سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۴۳۶۴) حکم ترک طواف وداع به‌ سبب عذر شرعی

(۴۳۶۴) سوال: سه بار حج انجام دادم و هر بار به خاطر عذر شرعی نتوانستم طواف وداع را انجام دهم و بدون طواف مسافرت کردم و فدیه‌ای نیز نداده‌ام آیا حج من صحیح و مقبول است؟ و آیا بعد از گذشت این مدت الان چیزی برای من فرض است و آن چیست؟

جواب:

کسی که طواف وداع نکرده است حج آن صحیح می‌باشد زیرا طواف وداع جدای از حج است و برای همین نیز برای اهل مکه واجب نیست و اگر از واجبات حج می‌بود برای اهل مکه نیز واجب بود ولی این واجبی مستقل برای کسی است که ‌می‌خواهد از مکه بعد از حج یا عمره خارج گردد و اگر برای این سوال کننده عذر شرعی وجود داشته است یعنی حائض بوده است از او طواف وداع ساقط می‌شود زیرا ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ می‌فرماید: «أُمِرَ الناس أن يكون آخر عَهْدِهِمْ بالبيت، إلا أنه خُفِّفَ عن المرأة الحائض»[۱]: (به مردم امر شد كه آخرين عمل شان در ايام حج، طواف (وداع) باشد مگر زنان حائضه كه از اين قانون مستثنا می باشند): بنابراین حج شما صحیح است و مادامی که عذر شرعی داشتی چیزی بر شما لازم نیست زیرا این امر برای شما تخفیف داده شده است و الحمدلله.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: حججت بيت الله الْحَرَامِ ثلاث مرات، وفي كل مرة لم أتمكن من طَوافِ الْوَدَاعِ لأعذار شرعية، فأسافر دونَ الطَّوَافِ، ولم أقدم فِدْيَةٌ في حينها، فهل حَجي صحيح ومقبول أم لا؟ وهل يَفْرِضُ عَلَيَّ الشرعُ شيئا الآن بعد فوات الوقت، وما هو؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: من لم يطف طَوَافَ الْوَدَاع حجه صحیح، لأن طَوَافَ الْوَدَاع منفصل من الْحَجِّ، ولهذا لا يجب على أهلَ مَكَّةَ ولو كان من واجبات الحج الداخلة فيه لكان واجبا على أهل مكة، لكنه واجب مستقل لكل من أراد الخروج من مكة من حاج أو معتمر، وإذا كان لهذه السائلة أعذار شرعية، وهي الحيض فإن الحائض يسقط عنها طَوَافُ الْوَدَاع، لقول ابن عباس رضي الله عنهما: «أُمِرَ الناسُ أن يَكُونَ آخرُ عَهْدِهِمْ بِالبَيْتِ، إلا أنه خُفِّفَ عن الحائض»، وعلى هذا فإن حَجَّكَ صحيح، وليس عليك شيء ما دام العذر عذرا شرعيا وهو الحيض، لأن الأمر مخفف عنك والحمد لله.

مطالب مرتبط:

(۴۳۶۶) آیا طواف وداع در حال حیض صحیح است؟

اگر قبل از طواف وداع دچار حیض شده بود طواف وداع از او ساقط می‌شد اما هنگامی که طواف را شروع کرده است او پاک بوده و در اثنای طواف دچار حیض شده است که به دلیل وجود حیض ادامه‌ی طواف از او ساقط شده است لذا وجوب فدیه بر او آشکار نمی‌باشد....

ادامه مطلب …

(۴۳۱۲) حکم ترک رمی جمرات و وکالت دادن در حج‌های گذشته

اگر کسی که توانایی دارد شخصی از جانب او رمی کرده است کفاره بر او لازم است...

ادامه مطلب …

(۴۳۶۵) حکم ترک طواف وداع برای زن حائض در پایان مناسک حج

کسی در حیض و نفاس به سر می‌برد بر او طواف وداع واجب نیست...

ادامه مطلب …

(۴۳۴۹) آیا تأخیر در رمی روز اول ایام تشریق تا از بین رفتن شلوغی جایز است؟

آنچه از سنت می‌دانیم این است که رمی جمره‌ی عقبه روز عید از آخر شب عید تا طلوع فجر شب یازدهم می‌باشد ولی برای کسانی کم می‌توانند افضل این است که رمی نکنند تا طلوع خورشید و رمی جمرات ایام تشریق از زوال خورشید است...

ادامه مطلب …

(۴۳۵۱) حکم وکالت در رمی جمرات به‌سبب ازدحام شدید در ایام تشریق

نظر ما این است که اگر خودت نتوانستی رمی را به سبب بیماری یا این که حامله بودی یا لنگی به جا آوری برایت حلال بوده که وکیل بگیری اما اگر عذری وجود نداشته است وکیل گرفتن حلال نیست زیرا رمی جمرات از شعائر  حج است و جزئی از آن است...

ادامه مطلب …

(۴۳۷۵) آیا زیارت مسجد النبی شرطی برای قبولی حج است؟

از ضروریات حج نیست که انسان مسجد النبی را زیارت کند و علاقه‌ای حج ندارد و زیارت کردن مسجد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در هر زمانی ممکن است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه