(۴۴۵۴) سوال: حکم قربانی که از جانب شخص فوت شده ذبح می‌شود، چیست؟

جواب:

قربانی چیزی است که در روز عید قربان و سه روز بعد از آن برای تقرب جستن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ذبح می‌شود و آن یا شتر یا گاو یا گوسفند و بز است که در حق زنده سنت می‌باشد که از جانب خود و خانواده‌اش ذبح کند همانطور که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم انجام دادند؛ هنگامی که انسان از جانب خود و خانواده‌اش قربانی کند و نیت داشته باشد که اجر آن برای خود و خانواده‌اش از زنده‌ها و مرده‌ها باشد اشکالی ندارد، اما قربانی خاص از جانب مرده دو حالت دارد:

حالت اول: این که مرده به آن وصیت کرده باشد که اگر وصیت کرده آن انجام می‌شود زیرا هنگامی که وصیت را ذکر نموده فرموده است: {فَمَنۢ بَدَّلَهُۥ بَعۡدَ مَا سَمِعَهُۥ فَإِنَّمَاۤ إِثۡمُهُۥ عَلَى ٱلَّذِینَ یُبَدِّلُونَهُۥۤۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِیعٌ عَلِیمࣱ* فَمَنۡ خَافَ مِن مُّوصࣲ جَنَفًا أَوۡ إِثۡمࣰا فَأَصۡلَحَ بَیۡنَهُمۡ فَلَاۤ إِثۡمَ عَلَیۡهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورࣱ رَّحِیمࣱ} [سوره البقرة: ۱۸۱-۱۸۲] : (پس هر کس که بعد از شنیدنش آن را تغییر دهد، بدرستی که گناهش بر کسانی است که آن (وصیت) را تغییر می‌دهند، همانا الله شنوای داناست* پس کسی‌که از بی عدالتی (و میل بی جای) وصیت‌کننده (نسبت به ورثه) یا از گناه او (در وصیت به کار خلاف) بترسد، آنگاه میان آن‌ها را اصلاح نمود، پس گناهی بر او نیست بدرستی که الله آمرزندۀ مهربان است): لذا این دو آیه دلالت بر این می‌دهند که وصیت مادامی که گناه و بی عدالتی نباشد.

حالت دوم: مانند این که در ابتدا از جانب مرده قربانی کند و این اهل علم در مورد مشروع بودن آن اختلاف کرده‌اند؟ برخی گفته‌اند مشروع است مانند قربانی از جانب انسان زنده و مانند صدقه دادن از جانب مرده می‌باشد و برخی دیگر گفته‌اند: مشروع نیست زیرا از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هنگامی که نزدیکانش و همسرانش وفات نمودند چنین چیزی وارد نشده است که به صورت خاص از جانب یکی از آنها قربانی کند در صورتی که سه دختر و سه پسرش وفات نمودند ولی از جانب هیچ‌کدامشان قربانی نکرد و همچنین عمویش حمزه بن عبدالمطلب رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ در احد شهید شد و همسرانش خدیجه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا و زینب بنت خزیمه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا وفات نمودند و از جانب آنها قربانی ننمود و اگر این از امور مشروع می‌بود رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن را انجام می‌داد اما من می‌گویم: اگر خواستی از جانب مرده قربانی کنی پس قربانی را از جانب خود و خانواده‌ات قربانی کن و نیت این را داشته باش که آن از جانب خودت و نزدیکان مرده و زنده می‌باشد و فضل الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ واسع است.