سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۴۰۷۹) آیا حج بدون رضایت طلبکاران جایز است؟

(۴۰۷۹) سوال: نیت کرده که إن شاء الله در سال آینده حج واجب را انحام دهد در حالی که بدهی زیادی دارد ولی می‌‌گوید: بیشتر گمانم این است که اگر از طلبکاران اجازه بگیرد به او اجازه می‌‌دهند لذا او می‌‌تواند هزینه‌‌ی حج را از جمله هزینه‌‌های سفر، خوردنی، نوشیدنی و… فراهم کند و سؤال این است که آیا در صورتی که از طلبکاران اجازه نگیرد گناه‌‌کار می‌‌شود؟

جواب:

بحث اجازه گرفتن یا نگرفتن نیست بحث این است که اگر انسان بدهکار باشد حج بر او واجب نیست و اشکالی ندارد آن برای ادای حج نرود و شایسته نیست که حج را ادا کند در حالی که بدهکار است حتی اگر طلبکاران اجازه دهند و بگویند: حج را انجام بده و از جانب ما حلال هستی می‌‌گوییم: حج را ادا نکن تا زمانی که بدهی خود را پرداخت کنی حمد و سپاس پروردگارت را به جای آور که حج را بر تو مگر در صورت توانایی کامل واجب نگردانیده است و بدهکار در واقع توانایی ندارد زیرا مشغول بدهی است لذا حج را در هر صورت چه به او اجازه دهند و چه ندهند انجام ندهد تا این که بدهی خود را پرداخت کند و اگر پروردگارش را ملاقات نماید در حالی که حج را انجام نداده و بدهکار بوده گناهی بر او نیست همان‌‌طور که بر فقیر زکات واجب نیست و اگر پروردگارش را در حالی ملاقات کند که زکات را پرداخت نکرده گناهی بر او نیست همچنین کسی که توانایی حج را نداشته و پروردگارش را در حالی که توانایی نداشته ملاقات کند گناهی بر او نیست و سرزنش نمی‌‌شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إنه يَنْوِي أن يحج إن شاء الله في السَّنَةِ القادمة حَجَّ الفَرِيضَة ولكن عليه ديون كثيرة، ولكن يقول: يَغْلُبُ علي الظن أنه إذا استأذن من أصحابها سوف يأذنون له، فهو الآن يستطيع أن يوفر تكاليف الْحَج من مصاريف سفر ومأكل ومشرب وغير ذلك، والسؤال: هل يأثم إذا لم يستأذن من أصحاب الديون؟

فأجاب رحمه الله تعالى المسألة ليست مسألة استئذان أو عدم استئذان، المسألة أن الإنسان إذا كان عليه ديون فإنه لا يجب عليه الْحَجُّ، ولا حَرَجَ عليه أن يَدَعَهُ ولا ينبغي أن يحج ويُبقي الدُّيُونَ عليه، حتى لو أذن أهل الديون وقالوا: حُجَّ وأنت منا في حِل. فإننا نقول: لا تحج حتى تقضي الدَّيْنَ، احمد ربك أن الله -عز وجل- لم يوجب عليك الْحَجَّ إلا بالاستطاعة التامة، والْمَدِينُ ليس عنده استطاعة في الواقع، لأن ذِمَّتَهُ مشغولة فلا يَحجَّ حتى يُوَفِّيَ الدَّيْنَ سواء أذنوا له أم لا، وهو إذا لقى ربه وهو لم يحج لأن عليه ديونا فإنه لا يأثم بذلك، كما أن الفقير لا تجب عليه الزكاة ولا يأثم إذا لَقِى ربه وهو لم يُزَكِّ، كذلك من لم يستطع الْحَجَّ إذا لقى ربه وهو لم يستطع، فإنه يلقى ربه غير آثم ولا ملوم.

مطالب مرتبط:

(۴۰۶۷) آیا انجام حج پیش از ملاقات با خانواده پس از دوری، جایز است؟

بله، جایز است حج را قبل از این که با خانواده‌‌ات در کشور آن‌‌ها ملاقات کنی به جای آوری اما اگر میسر شود که آن‌‌ها را ملاقات کنی و از حال آن‌‌ها با خبر شوی سپس حج را به جای آوری بهتر است....

ادامه مطلب …

(۴۰۹۹) حکم انجام حج به نیابت از مادر سالمند و ناتوان از سفر

اشکالی ندارد حج را به نیابت او ادا کنی...

ادامه مطلب …

(۴۰۸۷) حکم ادا حج با مال صدقه

بله، جایز است انسان با مالی که به عنوان صدقه از جانب پدر، برادر، پسر و یا یکی از برادارانش که منتی از جانب آن‌‌ها بدو نمی‌‌رسد حج را ادا کند....

ادامه مطلب …

(۴۱۲۲) حکم ادای حج نیابتی برای مادر فوت شده توسط فرزندان

در صورتی که حج بر او واجب شده ولی آن را به تأخیر انداخته و در آن کوتاهی نموده در این حالت حج واجب را به نیابت از او ادا می‌‌کنند اما خود حج را به نیابت از او ادا نمی‌‌کنند مگر زمانی که حج خود را ادا کنند ....

ادامه مطلب …

(۴۱۲۵) آیا بر برادر واجب است که به نیابت از پدر مرحوم حج را ادا کند؟

اگر پدرت هنگامی که زنده بود به خاطر عدم توانایی مالی توان حج را نداشته یا بیش هزینه‌‌های خودش و بدهکاری‌‌اش نبوده حج بر او واجب نیست و چیزی بر گردنش نیست...

ادامه مطلب …

(۴۱۱۳) حکم سفر زن بدون محرم و شرایط امنیت از فتنه

مادامی که حج بر کسی که محرمی ندارد واجب نیست الحمدلله در این امر وسعت وجود دارد و گناهی در آن نیست و شایسته نیست که زن خود را به خاطر آن خسته کند زیرا در این حالت به آن مکلف نیست....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه