(۴۱۹۶) سوال: معنای فرموده­ی پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به ضبابة بنت زبیر چیست هنگامی که به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم گفت: می­خواهم حج را انجام دهم اما مریض هستم فرمود: «حجي و اشترطي»: (حج را انجام بده و شرط کن)؟

جواب:

معنای آن این است که بگویی: «إن حبسني حابس»: (اگر چیزی مانع من شد) یعنی مانع من شد که اعمال حج را کامل ادا کنم من در زمان وجود این مانع از احرام خارج می­شوم و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم او را به شرط گذاشتن راهنمایی کرد زیرا می­ترسید که اعمال حج خود را تکمیل نکند اما کسی که ترس از عدم اتمام اعمال حج ندارد شرط نمی­کند زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحابش هنگام احرام این شرط را ذکر نکردند به همین دلیل قول راجح این است: شرط گذاشتن مستحب و مشروع نیست مگر برای کسی که از عدم اتمام نسک خود بیم دارد و این قولی است که بین ادله جمع می­بندد.

کسی که شرط گذاشتن را مطلقا نفی می­کند یا شرط گذاشتن را مطلقا ثابت می­داند به ناچار در مخالفت با برخی از نصوص واقع می­شود برخی از مردم می­گویند: ما در این زمان در هر حالت به خاطر تصادفات می­ترسیم جواب ما این است که تصادفات به نسبت کثرت ماشین­ها چیزی نیست زیرا ماشین­ها ده­ها هزار هستند و اگر از این ده­ها هزار ماشین یک، دو، ده یا بیست تصادف رخ دهد  چیزی نیست و حادثه حتی در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وجود داشته است در حدیث صحیحی از عبدالله بن عباس روایت شده که می­گوید: مردی در عرفه همراه پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ایستاده بود لذا از سواری­اش افتاد و گردنش شکست سپس فوت نمود[۱] و اين حادثه­ای بود که زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم اتفاق افتاده است.

مهم این که حوادث احتمالی حتی در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وجود داشته است اما با این وجود امتش را به شرط گذاشتن راهنمایی نکرده مگر در صورتی که شخص ترس داشته باشد.

[۱] بخاري: كتاب الجنائز، باب الكفن في ثوبين، شماره­ى (۱۲۶۵)، مسلم: كتاب الحج، باب ما يفعل بالمحرم إذا مات، شماره­ى (۱۲۰۶).