شنبه 2 شوال 1447
۱ فروردین ۱۴۰۵
21 مارس 2026

(۴۸۵۱) چرا وصیت کردن برای بیش از ثلث مال ناجایز است؟

(۴۸۵۱) سوال: چرا وصیت کردن برای بیش از ثلث مال ناجایز است؟

جواب:

دلیل ناجایز شمردن این امر این است که ورثه در ارثیه ذی حق هستند و اگر به صاحب مال اجازه داده شود بیش از این مقدار را وصیت نماید، تضییع حقوق ایجاد می‌گردد. در همین باره وقتی سعد بن ابی وقاص از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم   اجازه گرفت که دو سوم مالش را وصیت کند پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم   فرمود: خیر. گفت نصف مال پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم   فرمود: خیر. گفت: ثلث چه فرمود: «الثُّلثُ، والثُّلُثُ كثِيرٌ، إِنَّكَ إِنْ تَذرَ وَرثتَك أغنِياءَ خَيْرٌ مِن أَنْ تذرَهُمْ عالَةً يَتكفَّفُونَ النَّاس »: «يك سومش را صدقه بده؛ گرچه اين مقدار هم زياد است؛ اگر پس از خود وارثانت را بی نياز ترك کنی، بهتر است از اينكه آنها را فقير و نيازمند رها كنی تا دست گدايی پيش مردم دراز داشته باشند ».

پس در این آیه پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم   به حکمت مجاز نبودن وصیت بیش از ثلث اموال اشاره فرموده و اگر کسی بیش از ثلث اموالش را وصیت کرد و ورثه بدان رضایت دادند در این حالت اشکالی ندارد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: لماذا مُنعت الوصية بأكثر من الثلث؟

فأجاب رحمه الله تعالى: مُنعت الوصية بأكثر من الثلث، لأن حق الورثة يتعلق بالمال، فإذا أوصى بزائد على الثلث صار في ذلك هضما لحقوقهم، ولهذا لما استأذن سعد بن أبي وقاص رسول الله صلى الله عليه وسلم أن يوصي بثلثي ماله قال: «لا». قال فالشطر قال: «لا». قال: فالثلث. فقال النبي صلى الله عليه وسلم: «فَالتِّلْتُ، وَالثُّلُثُ كَثِيرُ، إِنَّكَ أَنْ تَدَعَ وَرَثَتَكَ أَغْنِيَاءَ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَدَعَهُمْ عَالَةٌ يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ».

فبين الرسول – عليه الصلاة والسلام – بل أشار في هذا الحديث إلى الحكمة في منع ما زاد على الثلث، ولهذا لو أوصى بزائد عن الثلث، وأذن الورثة في هذا فلا بأس به.

مطالب مرتبط:

(۴۸۵۵) حکم شرعی وصیت به نفع پسران و محروم‌کردن دختران از ارث

قول اصح در میان اقوال علما این است که تخصیص ارثیه‌ به یکی از وراث جایز نبوده و این وصیت باطل است....

ادامه مطلب …

(۴۸۵۰) آیا وصیت برای وارث جایز است؟

وصیت وارث کاملا باطل و غیر صحیح است و عمل به آن جایز نیست و کسانی که اسم آنها در وصیت نیامده است باید آن را باطل کنند..

ادامه مطلب …

(۴۸۶۲) حکم شرعی در خصوص وصیت همسر برای رسیدن مال به پسر

این وصیت صحیح است. اما او از تو خواسته که مال را نزد خود نگاه داری تا فرزندش به سن بلوغ می‌رسد و معنای سن بلوغ این است که این پسر تبدیل به انسانی آگاه و رشید گردد...

ادامه مطلب …

(۴۸۵۳) حکم سهم‌بری از خانه پدری به‌عنوان پاداش خدمت

وصیت پدرت برای تو کاملا ظالمانه بوده است و اجرای آن جایز نیست، مگر اینکه دیگر وراث بر انجام آن رضایت دهند و چون گفتید یک بار رضایت داده‌اند دیگر حق ندارند نظر خود را عوض کنند...

ادامه مطلب …

(۴۸۵۹) حکم کسی که وصیت می‌کند پس از مرگش در فلان جا دفن شود چیست؟

اگر با نیتی غیر از این نیات حرام وصیت کرده بود، مثلا وصیت کرده بود که در شهری که در آن زندگی می‌کند دفن شود در این حالت عمل به وصیت او مشکلی ندارد. البته به شرطی که امکان آن موجود باشد و هزینه آن سنگین نباشد....

ادامه مطلب …

(۴۸۵۶) آیا ثبت ملک به نام فرزندان برای محروم‌ کردن همسر از ارث جایز است؟

اگر در زمان حیات خود آنها را به فرزندانش بخشیده است و شوهر را محروم کرده و در هنگام این بخشش دچار مرضی نبوده که بیم مرگ داشته باشد، در این حالت این بخشش صحیح میباشد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه