برد، زیرا این دیه جریمه او است و باز اگر سهمی به او دادیم باید مقداری از آن را کم کنیم.

سوم: بردگی، اگر وارث برده باشد از ارث محروم است حتی اگر ملزومات استحقاق ارث را دارا باشد، زیرا مال مملوک متعلق به مالک وی است. پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: « من باع عبدا وله مال فماله للبائع إلا أن يشترطه المبتاع««اگر کسی برده‌ای بفروشد و این برده مالی داشته باشد، این مال متعلق به فروشنده آن برده است، مگر در شرایطی که خریدار شرط گذاشته باشد«

بنابراین این سه موردی که در بالا ذکر کردیم مانع رسیدن ارث از مورث به وارث می‌گردند، اما آنچه در این سوال آمده مبنی بر استقلال از پدر، ابدا شامل محرومیت از ارث نمی‌گردد و هرگاه پدر فوت کرد مالش بین فرزندانش تقسیم می‌گردد و پس از اینکه سهم اصحاب فروض به آنها داده شد، به هر پسر دو برابر هر دختر سهم می‌رسد.