یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

(۳۵۴۵) حکم قرائت قرآن و اطعام در خانه میت به نیت صدقه

(۳۵۴۵) سوال: به نظر شما حکم شرع در مورد کسانی که برای میت در خانه‌اش قرآن می‌خوانند و غذا می‌خوردند و می‌گویند این صدقه است، چیست؟

جواب:

می‌گویم نگه داشتن میت در خانه‌اش بعد از آماده کردنش خلاف سنت است و سنت این می‌باشد که در دفن او شتاب ورزیده شود به این خاطر که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: {أَسْرِعُوا بِالْجِنَازَةِ، فَإِنْ تَكُ صَالِحَةً فَخَيْرٌ تُقَدِّمُونَهَا، وَإِنْ يَكُ سِوَى ذَلِكَ فَشَرٌّ تَضَعُونَهُ عَنْ رِقَابِكُمْ}[۱] (در حمل جنازه شتاب کنید. اگر مرده نیک اعمال است. او را به سوی نیکویی پیش می‌برید و اگر غیر از آن است. بدی‌ای را از شانه‌های خویش بر زمین می‌نهید.) پس شایسته نمی‌باشد که میت در خانه‌اش نگه داشته شود و حال این که قرآئت نیز به آن زیاد شود که دیگر خیلی بدتر است چون قرائت بر میت بعد از مرگش بدعت می‌باشد در صورتی که صحابه چنین کاری نمی‌کردند بلکه میتشان را آماده می‌کردند و بر او نماز می‌خوانند و دفنش می‌کردند و در حدیث آمده است: {أَنَّ امْرَأَةً سَوْدَاءَ كَانَتْ تَقُمُّ الْمَسْجِدَ، أَوْ شَابًّا، فَفَقَدَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَسَأَلَ عَنْهَا، أَوْ عَنْهُ، فَقَالُوا : مَاتَ. قَالَ : ” أَفَلَا كُنْتُمْ آذَنْتُمُونِي “. قَالَ : فَكَأَنَّهُمْ صَغَّرُوا أَمْرَهَا، أَوْ أَمْرَهُ، فَقَالَ : ” دُلُّونِي عَلَى قَبْرِهِ “. فَدَلُّوهُ، فَصَلَّى عَلَيْهَا، ثُمَّ قَالَ : ” إِنَّ هَذِهِ الْقُبُورَ مَمْلُوءَةٌ ظُلْمَةً عَلَى أَهْلِهَا، وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُنَوِّرُهَا لَهُمْ بِصَلَاتِي عَلَيْهِمْ}[۲] (زنی سیاه‌پوست که مسجد را جارو می‌کرد درگذشت. پیامبر خدا جویای حال او شد. گفتند: درگذشت. پیامبر خدا فرمود: «چرا مرا از آن آگاه نکردید؟!» گفت: گویی آنان آن زن را حقیرتر از آن می‌دانستند [ که خبر مرگ او را به پیامبر برسانند]. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «مرا بر سر قبر او ببرید». ایشان را بر سر قبرش بردند پس بر آن نماز خواند و فرمود: «اين گورها مملو از ظلمت و تاریکی‌اند و با نماز من بر آنان خداوند گورهایشان را منور می‌گرداند».) و بر او قرآن نخوانند و دعای دست جمعی نکردند بلکه نماز جنازه  خوانند و رفتند و این سنت می‌باشد.

و از مسلمین و کسانی که کلامم را می‌خوانند، می‌خواهم که آن چیزی که بر آن هستند را بر کتاب و سنت و روش صحابه از خلفای راشدین و دیگر اصحاب عرضه کنند چون که این چیزی است که به آن دستور داده شده‌ایم و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَٱلسَّـٰبِقُونَ ٱلۡأَوَّلُونَ مِنَ ٱلۡمُهَـٰجِرِینَ وَٱلۡأَنصَارِ وَٱلَّذِینَ ٱتَّبَعُوهُم بِإِحۡسَـٰنࣲ}[۳] (و پیشگامان نخستین از مهاجرین و انصار، و کسانی‌که به نیکی از آن‌ها پیروی کردند) و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: {عليكم بسُنَّتي وسُنَّةِ الخُلَفاءِ الرَّاشِدينَ المَهْدِيِّينَ، عَضُّوا عليها بالنَّواجِذِ، وإيَّاكم ومُحدَثاتِ الأُمورِ}[۴]  (پس بر شما است تمسک به سنتِ من وسنت جانشینان رهیافته و هدایتگرم و آن را محکم بگیرید و از امور نو در دین برحذر باشید) و از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌خواهیم ما را از متمسکین به سنت و قائمین به شریعت قرار دهد و از ما بگذرد و ما را عفو کند قطعا او بسیار سخاوتند و بخشنده است.


[۱] [تخريج آن گذشت]

[۲] [تخریج آن گذشت]

[۳] [سوره التوبة: ۱۰۰]

[۴] [تخریج آن گذشت]

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حكم الشرع في نظركم في هؤلاء الناس الذين يقرءون القرآن على الميت في بيته، ويأكلون الطعام ويقولون: هذه صدقة؟ أرجو إفادة.

فأجاب -رحمه الله تعالى -: أقول: إن حبس الميت في بيته بعد تجهيزه خلاف السنة، والسُّنَّة أن يبادر أهل الميت بدفنه؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم قال: «أَسْرِعُوا بِالْجِنَازَةِ، فَإِنْ تَكُ صَالِحَةٌ فَخَيْرٌ تُقَدِّمُونَهَا، وَإِنْ يَكُ سِوَى ذَلِكَ، فَشَرٌّ تَضَعُونَهُ عَنْ رِقَابِكُمْ». فلا ينبغي أن يُحْبَسَ الميت في بيته، ثم إن حبسه في بيته إذا انضم إلى ذلك أن يُقرأ عليه كان هذا أشدَّ وأشدَّ؛ لأن القراءة على الميت بعد موته من البدع، فهاهم الصحابة رضي الله عنهم ما كانوا يقرءون على موتاهم بعد موتهم، بل كانوا يُجهزونهم ويُصَلُّون عليهم ويدفنونهم، وفي الحديث: أَنَّ امْرَأَةٌ سَوْدَاءَ كَانَتْ تَقُمُّ الْمَسْجِدَ – أَوْ شَابًا- فَفَقَدَهَا رَسُولُ الله صلى الله عليه وسلم، فَسَأَلَ عَنْهَا -أَوْ عَنْهُ – فَقَالُوا: مَاتَ، قَالَ: «أَفَلَا كُنتُمْ آذَنْتُمُونِي؟»، قَالَ: فَكَأَنَهُمْ صَغَرُوا أَمْرَهَا أَوْ أَمْرَهُ ۖ فَقَالَ: «دُلُّونِي عَلَى قَبْرِهِ» فَدَلُّوهُ، فَصَلَّى عَلَيْهَا، ثُمَّ قَالَ: «إِنَّ هَذِهِ الْقُبُورَ عَمَلُوءَةٌ ظُلْمَةٌ عَلَى أَهْلِهَا، وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ – يُنَوِّرُهَا هُمْ بِصَلَاتِي عَلَيْهِمْ»، ولم يقرأ عليها، ولم يَدْعُ لها دعاء جماعيا، بل صلى عليها صلاة الجنازة وانصرف، هذا هو السُّنَّة.

وإني أدعو إخواني المسلمين، وأدعو كل من يقرأ كلامي هذا أن لا يعملوا بما هم عليه الآن حتى يعرضوه على كتاب الله وسنة رسوله صلى الله عليه وسلم وطريقة الصحابة من الخلفاء الراشدين وغيرهم؛ لأن هذا هو الذي أمرنا به، قال الله -تعالى-: ﴿ وَالسَّبِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَجِرِينَ وَالْأَنصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُم باحسن ﴾ [التوبة: ١٠٠]. وقال النبي صلى الله عليه وسلم: «عَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الْمَهْدِيِّينَ الرَّاشِدِينَ». فنسأل الله سبحانه وتعالى أن يجعلنا من المتمسكين بسنته القائمين بشريعته، وأن يتجاوز عنا ويعفو عنا، إنه جواد كريم.

مطالب مرتبط:

(۳۵۳۰) حکم حضور در مراسم چهلم با اعمال نوحه‌خوانی

حضور در آن جایز نیست و برای کسی که دعوت می‌شود واجب است که نصیحتشان کند و بگوید: در مورد خودت و میتت تقوای الهی را رعایت کن و سببی برای نوحه خوانی نباش و در مال و وقتت بهره‌ی درست بجوی و از پروردگارت خوف داشته باش ...

ادامه مطلب …

(۳۵۴۶) حکم پرداخت پول برای ختم کامل قرآن به نیت میت

این عمل هم برای کسی که قرآن می‌خواند و هم برای کسی که به او اجرت می‌دهد حرام است....

ادامه مطلب …

(۳۵۱۱) آیا میت به سبب گریستن خانواده‌اش بر وی دچار عذاب می‌شود؟

بله، صحیح است که میت به سبب گریستن خانواده‌اش بر وی دچار عذاب می‌شود زیرا این از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است. اما علما پیرامون معنای این حدیث اختلاف نموده‌اند....

ادامه مطلب …

(۳۵۴۹) حکم خواندن قرآن و انجام حرکات خاص در تعزیه میت

تعزیه از عبادت می‌باشد و عبادت باید بر اساس شریعت باشد و بعضی از اهل بدعت بودن این اجتماع تصریح کرده‌اند....

ادامه مطلب …

(۳۵۴۱) آیا عزا مکان مشخصی دارد؟

چیزی که بعضی از مردم در هنگام عزا انجام می‌دهند این که درب را باز می‌گذارند و خانه را چراغانی می‌کنند و صندلی صف می‌دهند و یا غذا می‌آوردند و چه بسا شخصی را برای قرائت قرآن بیاورند و مانند آن همه از چیز‌های هستند که مردم به وجود آورده‌اند و از بدعت‌هایی است که مفاسدی را به دنبال دارد...

ادامه مطلب …

(۳۴۹۷) چگونه به اهل میت تسلیت (و تعزیه) بگویم؟

تسلیت اهل میت با اینست که برای انسانی که مصیبت دیده با میت است چیزی یاد شود که او را بر صبر کردن و تحمل مصیبت تقویت کند، و بهترین چیزی که با آن تسلیت گفته می‌شود آن چیزی‌ست که پیامبر –عليه الصلاة والسلام– برای یکی از دخترانش ذکر نمود ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه