پنج‌شنبه 7 شوال 1447
۶ فروردین ۱۴۰۵
26 مارس 2026

(۴۳۵۷) حکم تأخیر خروج از مکه پس از طواف وداع به دلیل شرایط خانوادگی

(۴۳۵۷) سوال: ما نتوانستیم بعد از طواف وداع از مکه برویم زیرا در شب طواف کردیم و همراهمان اطفال بود و شب دوم از مکه رفتیم؟

جواب:

برای کسی که می‌خواهد از مکه بعد از حج یا عمره‌اش سفر کند واجب است که آخرین کارش طواف باشد زیرا در حدیث ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ آمده است: «أُمِرَ النَّاسُ أَنْ يَكُونَ آخِرُ عَهْدِهِمْ بِالْبَيْتِ»[۱] : (به مردم امر شد كه آخرين عمل شان در ايام حج، طواف (وداع) باشد): ولی اگر کسی می‌خواسته از مکه برود اما چیزی او را مشغول کرده است مثل تعمیر ماشینش یا انتظار رفیقش یا مانند آن، برای او دوباره طواف کردن واجب نیست و همچنین علما می‌گویند اگر در مسیرش برای رفع نیازش نه برای تجارت خرید کند نیز برایش دوباره طواف کردن واجب نیست ولی انسان تصمیم گرفت که بعد از طواف وداع از شب تا روز در مکه بماند یا از روز تا شب پس برای این که آخرین کارش طواف باشد دوباره طواف می‌کند.


[۱] رواه البخاری (۱۷۵۵) و مسلم (۱۳۲۸).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إننا لم نتمكن من مغادرة مَكَّةَ بعد طَوَافِ الْوَدَاعِ، لأن الطَّوَافَ كان ليلًا ومعنا أطفال، وغادرنا مَكَّةَ في اليوم التالي؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الواجب على من أراد السَّفَرَ من مَكَّةَ بعد حَجَّهِ أو عُمْرَتِهِ أن يجعل الطَّوَافَ آخر عهده، لحديث ابن عباس رضي الله عنهما قال: «أُمِرَ النَّاسُ أن يَكُونَ آخرُ عَهْدِهِمْ بِالْبَيْتِ»، ولكن لو فرض أن الرجل طاف للوداع على أنه مغادر، ولكنه اشتغل بشيء يتعلق بالسيارة بإصلاحها مثلا، أو انتظار رفقة، أو ما أشبه ذلك، فلا تجب عليه إعادة الطَّوَافِ، وكذلك قال العلماء، لو اشترى حاجة في طريقه لا لقصد التجارة، فإنه لا تجب عليه إعادة الطَّوَافِ، ولكن إذا قرر الإنسان بعد أن طاف طَوَافَ الْوَدَاعِ البقاء في مكة من الليل إلى النهار، أو من النهار إلى الليل فإن عليه أن يعيد طَوَافَ الْوَدَاعِ من أجل أن يكون آخر عهده بالبيت.

مطالب مرتبط:

(۴۲۹۹) آیا ترک مزدلفه در نیمه‌شب برای جلوگیری از ازدحام جایز است؟

اگر که ماه غروب کرد اشکالی ندارد و ماه در شب دهم غایب نمی‌شود مگر اگر این که اکثر شب گذشته باشد و در این حالت اشکالی ندارد که از مزدلفه خارج شده و برای رمی جمره‌ی عقبه به منی برود...

ادامه مطلب …

(۴۳۵۶) حکم تأخیر خروج از مکه پس از طواف وداع به سبب استراحت

واجب است که طواف وداع آخرین اموری باشد که انسان انجام می‌دهد...

ادامه مطلب …

(۴۲۹۷) توضیح درباره مشعرالحرام و حکم دعا و وقوف بر کوه آن

مکان معینی است که مسجد بر آن بنا شده است و آن مکانی که است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هنگامی که نماز صبح در مزدلفه را خواند و تا مشعر الحرام سوار بر سواره شده است و نزد آن ایستادن و دعا، تکبیر تهلیل گفته است....

ادامه مطلب …

(۴۲۸۹) آیا نماز در منا در روز ترویه باید قصر خوانده شود؟

نماز شما صحیح است زیرا در موضع قصر نماز را تمام خواندی ولی سنت این است که مسافر نماز چهار رکعتی را دو رکعت بخواند و اگر آن را کامل خواند نمازش ناقص است و باطل نیست...

ادامه مطلب …

(۴۳۱۰) حکم وکالت در رمی جمرات برای زن باردار

کسی که نمی‌تواند مانند شخص مریض یا زن حامله و مانند آن کسی از جانب او رمی می‌کند و این زنی که گفته شد حامله است رمی کسی از جانب او اشکالی ندارد و إن شاء الله حرجی بر او نیست و رمی او به جا آمده است.....

ادامه مطلب …

(۴۳۰۸) حکم وکالت در رمی جمره اول برای حاجی ناتوان

واجب است که خودش رمی کند مگر این که آن مرد یا زن مریض باشد یا این که حامله باشد و برای فرزندش بترسد یا مانند آن که کسی از او نیابت می‌کند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه