(۴۲۳۰) سوال: برای اولین بار در عمرم حج را ادا نمودم و از واجبات و ارکان حج چیزی نمی­دانستم و سواد خواندن و نوشتن ندارم نقاب پوشیدم و هنگامی که به منی رسیدم شب سر خود را شانه کردم؛ حکم حج من چیست؟

جواب:

مادامی که این چیزهای ممنوعه را از روی نا آگاهی انجام داده­ای حج تو درست است و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ انسان جاهل را به آن چه از روی جهل انجام داده مؤاخذه نمی­کند به دلیل فرموده­ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِن نَّسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا}[بقره: ۲۸۶](پروردگارا! اگر فراموش یا خطا کردیم ما را مؤاخذه نکن) الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرمود: انجام دادم[۱] و این قاعده­ی کلی در تمامی محرمات در عبادات است که هرگاه انسان آن را از روی فراموشی یا جهل ترک کند مؤاخذه نمی­شود و بر او فدیه و کفاره واجب نیست و گناهی بر او نیست و این از آسان گیری الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بر بندگانش و مقتضای حکمت و رحمتش همچنین این که رحمت او از غضب او پیشی گرفته است.

[۱] تخریج آن گذشت.