جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۴ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۴۷۷۶) آیا وقف کتاب جایز است؟

(۴۷۷۶) سوال: آیا وقف کتاب جایز است؟ مثلا یک یا دو کتاب سودمند را در راه خدا وقف نمود؟

جواب:

بله جایز است و طلب علم خود نوعی جهاد است. همان طور که اسب و شتر را برای جهاد در راه خدا وقف می­کنیم، همانگونه می­توانیم کتاب­های دینی را  برای طلاب وقف کنیم و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم خالد بن ولید رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ را از پرداخت زکات معاف کرده بود زیرا سپر و تجهیزاتش را برای جهاد در راه خدا وقف کرده بود. پس انسان می­تواند کتابی سودمند را در راه خدا وقف کند و آن را به طلاب علم یا شخصی خاص از طلبه که مد نظر دارد بدهد. مثلا بگوید این کتاب  وقف به فلان و اگر فلانی مرد، وقف به بهمان. یا بگوید: این کتاب وقف به فلان و اگر مرد، وقف به کتابخانه بهمان. اما اگر برای بعد از مرگ آن شخص امری پیش بینی نکند، به آن وقف پایانپذیر می­گویند و پس از آن که شخص موقوف علیه فوت کرد، صحیح این است که آن موقوفه برای مصالح عامه مسلمین مصرف شود و در کتابخانه­ای قرار داده شود تا مسلمانان از آن سود ببرند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يمكن أن نجري وقفا بكتاب، أو كتابين نافعين؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: نعم يجوز هذا، وطلب العلم نوع من الجهاد، وكما أننا نوقف الخيل والإبل على الجهاد في سبيل الله، فكذلك نوقف الكتب الدينية على طلبة العلم قال النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- في خالد بن الوليد رضي الله عنه لما قيل: إنه منع الزكاة. قَالَ: «وَأَمَّا خَالِدٌ: فَإِنَّكُمْ تَظْلِمُونَ خَالِدًا، قَدِ احْتَبَسَ أَدْرَاعَهُ وَأَعْتُدَهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ». يعني وقفها، فيجوز أن يوقف الإنسان الكتب النافعة على طلاب العلم، سواء على سبيل العموم، أو على شخص مُعَيَّن من طلبة العلم فيقول هذا الكتاب وقف على فلان، فإن مات فعلى فلان. أو يقول على فلان فإن مات ففي المكتبة الفلانية. وإذا لم يقل: إن مات فعلى كذا فهذا يسمى وقفًا منقطع الانتهاء، فإذا مات الرجل الموقوف عليه، فالصحيح أنه يُصرف في المصالح العامة للمسلمين، يجعل في مكتبة يرتادها المسلمون، وينتفعون بها.

مطالب مرتبط:

(۴۷۹۱) حکم نگهداری قرآن وقفی مسجد

باید دانست که موقوفاتی که در مسجد هستند را ابدا نباید از مسجد خارج کرد، حتی اگر برای استفاده باشد. پس خارج کردن قرآن یا هر کتاب دیگر یا حتی هر وسیله برقی یا ... از مسجد برای استفاده در خانه حلال نیست....

ادامه مطلب …

(۴۷۷۲) آیا برداشت و فروش آب از چاه وقف‌شده برای عموم، گناه است؟

گر این وقف به نیت عام المنفعه انجام گرفته است و هدف این است که هر کس به اندازه نیاز خود از آن بنوشند، در این حالت فروش آن جایز نیست مخصوصا اگر آب چاه کم باشد..

ادامه مطلب …

(۴۷۹۶) حکم فروش اراضی موقوفه چیست؟

اراضی موقوفه اگر از سوددهی بازمانده باشند و دیگر نفعی نداشته باشند، فروخته می­شوند و پول حاصل از فروش آنها صرف کار مفید دیگری می­گردد. اما اگر این اراضی هنوز مفید و سودده باشند، فروش آنها جایز نیست....

ادامه مطلب …

(۴۷۹۷) حکم شرعی تغییر اجرای وصیت با رضایت ورثه

بله اگر ورثه با عمل به این وصیت موافق هستند، مانعی ندارد...

ادامه مطلب …

(۴۷۷۱) حکم شرعی وقف زمین برای ثواب قرآن‌خوانی واقف

هتر بود این مال صرف آبادانی مساجد، چاپ کتاب­های مفید. کمک به طلبه­های فقیر و ... می­شد. اینها راه­هایی هستند که بسیار از وقفی که جد شما انجام داده نیکوتراند. ...

ادامه مطلب …

(۴۷۶۸) آیا اجر صدقه جاریه به میت میرسد؟

باید دید که آیا کسی که صدقه جاریه را انجام داده، خود متوفی قبل از فوت بوده است؟...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه