جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۵ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۴۳۵۷) حکم تأخیر خروج از مکه پس از طواف وداع به دلیل شرایط خانوادگی

(۴۳۵۷) سوال: ما نتوانستیم بعد از طواف وداع از مکه برویم زیرا در شب طواف کردیم و همراهمان اطفال بود و شب دوم از مکه رفتیم؟

جواب:

برای کسی که می‌خواهد از مکه بعد از حج یا عمره‌اش سفر کند واجب است که آخرین کارش طواف باشد زیرا در حدیث ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ آمده است: «أُمِرَ النَّاسُ أَنْ يَكُونَ آخِرُ عَهْدِهِمْ بِالْبَيْتِ»[۱] : (به مردم امر شد كه آخرين عمل شان در ايام حج، طواف (وداع) باشد): ولی اگر کسی می‌خواسته از مکه برود اما چیزی او را مشغول کرده است مثل تعمیر ماشینش یا انتظار رفیقش یا مانند آن، برای او دوباره طواف کردن واجب نیست و همچنین علما می‌گویند اگر در مسیرش برای رفع نیازش نه برای تجارت خرید کند نیز برایش دوباره طواف کردن واجب نیست ولی انسان تصمیم گرفت که بعد از طواف وداع از شب تا روز در مکه بماند یا از روز تا شب پس برای این که آخرین کارش طواف باشد دوباره طواف می‌کند.


[۱] رواه البخاری (۱۷۵۵) و مسلم (۱۳۲۸).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إننا لم نتمكن من مغادرة مَكَّةَ بعد طَوَافِ الْوَدَاعِ، لأن الطَّوَافَ كان ليلًا ومعنا أطفال، وغادرنا مَكَّةَ في اليوم التالي؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الواجب على من أراد السَّفَرَ من مَكَّةَ بعد حَجَّهِ أو عُمْرَتِهِ أن يجعل الطَّوَافَ آخر عهده، لحديث ابن عباس رضي الله عنهما قال: «أُمِرَ النَّاسُ أن يَكُونَ آخرُ عَهْدِهِمْ بِالْبَيْتِ»، ولكن لو فرض أن الرجل طاف للوداع على أنه مغادر، ولكنه اشتغل بشيء يتعلق بالسيارة بإصلاحها مثلا، أو انتظار رفقة، أو ما أشبه ذلك، فلا تجب عليه إعادة الطَّوَافِ، وكذلك قال العلماء، لو اشترى حاجة في طريقه لا لقصد التجارة، فإنه لا تجب عليه إعادة الطَّوَافِ، ولكن إذا قرر الإنسان بعد أن طاف طَوَافَ الْوَدَاعِ البقاء في مكة من الليل إلى النهار، أو من النهار إلى الليل فإن عليه أن يعيد طَوَافَ الْوَدَاعِ من أجل أن يكون آخر عهده بالبيت.

مطالب مرتبط:

(۴۳۴۱) حکم درک شب منی با رسیدن در نیم‌ساعت پیش از فجر در شب یازدهم

اشکالی در آن نمی‌باشد و بر شما گناه و فدیه‌ای نیست...

ادامه مطلب …

(۴۳۰۷) حكم رمی جمره خارج از حوض به‌سبب ازدحام سنگ‌ریزه‌ها

انسان هنگامی که رمی جمرات می‌کند، زمانی که یقین حاصل کرد که سنگ‌ریزه‌ها در حوض افتادند، کفایت می‌کند و اگر چه از حوض بغلطد....

ادامه مطلب …

(۴۳۸۷) آیا عمره در رمضان ثواب حج دارد؟

بله در صحیح مسلم از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که فرموده است: (ثواب) يک عمره در آن (رمضان) برابر با يک حج است): لذا عمره در رمضان برابر حج می‌باشد همانطور که در حدیث آمده است ولی این معنی را نمی‌دهد که او را حج را به جا آورده و دیگر نیازی به آن ندارد از این جهت که کسی که در رمضان عمره کند، فریضه‌ی حج را به جا نیاوردن است که از او ساقط شود...

ادامه مطلب …

(۴۳۵۵) حکم تأخیر در سعی پس از طواف افاضه و خروج موقت از مکه

سعی‌ای بر تو لازم نیست زیرا حج او قران است و هنگامی که در طواف قدوم سعی کرده است او را از سعی در طواف افاضه کفایت می‌کند و اشکالی ندارد که قبل از طواف وداع به جده رفته است...

ادامه مطلب …

(۴۳۰۸) حکم وکالت در رمی جمره اول برای حاجی ناتوان

واجب است که خودش رمی کند مگر این که آن مرد یا زن مریض باشد یا این که حامله باشد و برای فرزندش بترسد یا مانند آن که کسی از او نیابت می‌کند....

ادامه مطلب …

(۴۳۷۱) حکم خرید بعد از طواف وداع در حج

ما می‌گوییم: او اینها را قبل از طواف وداع بخرد تا این که آخرین کارش طواف کعبه باشد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه