پنج‌شنبه 25 جمادی‌الاول 1448
۱۳ آبان ۱۴۰۵
5 نوامبر 2026

(۴۳۹۲) زمان و مکان ذبح فدیه در حج و حکم کسی که توانایی ذبح ندارد

(۴۳۹۲) سوال: می‌دانیم کسی که واجبی را از واجبات حج ترک کند باید فدیه دهد و سوالم این است که آیا برای ذبح فدیه وقت مشخصی دارد یا هر وقت از سال که باشد؟ و آیا مکان معینی نیز دارد؟ وکسی که فدیه‌ای را نیابد که ذبح کند آیا باید روزه بگیرد؟

جواب:

برای کسی که واجبی را ترک کند یا محظوری را انجام دهد باید در فدیه دادن آن شتاب کند زیرا اوامر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم علی الفور می‌باشد مگر این که دلیلی خلاف آن وجود داشته باشد و انسان نمی‌داند که در آینده چه برایش رخ خواهد داد و شاید امروز بتواند و فردا قادر به آن نباشد و ممکن است امروز سالم باشد و فردا مریض بشود و همچنین امروز زنده باشد و قردا وفات یابد لذا واجب است که در آن شتاب کند.

اما به نسبت مکان این است که باید در حرم مکه باشد و در مکان دیگر جایز نیست اما اگر برای ترک واجبش فدیه را نیافت به گفته شده است که ده روز را روزه بگیرد اما صحیح این است که روزه بر او واجب نیست بلکه اگر نتوانست فدیه را بخرد چیزی بر او لازم نیست زیرا دلیلی برای واجب بودن روزه وجود ندارد و قیاس آن با کسی خون برای حج می‌ریزد صحیح نیست چون فرق زیاد بین آن‌ دو واضح است لذا خون ریختن ترک واجب برای جبران است اما خون ریختن برای حج برای شکرگذاری است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: نعلم أن من ترك واجبًا من واجباتِ الْحَجِّ فعليه دم، والسؤال هل لهذا الدم زمن مُعَيَّنٌ أي في وقت من العام؟ وهل له مكان مُعيَّن؟ ومن لم يجد هذا الدم فهل عليه صيام؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الواجب على من وجب عليه فِدْيَةٌ بترك واجب، أو بفعل محظور أن يبادر بذلك، لأن أوامر الله ورسوله على الفور إلا بدليل، ولأن الإنسان لا يدري ما يحدث له في المستقبل، فقد يكون اليوم قادرًا، وَغَدًا عاجزا، وقد يكون اليوم صحيحًا، وَغَدًا مريضا، وقد يكون اليوم حَيَّا، وغَدًا مَيْتًا، فالواجب المبادرة.

أما في أي مكان: فإنه يكون في الْحَرَمِ في مَكَّةَ، ولا يجوز في غيره، وأما إذا لم يجد الدم في ترك الواجب، فقيل: إنه يصوم عشرة أيام، والصحيح أنه لا يجب عليه صوم، بل إذا لم يجد ما يشتري به الْفِدْيَةُ فلا شيء عليه، لأنه ليس هناك دليل على وجوب الصيام، ولا يصح قياسه على دم المتعة، لظهور الفرق العظيم بينهما، قدم ترك الواجب دم جُبْرَان، ودم المتعة دم شُكْرَان.

مطالب مرتبط:

(۴۴۰۶) حکم ترک طواف افاضه و وداع به علت عذر شرعی و انجام محظورات احرام

در این حالت برایت واجب است که به مکه برگردی و فقط طواف افاضه را انجام دهی اما طواف وداع مادامی که دچار حیض بودی هنگام خروجت از مکه بر تو لازم نبوده است....

ادامه مطلب …

(۴۳۹۵) حکم ترک رمی جمرات در ایام تشریق با شک در وکالت پس از گذشت سال‌ها

آن چیزی که فقها مقرر داشته‌اند واجب می‌باشد یعنی بدل رمی را گوسفند یا بز نر یا ماده را در مکه ذبح کند و بین فقرا توزیع کند ....

ادامه مطلب …

(۴۴۰۳) حکم نقص در طواف وداع به دلیل خستگی و عدم توانایی

کسی که واجبی را ترک کرد فدیه را باید گوسفند (نر یا ماده) یا بز (نر یا ماده) در مکه ذبح کند و بین فقرا تقسیم کند....

ادامه مطلب …

(۴۴۱۴) حکم ناتمام ماندن سعی عمره به‌ دلیل ازدحام در شب ۲۷ رمضان

بر ایشان واجب است که در حالت احرام به مکه بازگردند و سعی را تمام کنند ولی سعی را از اول شروع کنند لذا هفت دور سعی را انجام دهند و سر خود را بتراشند یا این که کوتاه کنند  و قبل از این اگر محظورات احرام را انجام داده‌اند چیزی بر آن ها لازم نیست چون که جاهل بوده‌اند

ادامه مطلب …

(۴۴۲۴) حکم کوتاه‌کردن جزئی موی سر پس از حج

إن شاء الله حج صحیح است و حکم آن این است باید فدیه‌ای را در مکه ذبح کنی و آنجا بین فقرا تقسیم کنی ...

ادامه مطلب …

(۴۴۱۹) حکم نیت حج برای کسی که قبل از ادای آن از دنیا رفته است

مردی که عزم حج کرده و آنچه نزدش بوده را فروخته است تا حج را به جا آورد امید داریم که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برای او اجر حج کننده را برایش بنوسید زیرا نیت عمل صالح را داشته و آن مقداری از اسباب را که توانسته اتخاذ کرده و کسی که نیت عمل صالحی را داشته باشد و آنچه از اسباب بر او مقدر است را انجام داده است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه