جمعه 1 ربیع‌الاول 1448
۲۳ مرداد ۱۴۰۵
14 آگوست 2026

(۴۷۷۶) آیا وقف کتاب جایز است؟

(۴۷۷۶) سوال: آیا وقف کتاب جایز است؟ مثلا یک یا دو کتاب سودمند را در راه خدا وقف نمود؟

جواب:

بله جایز است و طلب علم خود نوعی جهاد است. همان طور که اسب و شتر را برای جهاد در راه خدا وقف می­کنیم، همانگونه می­توانیم کتاب­های دینی را  برای طلاب وقف کنیم و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم خالد بن ولید رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ را از پرداخت زکات معاف کرده بود زیرا سپر و تجهیزاتش را برای جهاد در راه خدا وقف کرده بود. پس انسان می­تواند کتابی سودمند را در راه خدا وقف کند و آن را به طلاب علم یا شخصی خاص از طلبه که مد نظر دارد بدهد. مثلا بگوید این کتاب  وقف به فلان و اگر فلانی مرد، وقف به بهمان. یا بگوید: این کتاب وقف به فلان و اگر مرد، وقف به کتابخانه بهمان. اما اگر برای بعد از مرگ آن شخص امری پیش بینی نکند، به آن وقف پایانپذیر می­گویند و پس از آن که شخص موقوف علیه فوت کرد، صحیح این است که آن موقوفه برای مصالح عامه مسلمین مصرف شود و در کتابخانه­ای قرار داده شود تا مسلمانان از آن سود ببرند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يمكن أن نجري وقفا بكتاب، أو كتابين نافعين؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: نعم يجوز هذا، وطلب العلم نوع من الجهاد، وكما أننا نوقف الخيل والإبل على الجهاد في سبيل الله، فكذلك نوقف الكتب الدينية على طلبة العلم قال النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- في خالد بن الوليد رضي الله عنه لما قيل: إنه منع الزكاة. قَالَ: «وَأَمَّا خَالِدٌ: فَإِنَّكُمْ تَظْلِمُونَ خَالِدًا، قَدِ احْتَبَسَ أَدْرَاعَهُ وَأَعْتُدَهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ». يعني وقفها، فيجوز أن يوقف الإنسان الكتب النافعة على طلاب العلم، سواء على سبيل العموم، أو على شخص مُعَيَّن من طلبة العلم فيقول هذا الكتاب وقف على فلان، فإن مات فعلى فلان. أو يقول على فلان فإن مات ففي المكتبة الفلانية. وإذا لم يقل: إن مات فعلى كذا فهذا يسمى وقفًا منقطع الانتهاء، فإذا مات الرجل الموقوف عليه، فالصحيح أنه يُصرف في المصالح العامة للمسلمين، يجعل في مكتبة يرتادها المسلمون، وينتفعون بها.

مطالب مرتبط:

(۴۷۸۶) وظیفه شرعی وارث در قبال زمین و دام‌های وقفی پدر پس از فوت

در مورد دام­هایی که تلف شده­اند لازم نیست کاری انجام دهی. مگر اینکه به علت سهل انگاری یا ندانم کاری تو تلف شده باشند که در این صورت مسئولیت آنها متوجه تو است. ....

ادامه مطلب …

(۴۷۹۵) حکم شرعی خرید مصالح مسجد مخروبه توسط افراد محلی

اگر مسجد را برای این تخریب کرده­اند که دوباره و به شکلی بهتر آن را بنا کنند، فروش این مصالح اشکالی نداشته و هیچ مشکلی متوجه تو نیست و هر کس می­خواهد می­تواند این مصالح را خریداری کند...

ادامه مطلب …

(۴۷۹۷) حکم شرعی تغییر اجرای وصیت با رضایت ورثه

بله اگر ورثه با عمل به این وصیت موافق هستند، مانعی ندارد...

ادامه مطلب …

(۴۷۸۴) حکم استفاده شخصی از زمینی که وقف شده است

هر کس که کاربری آن را تغییر دهد گناه متوجه او خواهد بود. ..

ادامه مطلب …

(۴۷۶۸) آیا اجر صدقه جاریه به میت میرسد؟

باید دید که آیا کسی که صدقه جاریه را انجام داده، خود متوفی قبل از فوت بوده است؟...

ادامه مطلب …

(۴۷۶۷) کدام برای ثروتمند مسلمان بهتر است، ساخت مسجد یا کمک به فقرا؟

باید دید کدام یک از آنها بیشتر مورد نیاز است. اگر مردم در تنگنا و مضیقه سختی بوده و بسیار نیازمند بودند، در این حالت صدقه انتخاب بهتری است، چون باعث آزاد شدن و راحتی بندگان خدا می­شود. اما اگر مردم در خیر و نعمت و فراوانی و رفاه بودند و نیاز به مسجد داشتند، در این حالت ساخت مسجد بهتر است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه