(۴۴۵۲) سوال: همانطور که قربانی به نسبت زنده‌ها مستحب است آیا از جانب مرده‌ها نیز می‌باشد حتی اگر به آن وصیت نکرده باشند یا عبادتی است که فقط خاص زنده‌ها می‌باشد و کسانی از مرده‌ها که وصیت کرده‌اند؟

جواب:

نظر ما این است که قربانی فقط در حق زنده‌ها مشروع است زیرا این چیزی است که فقط از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است مگر مرده‌ای وصیت کرده باشد که از جانب او انجام می‌شود و چون مرده وقتی وصیت می‌کند از مال خود وصیت می‌کند و او در مالش در غیر از معصیت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌تواند تصرف داشته باشد لذا آنگونه که وصیت شده است انجام می‌شود و اما زنده از جانب خود قربانی می‌کند ولی مانعی ندارد که قربانی کند و بگوید: این از جانب خانواده‌ام و نیت زنده و مرده را داشته باشد و این ظاهر فعل رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌باشد هنگامی که فرمود: «هذا عن محمد و عن آل محمد و عن أمة محمد»[۱] : (این از جانب محمد و از جانب آل محمد و از جانب امت محمد می‌باشد): ظاهرش این می‌باشد که زنده و مرده را شامل می‌باشد اما این از خاص از جانب مرده قربانی شود از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده است در صورتی که سه‌تا از دخترانش در عهد او وفات نمودند و از جانب ایشان ذبح ننمود و همسرش خدیجه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا که محبوب‌ترین زنانش نزد او بود از جانب او نیز قربانی نکرد و عمویش حمزه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ که شهید شد، از جانبش قربانی نکرد و اگر این از امور مشروع می‌بود رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن را با قول یا عمل یا تقریر خود آن را مشروع قرار می‌داد ولی با این وجود نمی‌گوییم که آن حرام یا بدعت است یا این که جایز نیست زیرا که شبیه صدقه می‌باشد همانطور که بعضی از اهل علم قربانی از جانب مرده را قیاس بر صدقه از جانب مرده کرده‌اند و صدقه دادن از جانب مرده در سنت ثابت است.

[۱] تخریج آن گذشت.