(۳۷۷۳) سوال: پنجاه و سه سال دارم و در تمام زندگیام فقط یک سال را روزه گرفتهام؛ شایان ذکر است که نمازهایم را سر وقت میخوانم و روزه نگرفتن که از روی سستی و سهلانگاری بوده است، فکرم را بسیار به خود مشغول کرده است. راه چاره برای جبران سالهای گذشته چیست؟
جواب:
شکی نیست که گناه بسیار بزرگی مرتکب شدهای که سالیان قبل را روزه نگرفتهای و یکی از ارکان اسلام را ترک کردهای. واجب است به درگاه الله جَلَّجَلَالُهُ توبه کنی، از رفتاری که در برابر پروردگارت انجام دادهای آمرزش بخواهی، از چیزی که از تو سر زده پشیمان باشی و عمل خویش را در آینده اصلاح کنی. لزومی ندارد که قضای روزههای قبلی را به جای آوری زیرا از قضا هیچ فایدهای نخواهی برد؛ چون قاعدهی شرعی که نصّ شرعی بر آن دلالت دارد چنین است: (هر عبادتی که دارای وقت و زمان است اگر بدون عذر، ترک شود تا این که وقتش به پایان برسد، قضای آن هیچ سودی ندارد) زیرا عبادت زماندار، مقیّد به وقتی است که دو سو دارد لذا همان طور که انجام عبادت، قبل از دخول وقتش درست نیست، تأخیر آن بدون عذر نیز درست نیست و اگر هم فردی یک عبادت را بدون عذر به تأخیر بیاندازد سپس آن را بعد از وقتش انجام دهد، از وی پذیرفته نخواهد شد زیرا رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم فرمود: «من عمل عملاً ليس عليه أمرنا فهو رد»[۱] : (هر کس عملی انجام دهد که دین و امر ما بر آن نباشد، مردود است). پُر واضح است که به تأخير انداختن نماز تا زمانی که وقتش به پایان برسد، امر الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ و پیامبرش صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم بر آن نیست لذا مردود و غیر مقبول است؛ الله جَلَّجَلَالُهُ میفرماید: {إِنَّ الصَّلاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَاباً مَوْقُوتاً} [النساء: ۱۰۳] : (قطعا نماز در اوقات معیّنی بر مؤمنان، واجب شده است) یعنی فریضهای است که دارای وقت و زمان مشخص میباشد لذا اگر فردی آن را از وقت خودش به تأخیر بیاندازد، درست نیست مگر این که عذری داشته باشد زیرا رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم فرمود: «مَنْ نَسِيَ صَلَاةً فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَا»[۲] : (هر کس از نمازی خواب ماند یا آن را فراموش کرد، هرگاه آن را به یاد آورد فورا به ادای آن بپردازد). بنابراین به خاطر روزههایی که در سالهای گذشته نگرفتهای به درگاه الله جَلَّجَلَالُهُ توبه کن و عمل خویش را درست و اصلاح کن که هر آن کس که توبه کند، الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ توبهاش را میپذیرد.
۱- صحیح مسلم: كتاب الحدود، باب نقض الأحكام الباطلة ورد محدثات الأمور، رقم (۱۷۱۸).
۲- صحیح مسلم: كتاب المساجد ومواضع الصلاة، باب قضاء الصلاة الفائتة، واستحباب تعجيل قضائها، رقم (٦٨٤).