(۴۴۹۲) سوال: مادرم فوت کرده است و می‌خواهم که عقیقه‌ی آن را بدهم و از یکی از امام‌های مساجد بغداد سوال کردم، گفت: عقیقه فقط بری زنده‌ها می‌باشد و برای میت نیست، به نظر شما حکم شرعیت در این مورد چیست؟

جواب:

عقیقه برای میت مشروع نیست بلکه فقط در هنگام تولد که هفت روز از آن گذشته باشد مشروع است و این برای پدر فرزند مشروع است که برای فرزند پسر یا دختر خود عقیقه دهد که برای فرزند پسر دو گوسفند یا بز و برای فرزند دختر یک گوسفند یا بز در روز هفتم ذبح می‌کند و قسمتی از آن را می‌خورد و قسمتی دیگر را صدقه و قسمتی دیگر را هدیه می‌دهد و اشکالی ندارد که نزدیکان و همسایگانش را در روز هفتم دعوت کند و قسمتی را نیز صدقه دهد و بین این و آن جمع ببندد.

و اگر انسان دست تنگ می‌باشد کفایت می‌کند که از جانب فرزند پسر یک گوسفند یا بز بدهد و اما اگر در روز هفتم نتوانست در روز چهاردهم و باز هم نتوانست در روز بیست و یکم و اگر باز هم نتوانست در هر روزی که خواست عقیقه را بدهد.

اما از جانب میت عقیقه داده نمی‌شود بلکه برای او دعای رحمت و مغفرت می‌شود که این برایش از چیزهای دیگر بهتر می‌باشد چون رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در آنچه ابوهریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روایت می‌کند می‌‌فرماید: «إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ ؛ إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ»[۱] : (با مرگ انسان ، رشته عملش قطع مى شود ، مگر از سه چيز : صدقه جارى، دانشى كه مردم از آن بهره مند شوند ، و فرزند نيكوكارى كه برايش دعا كند): لذا فرمود: «أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ»[۲] : (یا فرزند نيكوكارى كه برايش دعا كند): و نفرمود: فرزند صالحی که برایش روزه بگیرد یا نماز بخواند یا صدقه دهد و مانند آن پس این دلیل بر این است که دعا از عملی که به میت هدیه داده شود بهتر است و اگر انسان به میت عملی صالح هدیه کنند مانند صدقه دادن یا دو رکعت نماز بخواند و برای ویت نیت داشته باشد یا قرآن بخواند و برای میت نیت داشته باشد حرجی در آن نیست ولی دعا از همه‌ی این‌ها با فضیلت‌تر است زیرا آن چیزی است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بدان ارشاد نموده است.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.