(۳۸۳۰) سوال: آیا روزه نگرفتن در سفر در ماه رمضان، جایز است؟ بسیاری از مردم با وجود این که با ماشین‌های راحت و مجهز به کولر سفر می‌کنند، روزه نمی‌گیرند و اگر روزه بگیرند خسته نمی‌شوند و احساس تشنگی نخواهند کرد اما باز هم روزه را می‌خورند. آیا این کارشان جایز است یا خیر؟

جواب:

این کار، جایز است زیرا الله جَلَّ‌جَلَالُهُ می‌فرماید: {فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمْ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَمَنْ كَانَ مَرِيضاً أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ} [البقرة: ۱۸۵] : (هر کس ماه رمضان را دریابد، باید آن ‌را روزه بگیرد و هر کس بیمار یا در سفر باشد، تعدادی از روزهای دیگر را روزه بگیرد). الله جَلَّ‌جَلَالُهُ هیچ قید و شرطی را برای مباح بودن روزه نگرفتن در سفر، بیان ننموده است لذا خودِ سفر، عذر و دلیلی برای جواز روزه نگرفتن است و تفاوتی ندارد که سخت باشد یا نباشد. به همین خاطر است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در سال فتح مکه، در روز بیستم ماه رمضان وارد مکه شد و چنان که شيخ الإسلام ابن تيميه رَحِمَهُ‌الله و ابن كثير رَحِمَهُ‌الله بیان نموده‌اند رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بقیه‌ی روزهای رمضان که در مکه بود را روزه نگرفت[۱]. با وجود این که ایشان در خودِ مکه حضور داشت. بنابراین خودِ سفر، روزه نگرفتن را مباح و جایز می‌کند و تفاوتی ندارد که روزه گرفتن سخت یا آسان باشد.

سؤال: شیخ بزرگوار! اما مگر چنین نیست که این حکم، مقیّد به روزهای محدودی مانند چهار روز یا همانند آن برای ماندن و روزه نگرفتن است؟

جواب: خیر، مقیّد نیست زیرا: «أقام النَّبِيّ صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بمكة تسعة عشر يوماً يصلي ركعتين»[۲] : (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نوزده روز در مکه ماند و نماز را دو رکعت می‌خواند)؛ وقتی قصر کردن نماز جایز باشد، روزه نگرفتن هم جایز است و بدین خاطر است که علما می‌گویند: روزه نگرفتن برای مریض و مسافری که نمازش را قصر می‌خواند، جایز است. بنابراین وقتی قصر خواندن نماز، جایز باشد معنایش این است که این شخص، مسافر است.

۱-تخریج آن گذشت.

۲- صحیح بخاری: كتاب المغازي، باب مقام النبي صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بمكة عام الفتح، شماره (٤٢٩٨).