(۴۶۹۷) حکم دریافت دستمزد برای انجام وظایف دینی

(۴۶۹۷) سوال: فرزندی دارم که به حفظ قرآن مشغول است و الحمدلله بسیار در دین موفق است. امام جماعت نیز میباشد و خطبه میدهد و نماز میخواند، اما به خاطر آنها از صاحب مسجد دستمزد میگیرد. آیا این دستمزدی که میگیرد تمام آن چیزی است که خدا به او خواهد داد. یعنی تمام پاداش او تنها همین اجر دنیوی خواهد بود یا از این اعمال ثواب نیز خواهد برد؟

جواب:

پول یا هر چیز دیگری که به ازای انجام عباداتی که نفعشان به غیر میرسد، به کسی پرداخت میشوند، به سه دسته تقسیم میشوند:

یک: دستمزدی که با عقد قرارداد پرداخت شود. مثلا کسی که این عبادت را انجام میدهد با کس دیگری قراردادی الزام آور برای طرفین امضا میکند که این صحیح نیست. همان طور که اگر کسی امامت مسجد یا اذان را به ازای دستمزد انجام دهد صحیح نخواهد بود. زیرا عمل اخروی را نباید وسیلهای برای عمل دنیا قرار داد، زیرا عمل اخروی بسیار بلندمرتبهتر از آن است که وسیلهای برای امور دنیوی که پستتر است قرار گیرد. خداوند تعالی در سوره اعلی میفرماید: “ بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا (١٦) وَ الْآخِرَةُ خَيْرٌ وَ أَبْقَى ( ۱۷ ) إِنَّ هَذَا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولَى ( ۱۸ ) صُحُفِ إِبْرَاهِيمَ وَ مُوسَى( ۱۹ ) ” ” (١٦) بلکه شما (مردم) زندگی دنیا را (بر آخرت) ترجیح می دهید. ( 17 ) در حالی که آخرت بهتر و پایندتر است. ( 18 ) به راستی این (نیدها) در صحیفه های پیشین (نیز) بود. ( ۱۹ ) صحیفه های ابراهیم وموسی.”

دو: پول یا چیزی که به عنوان جعاله پرداخت شود. مثلا کسی بگوید: هر کس در این مسجد اذان بگوید یا پیش نمازی کند به او فلان مبلغ تعلق میگیرد. قول صحیح از میان اقوال علما این است که این مساله جایز است زیرا مانند دستمزد نبوده و الزام آور نیست.

سه: منبع پرداخت دستمزد بیت المال باشد و دولت به مجری عبادت پول اعطا نماید. این کاملا جایز است. زیرا یکی از مواردی است که بیت المال باید در آن مصرف شود و تو کاملا به خاطر این کاری که انجام میدهی و قطعا مستحق این مال هستی و برای دریافت آن هیچ اشکالی متوجه تو نیست. اما باید دانست که این دستمزدها نباید تبدیل به هدف این اعمال عبادی گردند، زیرا اگر تبدیل به مقصود این اعمال شوند، دیگر هیچگونه اجر اخروی برای این عمل باقی نخواهد ماند. اما اگر کسی این دستمزد را برای آن میگیرد که با کمک آن بتواند طاعت خدا را به جا آورد و این عبادات را بر پا بدارد، در این صورت هیچ اشکالی ندارد. نکته دیگر اینکه اخذ اجرت برای قرائت قرآن بر سر مریض بلااشکال است زیرا در زمره این باب محسوب نمیشود و در سنت درباره جایز بودن آن روایت موجود است.

تعداد بازدید: 45

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: عندي ولد يحفظ القرآن، والحمد الله، ومتفقه في الدين جيدًا، ويعمل إمام جامع، يخطب ويصلي، لكنه يأخذ على ذلك أجرًا من صاحب المسجد، فهل هذا الأجر هو كل ما له عند الله من الأجر عن الإمامة، يعني هل أخذ أجره في الدنيا أم يكون له أجر، نرجو منكم إفادة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: العِوَض الذي يعطاه من قام بطاعة من الطاعات المتعدي نفعها للغير تنقسم إلى ثلاثة أقسام: أحدها: أن يكون ذلك بعقد الإجارة، مثل أن يتفق هذا العامل القائم بهذه الطاعة مع غيره على عقد إجارة ،ملزمة يكون فيها كل من العوضين مقصودا، فالصحيح أن ذلك لا يصح، كما لو قام أحد بالإمامة، أو بالأذان بأجرة، ذلك، لأن عمل الآخرة لا يصح أن يكون وسيلة لعمل الدنيا، فإن عمل الآخرة أشرف وأعلى من أن يكون وسيلة لعمل الدنيا الذي هو أدنى قال الله -تعالى-: ﴿ بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَوةَ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ وَأَبْقَى إِنَّ هَذَا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولَى مُحفِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى ﴾ [الأعلى: ١٦ – ١٩].

القسم الثاني: أن يأخذ عِوَضًا على هذا العمل على سبيل الجعالة، مثل أن يقول قائل: من قام بالأذان في هذا المسجد فله كذا وكذا، أو من قام بالإمامة في هذا المسجد فله كذا وكذا. فالصحيح من أقوال أهل العلم في هذه المسألة أن ذلك جائز، لأن هذا العمل ليس أجرة، وليس ملزما.

القسم الثالث: وهو أن يكون العوض مبذولا من بيت المال، تبذله الدولة لمن قام بهذا العمل، فهذا جائز – ولا شك فيه لأنه من المصارف التي يصرف إليها بيت المال، وأنت مستحق له بمقتضى هذا العمل، فإذا أخذته، فلا حرج عليك، ولكن ينبغي أن يُعلم أن هذه الأعواض التي تباح لمن قام بمثل هذه الوظائف لا ينبغي أن تكون هي مقصود العبد، فإنها إذا كانت مقصوده حرم من أجر الآخرة، أما إذا أخذها ليستعين بها على طاعة الله، وعلى القيام بهذا العمل، فإنها لا تضره، وليعلم أن أخذ الأجرة على القراءة على المريض، لا بأس بها، لأنها ليست من هذا الباب، وقد ورد في السُّنة على ما يدل على جوازها.