یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

(۳۴۹۲) حکم سلام دادن و خواندن فاتحه بر قبور

(۳۴۹۲) سوال: وقتی بر قبور گذر می‌کنیم، بر اهل آن سلام می‌کنیم و فاتحه می‌خوانیم، آیا این عمل درست است؟ ما را راهنمایی کنید، الله در قبال آن شما را اجر دهد

جواب:

وقتی انسان قبرستان را زیارت کرد تنها برای دعا کردن برای آن ها زیارت می‌کند، و عبرت گرفتن از حال آن‌ها و به یاد آخرت افتادن؛ و برای همین پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم دستور به زیارت قبور دادند، بعد از اینکه از آن نهی کرده بودند، پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «قَد كُنتُ نَهَيتُكُم عَن زيارةِ القُبورِ، فقَدْ أذِنَ لِمُحمَّدٍ في زيارَةِ قبرِ أمِّهِ، فَزوروها فإنَّها تذَكِّرُ الآخِرةَ» (من شما را از زیارت قبرها نهی می‌کردم، به محمد اجازه زیارت قبر مادرش داده شده است، پس قبرها را زیارت کنید که شما را به یاد آخرت می‌اندازد). و برای امتش مشروع کرده وقتی قبور را زیارت کردند برای اهل قبور دعا کرده و بگویند: «السَّلامُ عليكم دارَ قومٍ مُؤمنينَ، وإنَّا إن شاءَ اللهُ بكم لاحِقُونَ» (سلام بر شما ای ساکنان مؤمن این سرزمین؛ ما هم به خواست الهی به زودی به شما ملحق می‌شویم)، «وَيَرْحَمُ اللهُ المُسْتَقْدِمِينَ مِنا ومِنْكُمْ والمُسْتَأخِرِين» (الله به پیشینیان و بازماندگانمان رحم کند)، «أَسْأَلُ اللهَ لنا ولَكُمُ العافِيةَ» (از الله خواستار عافیت برای خود و شما هستم)، «اللّهُمَّ لا تَحْرِمْنا أجْرَهُمْ ولا تَفْتِنا بعدَهُم» بارالها؛ ما را از اجر آن‌ها محروم مگردان، و بعد از آنان ما را مبتلا مکن)، «اللّهُمَّ اغْفِرْ لَنا ولَهُم» (بارالها؛ ما و آن‌ها را بیامرز).

و اما خواندن فاتحه موقع زیارت قبور اصلی برایش نیست، بلکه سنت هم نیست، و شایسته نیست برای انسان که در این حالت فاتحه بخواند، و بایستی تنها کاری را انجام دهد که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن راهنمایی نموده و امتش را تعلیم داده مانند سلام همراه با دعا، که چندی قبل آن را خوانديم.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: عندما نمر على القبور نسلم على أهلها ونقرأ الفاتحة، فهل هذا العمل صحيح؟ أفيدونا مشكورين.

فأجاب رحمه الله تعالى: إذا زار الإنسان المقبرة فإنما يزورها للدعاء لهم والاعتبار بحالهم وتذكر الآخرة ؛ ولهذا أمر النبي بزيارة القبور بعد أن نهي عنها، فقال: «قَدْ كُنْتُ نَهَيْتُكُمْ عَنْ زِيَارَةِ القُبُورِ، فَقَدْ أُذِنَ مُحَمَّدٍ فِي زِيَارَةِ قَبْرِ أُمَّهِ، فَزُورُوهَا فَإِنَّهَا تُذَكَّرُ الآخِرَةَ». وشرع لأمته إذا زاروا القبور أن يدعوا لأهل القبور فيقولوا: «السَّلَامُ عَلَيْكُمْ دَارَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِكُمْ لَاحِقُونَ»، وَيَرْحَمُ اللَّهُ الْمُسْتَقْدِمِينَ مِنَّا وَالْمُسْتَأْخِرِينَ»، «أَسْأَلُ اللَّهَ لَنَا وَلَكُمُ الْعَافِيةَ». «اللَّهُمَّ لَا تَحْرِمْنَا أَجْرَهُمْ، وَلَا تَفْتِنَا بَعْدَهُمْ»، «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَنَا وَلهُمْ».

وأما قراءة الفاتحة عند زيارة القبور فلا أصل لها، بل وليست بسُنَّة، ولا ينبغي للإنسان أن يقرأ الفاتحة في هذه الحال، وإنما يفعل ما أرشد إليه النبي صلى الله عليه وسلم وعلمه أمته من السلام المقرون بالدعاء، وقد تلوناه قبل قليل.

مطالب مرتبط:

(۳۴۶۰) آیا برای زن زیارت قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم جایز است؟

در مورد قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز اینگونه می‌گوییم که زن قصد زیارت قبور را نکند اما اگر از کنار مسجد عبور کرد و کنار قبر ایستاد و سلام کرد اشکالی ندارد اما مشروط به این است که ترس فتنه‌ای نباشد و مزاحمتی برای مردان ایجاد نکند...

ادامه مطلب …

(۳۴۶۹) حکمت منع زنان از زیارت قبور در اسلام

از جمله‌‌ی آن مفاسد این است که زن بسیار ضعیف و احساساتی است چه بسا هنگام ایستادن بر قبر یکی از خویشاوندانش، مانند: مادر، پدر و غیره تحمل و صبر نکند و زمانی که صبر نکرد چیزهایی مانند گریه و نوحه خوانی و آنچه که بر دین و بدنش به او ضرر می‌‌رساند از او صادر میشود.....

ادامه مطلب …

(۳۴۷۷) حکم زیارت قبر در روز عید و توصیه به عدم رفتن زنان

زیارت قبور برای زنان جایز نیست حق است، زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم زنان را از زیارت نمودن قبور نهی نموده است...

ادامه مطلب …

(۳۴۸۶) حکم خواندن سوره تکاثر و گریه در قبرستان

برای زیارت کننده‌ خواندن آن سنت نمی‌باشد؛ برای اینکه از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده است....

ادامه مطلب …

(۳۴۸۲) حکم سلام دادن به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هنگام ورود به مسجد نبوی

سنت نیست برای انسان که هروقت وارد مسجد شد به سوی قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برود و بر وی سلام کند؛ زیرا این از عادت سلف صالح نبوده است...

ادامه مطلب …

(۳۴۵۲) حکم سفر کردن برای زیارت قبر اموات صالحان

برای انسان جایز نیست برای قبری از قبرها سفر کند، حال صاحب این قبر هرکسی می‌خواهد باشد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه