(۳۵۲۰) سوال: حکم شرع به نظر شما شیخ بزرگوار در مورد بحث بین من و شخص دیگر درباره‌ی این که آیا تلاوت قرآن و دعای زیاد بعد از وفات شخص مسلمان صحیح است یا نه؟ چون که این شخص به من می‌گوید بدعت است. لطفا مرا در این‌باره راهنمایی کنید که در حیرت و شک مانده‌ام.

جواب:

تلاوت قرآن در هنگام مصیبت اگر به صورت جماعتی که مردم جمع شوند و بر آن قرآن بخوانند یا قاری‌ای را بیاورند که در مقابل اجرت، قرآن بخواند قطعا بدعت است و «كل بدعة ضلالة»[۱] یعنی: (هر بدعتی گمراهی است).  و اما اگر به انسان مصیبت مرگ و یا غیر آن رسید سپس قرآن را برداشت تا با قرائت آن تسکین یابد اشکالی ندارد و یاد می‌شود که یکی از علماء پسری داشت که طالب علم مجتهدی بود، وفات یافت و زمانی که خارج شدند تا او را دفن کنند و جمعیت زیادی نیز بودند و یکی از حاضرین بلند شد و با صدای بلند گفت: {قَالُوا يَا أَيُّهَا الْعَزِيزُ إِنَّ لَهُ أَبًا شَيْخًا كَبِيرًا فَخُذْ أَحَدَنَا مَكَانَهُ  إِنَّا نَرَاكَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ}[۲] ترجمه: (گفتند: «ای عزیز! همانا او پدر پیری دارد، (که از دوری او سخت ناراحت می‌شود) لذا یکی از ما را به جای او بگیر، بی‌گمان ما تو را از نیکو کاران می‌بینیم») پس مردم همه گریه کردند پس پدر میت که یکی از علمای حنابله بود (علی بن عقیل رَحِمَهُ‌الله ) بلند شد و گفت: قرآن برای از بین بردن غم و اندوه است نه مهیج ساختن نفوس مردم یعنی این که کلام این مرد، مردم را به گریه و غم انداخت در صورتی که قرآن برای از بین بردن آن و تسلی مردم است.

و خلاصه: قرائت قرآن در هنگام مصیبت اگر جمعی باشد همانگونه که در برخی از بلاد اسلامی در هنگام مصیبت مرگ کسی می‌خوانند بدعتی است که از آن نهی شده و ترک آن واجب است. و اگر به صورت فردی باشد که فرد برای تسلی خودش در مصبیت قرآن بخواند اشکالی ندارد و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در هنگام مصیبت مرگ کسی یا غیر آن امر کرده است که بگویند: «إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ، اللَّهُمَّ اؤْجُرْنِي فِي مُصِيبَتِي وَأَخْلِفْ لِي خَيْرًا مِنْهَا. إِلَّا أَخْلَفَ اللَّهُ لَهُ خَيْرًا مِنْهَا»[۳] یعنی: (بگوید:إنالله و إنا إلیه راجعون؛ و چنین دعا کند: خداوندا! مرا در مصیبتم اجر بده و بهتر از آن را نصیب من گردان). و اگر این را گفت در مصیبتش دارای اجر می‌گردد و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ چیز بهتری را برایش جایگزین می‌کند پس وصیبت دیده می‌گوید: «إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ، اللَّهُمَّ اؤْجُرْنِي فِي مُصِيبَتِي وَأَخْلِفْ لِي خَيْرًا مِنْهَا. إِلَّا أَخْلَفَ اللَّهُ لَهُ خَيْرًا مِنْهَا»[۴] یعنی: (بگوید:إنالله و إنا إلیه راجعون؛ و چنین دعا کند: خداوندا! مرا در مصیبتم اجر بده و بهتر از آن را نصیب من گردان).

[۱] [تخريج آن گذشت]

[۲] [سوره يوسف: ۷۸]

[۳] [تخریج آن گذشت]

[۴] [تخریج آن گذشت]