سه‌شنبه 8 محرم 1448
۲ تیر ۱۴۰۵
23 ژوئن 2026

(۴۱۰۱) آیا می‌توان حج افراد را به نیابت از پدر انجام داد؟

(۴۱۰۱) سوال: در سال گذشته الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به من توفیق ادای حج داد و حج تمتع خود را ادا کردم؛ آیا اگر دوست داشتم حج را به جای پدرم یعنی حج افراد و نه تمتع را ادا کنم جایز است؟ لطفا پاسخ دهید.

جواب:

اشکالی ندارد در صورتی که انسان حج و عمره‌‌ی واجب خود را ادا کرده باشد حج و عمره را به نیابت کسی دیگر انجام دهد و دلیل آن حدیث ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا است که می‌‌گوید: پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم شنید که مردی می‌‌گوید: : به جای شبرمه حج را ادا می‌‌کنم، فرمود: شبرمه کیست؟ گفت: برادرم یا یکی از بستگانم است پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: آیا حج خود را ادا کرده‌‌ای؟ گفت: خیر، فرمود: حج خود را ادا کن سپس به جای شبرمه حج را ادا کن[۱]؛ الفاظ این حدیث مختلف است و این دلالت می‌‌دهد بر این که هرگاه انسان حج و عمره‌‌ی خود را ادا کرده باشد جایز است به نیابت از دیگران حج و عمره را ادا کند.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: في العام الماضي وفقني الله -عز وجل- إلى حَج بيته الْحَرَامِ، وأدَّيْتُ الْفَرِيضَةَ متمتعًا عن نفسي، هل إذا رَغِبْتُ فِي الْحَجِّ عن والدي المتوفى حجا مفردًا وليس تمتعا ، فهل يجوز ذلك؟ أفيدوني مأجورين.

فأجاب – رحمه الله تعالى-: لا حرج على الإنسان إذا أدى واجب النُّسُكِ من حَج وعُمْرَةٍ أَن يَحُجَّ عن غيره، أو يَعْتَمِرَ عن غيره دليل ذلك حديث ابن عباس رضي الله عنهما أن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- سمع رجلا يقول: لبيك شُبْرُمَةَ. فقال النبي صلى الله عليه وسلم: «من شُبْرُمَةُ؟» قال: أخ لي، أو قريب لي. قال: عن أَحَجَجْتَ عن نفسك؟ قال: لا. قال: «حَجَّ عن نفسك، ثم حَجَّ عن شُبْرُمَة»، واختلف هذا الحديث في ألفاظه هذا أحدها، وهذا يدل على أن الإنسان إذا حَجَّ عن نفسه جاز أن يحج عن غيره، وإذا اعْتَمَرَ عن نفسه جاز أن يَعْتَمِرَ عن غيره.

مطالب مرتبط:

(۴۰۹۵) آیا باید به جای والدین درگذشته و فقیر حج کرد؟

در این حالت حج بر پدر و مادرت واجب نیست و در دین آن‌‌ها نقصی وجو ندارد که به خاطر آن سرزنش شوند زیرا حج جز بر کسی که توانایی داشته باشد واجب نیست...

ادامه مطلب …

(۴۰۹۴) آیا می‌توانم به‌ جای پدر پیر و بیمارم که توان مالی ندارد حج انجام دهم؟

اگر پدرت نزد او مالی نیست حج بر او واجب نیست و اگر بمیرد در حال عدم معصیت الله فوت نموده است...

ادامه مطلب …

(۴۰۹۳) آیا ادا حج از طرف مادر زنده و بیمار جایز است؟

بله، جایز است به جای او در صورتی که حج خود را ادا کرده حج را ادا کند...

ادامه مطلب …

(۴۰۶۴) تکلیف شرعی حاجی در برابر درخواست‌های زیاد اطرافیان

اشکالی ندارد در صورتی که بدین وصیت‌‌هایی که تو را به آن وصیت نموده‌‌اند وفا نکنی....

ادامه مطلب …

(۴۱۲۴) حکم ادای حج نیابتی برای مادر فوت شده قبل از انجام حج واجب

اگر ناتوان بوده و مالی برای ادای حج نداشته حج بر او واجب نیست...

ادامه مطلب …

(۴۱۱۴) حکم سفر زن برای حج بدون محرم

مسافرت برای زن بدون محرم چه برای حج و چه غیر حج جایز نیست...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه