دوشنبه 27 رمضان 1447
۲۴ اسفند ۱۴۰۴
16 مارس 2026

(۴۴۵۹) حکم قربانی کردن برای مردگان در دهه ذی‌الحجه و اصطلاح «حج مرده‌ها»

(۴۴۵۹) سوال: نزد ما عادت است هنگامی که وارد دهه‌ی اول ماه ذو الحجه شدیم هر خانه‌ای قربانی می‌کنند و می‌گویند: «اللهم اجعله لأوراح موتانا»: (بار اللهی آن را برای ارواح مردگانمان قرار بده): و هر ساله این انجام می‌گیرد و نزد ما آن را حج مرده‌ها می‌نامند، آیا این صحیح است؟

جواب:

این صحیح نیست و بدعت می‌باشد و با ذبح کردن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ تقرب نمی‌جویند مگر این که در سنت وارد شده باشد و آن سه امور می‌باشد: أضاحی، هدی برای کعبه و سوم عقیقه می‌باشد، این ذبائح مشروع است اما غیر از آن‌ها مشروع نیست.

و گمانشان که این حج اموات می‌باشد صحیح نیست لذا مردگان اعمالشان قطع می‌شود زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ ؛ إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ»[۱] : (با مرگ انسان ، رشته عملش قطع مى شود ، مگر از سه چيز : صدقه جارى، دانشى كه مردم از آن بهره مند شوند ، و فرزند نيكوكارى كه برايش دعا كند): و این از صدقه جاریه نیست زیرا معنی صدیه‌ی جاریه این است که شخصی چیزی را وقف کند که بعد از مرگ نیز مردم از آن نفع ببرند و علمی که بعد از خود از آن نفع برند اگر که به کسی علم نافعی آموخته که بعد از مرگش به آن عمل می‌کنند یا این که می‌آموزند که به آن نفع می‌رساند و فرزند ( دختر یا پسر) صالحی که برای او دعا کنند، هنگامی که برای او دعا کنند به نفع می‌رسد.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: يوجد عندنا عادة إذا دخل شهر ذي الْحَجِّةِ في العشر الأولى يَذْبَحُ كل بيت ذبيحة، ويقول: اللهم اجعله لأرواح موتانا، وهذا شيء كل عام، ويسمونه عندنا حَجَّ الأموات، هل هذا صحيح؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذا ليس بصحيح، بل هو بدعة، ولا يتقرب بالذبح الله إلا فما وردت به السُّنّة، وهي ثلاثة أمور: الأضاحي، والهدايا للبيت مكة، والثالث العقيقة، هذه هي الذبائح المشروعة، وأما ما عداها فليس بمشروع.

ثم إن زعمهم أن هذا حَجُ الأموات ليس بصحيح، فالأموات انقطعت أعمالهم، لقول النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم: «إذا مَاتَ ابْنُ آدمَ انقطع عمله إلا من ثلاث: صَدَقَةٌ جارية، أو عِلْمٌ يُنتَفَعُ به، أو ولد صالح يدعو له»، وهذا ليس من الصدقة الجارية، لأن معنى الصدقة الجارية أن الإنسان يوقف شيئًا ينتفع الناس به بعد موته، والعلم الذي ينتفع به من بَعْدِهِ إذا عَلَّمَ أحدًا علما نافعا فعملوا به بعد موته، أو علموه انتفع به، والولد الصالح الذي يدعو له، الذكر أو الأنثى من أولاده، إذا دعا له انتفع به.

مطالب مرتبط:

(۴۴۵۱) حکم تعیین قربانی در میان دو حیوان خریداری‌شده برای قربانی و مصرف شخصی

این شرط نیست و شایسته است که انسان قربانی را مشخص نکند مگر هنگامی که می‌خواهد ذبح کند...

ادامه مطلب …

(۴۴۵۶) حکم قربانی و حج از جانب برادری که در حادثه‌ای وفات یافته است

قول راجح از اقوال اهل علم این است که جایز می‌باشد انسان عبادت الله را به این نیت که برای میتی از اموات مسلمین باشد انجام دهد...

ادامه مطلب …

(۴۴۴۷) آیا قربانی از جانب انسان زنده و مرده اگر در آن شریک شوند به جا می‌آید؟

شریک شدن در ثواب مشکلی ندارد، اگر کسی این قربانی را برای عده‌ای از مردم قرار دهد نیز اشکالی ندارد اما شریک شدن در خرید و مالک شدن آن جایز نیست....

ادامه مطلب …

(۴۴۶۶) حکم نگرفتن مو و ناخن در دهه‌ی ذوالحجه برای قربانی‌کننده و خانواده‌اش

کسی که می‌خواهد قربانی کند هنگامی که ماه ذوالجحه وارد شد برایش جایز نیست که چیزی از مو، ناخن و پوستش بگیرد تا این که قربانی کند و مخاطب اینجا قربانی کننده است نه کسی که از جانب او قربانی می‌شود لذا آن برای خانواده حرام نمی‌باشد...

ادامه مطلب …

(۴۴۴۲) حکم ترک قربانی و عدم وکالت در انجام آن

صحیح آن است قربانی کردن واجب نیست و سنت می‌باشد و برای کسی بر آن قادر باشد و انجام ندهد کراهت دارد....

ادامه مطلب …

(۴۴۶۳) آیا جایز است که از گوشت قربانی به کافر هدیه داد؟

اگر از کافری است که بخشیدن به او جایز است، از گوشت قربانی به او هدیه داده می‌شود و اگر از کسانی است که هدیه دادن به او جایز نیست پس بخشیدن گوشت قربانی و غیر قربانی به او نیز جایز نیست....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه