شنبه 29 ذیقعده 1447
۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
16 می 2026

(۴۳۵۷) حکم تأخیر خروج از مکه پس از طواف وداع به دلیل شرایط خانوادگی

(۴۳۵۷) سوال: ما نتوانستیم بعد از طواف وداع از مکه برویم زیرا در شب طواف کردیم و همراهمان اطفال بود و شب دوم از مکه رفتیم؟

جواب:

برای کسی که می‌خواهد از مکه بعد از حج یا عمره‌اش سفر کند واجب است که آخرین کارش طواف باشد زیرا در حدیث ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ آمده است: «أُمِرَ النَّاسُ أَنْ يَكُونَ آخِرُ عَهْدِهِمْ بِالْبَيْتِ»[۱] : (به مردم امر شد كه آخرين عمل شان در ايام حج، طواف (وداع) باشد): ولی اگر کسی می‌خواسته از مکه برود اما چیزی او را مشغول کرده است مثل تعمیر ماشینش یا انتظار رفیقش یا مانند آن، برای او دوباره طواف کردن واجب نیست و همچنین علما می‌گویند اگر در مسیرش برای رفع نیازش نه برای تجارت خرید کند نیز برایش دوباره طواف کردن واجب نیست ولی انسان تصمیم گرفت که بعد از طواف وداع از شب تا روز در مکه بماند یا از روز تا شب پس برای این که آخرین کارش طواف باشد دوباره طواف می‌کند.


[۱] رواه البخاری (۱۷۵۵) و مسلم (۱۳۲۸).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إننا لم نتمكن من مغادرة مَكَّةَ بعد طَوَافِ الْوَدَاعِ، لأن الطَّوَافَ كان ليلًا ومعنا أطفال، وغادرنا مَكَّةَ في اليوم التالي؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الواجب على من أراد السَّفَرَ من مَكَّةَ بعد حَجَّهِ أو عُمْرَتِهِ أن يجعل الطَّوَافَ آخر عهده، لحديث ابن عباس رضي الله عنهما قال: «أُمِرَ النَّاسُ أن يَكُونَ آخرُ عَهْدِهِمْ بِالْبَيْتِ»، ولكن لو فرض أن الرجل طاف للوداع على أنه مغادر، ولكنه اشتغل بشيء يتعلق بالسيارة بإصلاحها مثلا، أو انتظار رفقة، أو ما أشبه ذلك، فلا تجب عليه إعادة الطَّوَافِ، وكذلك قال العلماء، لو اشترى حاجة في طريقه لا لقصد التجارة، فإنه لا تجب عليه إعادة الطَّوَافِ، ولكن إذا قرر الإنسان بعد أن طاف طَوَافَ الْوَدَاعِ البقاء في مكة من الليل إلى النهار، أو من النهار إلى الليل فإن عليه أن يعيد طَوَافَ الْوَدَاعِ من أجل أن يكون آخر عهده بالبيت.

مطالب مرتبط:

(۴۳۳۵) یا ترک ماندن شب‌ در منی به‌ دلیل نبود مکان جایز است؟

بعد از برگشتنت از عرفه جایز نیست مگر این که در منی باشی زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آنجا رفت و به هیچ کس برای ترک از آنجا رخصت نداد مگر به چوپانان و ساقیان آب....

ادامه مطلب …

(۴۳۷۲) آیا خرید پس از طواف وداع فدیه دارد؟

اهل علم می‌گویند: اشکالی ندارد که انسان هنگامی که طواف وداع نمود چیزهایی که در مسیر نیاز دارد مثل هدایا و وسایل کمک‌کنندن‌ی سفر را خریداری کند اما نمی‌تواند برای تجارت کردن خرید کند و اگر این کار را کرد باید دوباره طواف وداع انجام دهد....

ادامه مطلب …

(۴۳۹۱) حکم انجام چند عمره پیاپی در یک سفر

این که انسان در یک سفر بیش‌تر از یک عمره کند بدعت می‌باشد زیرا عبادات بر توقیف بنا شده است و از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحابش وارد نشده است...

ادامه مطلب …

(۴۳۶۷) آیا طواف وداع برای عمره‌گزار واجب است؟

هنگامی که کسی برای عمره می‌آید، طواف، سعی و تراشیدن سر یا کوتاه کردن آن را که به جا آورد از دو حالت خارج نیست: یا این که نیت خروج از مکه را بعد از انتهای عمره دارد که در این صورت طواف وداع برای او لازم نیست ...

ادامه مطلب …

(۴۳۳۴) حکم اقامت در ابطح به‌ جای منی در ایام تشریق به‌ علت ازدحام و نبود مکان

آمدن به منی در روز هشتم است تا صبح روز نهم و این سنت است و واجب نیست ...

ادامه مطلب …

(۴۳۸۸) آیا فضل عمره‌ در رمضان محدود به اول یا وسط یا آخر آن است؟

عمره در رمضان محدود به اول یا وسط یا آخر آن نیست بلکه در عام است و شامل اول و وسط و آخر آن می‌شود...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه