(۴۳۲۴) سوال: حج کردم  و خودم کسانی که همراهم بودند از مزدلفه به حرم رفتیم اما رمی جمره‌ی عقبه نکرده بودیم سپس به منی برگشتیم و ذبح را انجام دادیم و موی سرمان را تراشیدیم و تا عصر استراحت کردیم سپس به سوی جمره‌ رفتیم و آن را رمی کردیم، آیا کار ما موافق شریعت اسلامی بوده است یا چیزی برای ما لازم است؟

جواب:

این کار شما که از مزدلفه به مسجد الحرام رفتید سپس طواف افاضه را به جا آوردید سپس به منی برگشتید و قربانیتان را ذبح نمودید سپس سرتان را تراشیدید و استراحت کردید و در روز جمره‌ی عقبه را رمی کردید، موفق رخصت می‌باشد و افضل این نیست و افضل این است که در روز عید انسان هنگامی که بعد از طلوع خورشید به منی رسید ابتدا جمره‌ی عقبه را با هفت سنگ رمی کند سپس قربانی‌اش را ذبح کند سپس سرش را بتراشد یا کوتاه کند اما تراشیدن افضل است و با این تحلل اول صورت پذیرفته است سپس به سوی کعبه رفته و طواف افاضه را به جا آورده و سعی بین صفا و مروه را انجام می‌دهد اگر حج تمتع یا قِران یا افراد باشد، سعی همراه طواف قدوم نمی‌باشد و با این تمام تحلل‌ها صورت گرفته است سپس به منی برمی‌گردد، این چهار کاری است که به ترتیب زیر انجام می‌دهد: رمی جمر‌ه‌ی عقبه سپس ذبح قربانی سپس تراشیدن سر یا کوتاه کردن آن سپس طواف همراه با سعی، این افضل می‌باشد اما اگر برخی بر برخی دیگر مقدم شود مخصوصا هنگامی که نیاز به آن باشد اشکالی ندارد زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روز از تقدیم و تأخیر از ایشان سوال شد و از هیچ چیزی از این که تقدیم و تأخیر شده بود پرسیده نشد بود مگر آن‌که فرمود: «افعل و لا حرج»[۱] : (انجام بده و اشکالی نداشد): لذا فعل ایشان موافق رخصت بوده است و موافق افضل نبوده است و چیزی بر گردن ایشان نیست و قربانی نیز بر ایشان لازم نمی‌باشد.

[۱] رواه البخاری (۸۳) و مسلم (۱۳۰۶).