پنج‌شنبه 16 رمضان 1447
۱۴ اسفند ۱۴۰۴
5 مارس 2026

(۴۷۱۳) آیا گرفتن مبلغ اضافه بر حقوق از کارفرما جایز است؟

(۴۷۱۳) سوال: اگر مردی در شرکتی کار می کرد که کارش مستلزم گشتن در مزارع و تعمیر ماشین آلات و تجهیزات کشاورزی است و بعد پایان کار کارفرما مبلغی غیر تعیین شده به او می دهد، در حالی که کارگر آن را نخواسته است بلکه برعکس تلاش می کند آن را نگیرد اما کارفرما اصرار به دادن آن مبلغ اضافه بر حقوق شرکت می کند، آیا این مبلغ حلال است یا گرفتن آن جایز نیست؟

جواب:

تقوا و پارسایی این را قبول نمی کند و آن را وا می گذارد، زیرا پیامبر صلی الله علیه و آله، مردی از طایفه ی “أزد” به نام” ابن اتبیه” برای جمع آوری صدقه منصوب کرد، هنگامی که نزد پیامبر آمد گفت: این برای شماست و این را به من هدیه داده اند. پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: « پس چرا در خانه پدرش یا مادرش نمی نشیند ببیند که آیا به او هدیه ای می دهند یا نه؟ قسم به کسی که جانم در دست اوست هیچ یک از شما چیزی از آنچه به او داده می شود، به ناحق برای خود نمی گیرد مگر اینکه روز قیامت آن را بر گردن خود حمل می کند، اگر شتر یا گاو  و یا گوسفندی باشد  مانند آنان بانگ بر می آورد»، سپس دستانش را چنان بلند نمودند که سفیدی زیر بغلش را دیدیم و سه بار فرمودند: بار الها آیا ابلاغ نمودم. این مبین این سخن اوست: « پس چرا خانه پدر یا مادرش نمی نشیند» . به همین دلیل است که صاحبان مشاغل عمومی  از پذیرفتن هدایا، برحذر شده اند، بنابراین اگر این کارگر در خانه اش می نشست، صاحب باغ به او چیزی می داد، پس اگر کاری انجام نداده که هدیه ای به او داده شود، و این کار وی، مزدی دارد که بر شرکت واجب است، او نباید چیزی را قبول کند و همانا این سالم تر و پرهیزکارتر است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا كان الرجل يشتغل في شركة، وعمله هذا يتطلب التجول في المزارع وإصلاح الماكينات والآلات الزراعية، وبعد الانتهاء من هذا العمل، يعطيه صاحب العمل مبلغا من المال غير محدد، ولم يطلب العامل ذلك، بل بالعكس يحاول عدم تناوله، ولكنه يُصِر على إعطائه إضافة إلى راتبه من الشركة، فهل هذا يُعَدّ حلالا، أم لا يجوز له تناوله؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الورع ألا يقبل هذا الشيء، وأن يدعه، لأن النبي صلى الله عليه وسلم اسْتَعْمَلَ رَجُلًا مِنَ الأَزْدِ ، يُقَالُ لَهُ ابْنُ الأُثْبِيَّةِ عَلَى الصَّدَقَةِ، فَلَمَّا قَدِمَ قَالَ: هَذَا لَكُمْ وَهَذَا أُهْدِي لِي. فَقَالَ النبي صلى الله عليه وسلم: «فَهَلًا جَلَسَ فِي بَيْتِ أَبِيهِ، أَوْ بَيْتِ أُمَّهِ، فَيَنْظُرَ يُهْدَى لَهُ أَمْ لَا؟ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، لَا يَأْخُذُ أَحَدٌ مِنْهُ شَيْئًا إِلَّا جَاءَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَحْمِلُهُ عَلَى رَقَبَتِهِ، إِنْ كَانَ بَعِيرًا لَهُ رُغَاءُ، أَوْ بَقَرَةً هَا خُوَارٌ، أَوْ شَاةٌ تَبْعَرُ» ثُمَّ رَفَعَ بِيَدِهِ حَتَّى رَأَيْنَا عُفْرَةَ إِبْطَيْهِ: «اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ، اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ». ثَلاثًا. فدل ذلك، وهو قوله: «فَهَلًا جَلَسَ فِي بَيْتِ أَبِيهِ، أَوْ بَيْتِ أمه». على السبب الذي من أجله حذَّر أصحاب الأعمال العامة من قبول ما يهدى إليهم، فهذا العامل لو أنه جلس في بيته ما أهدى إليه صاحب البستان شيئًا، فلولا أنه عمل ما أهدي إليه، وعمله هذا له أجر مستحق على الشركة، فلهذا ينبغي له ألا يقبل منه شيئًا، فإن هذا أسلم وأورعُ.

مطالب مرتبط:

(۴۶۹۸) حکم دریافت دستمزد برای آموزش قرآن و احادیث

قول ارجح این است که بر خلاف دریافت دستمزد برای تلاوت قرآن که حرام است، دریافت دستمزد برای آموزش قرآن جایز است...

ادامه مطلب …

(۴۷۱۶) آیا فوت ناشی از بیهوشی یا خطای پزشکی شهید محسوب می‌شود؟

او شهید محسوب نمی شود، زیرا این مرگ با انتخاب و عمل او اتفاق افتاده است...

ادامه مطلب …

(۴۷۰۹) حکم شرعی درخواست دستمزد در صورت غیبت از مدرسه به دلیل بیماری

اگر فرد به خاطر عذری از کار خودداری کرد، و اگر کسی را در جای خود قرار داد، مستحق حقوق کامل است، و اگر کسی را به جای خود قرار نداد، پس آن بستگی به سازمانی دارد- سازمان های دولتی- که در آن کار می کند...

ادامه مطلب …

(۴۷۰۲) حکم پرداخت پول برای به جا آوردن نماز و روزه‌های قضا شده فرد فوت شده

آن مبلغی که به آن شخص دیگر داده­اند تا نماز و روزه­ها را به جای آورد بی گمان صحیح نیست. زیرا قرارداد استخدامی برای اعمال تقربی ابدا جایز نیست...

ادامه مطلب …

(۴۶۸۸) آیا درآمد حاصل از کار دوم بدون اطلاع کارفرما حرام است؟

تا زمانی که بین تو و ضامنت شرط و توافقی مبنی بر که چه با اجرت و جه بدون اجرت نباید برای دیگران کار بکنی...

ادامه مطلب …

(۴۷۰۷) آیا مجاز است از کارگران تحت کفالت درصدی از سود یا مبلغی ثابت دریافت کنیم؟

جذب کارگر از خارج کشور، در شرایطی که بین واردکننده و بین حکومت (خداوند به حکومت توفیق دهد) شروط معینی وجود داشته باشد:...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه