پنج‌شنبه 30 رمضان 1447
۲۸ اسفند ۱۴۰۴
19 مارس 2026

(۳۴۵۶) حکم زیارت قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم توسط زنان

(۳۴۵۶) سوال: از دیدگاه شما حکم شریعت پیرامون زیارت نمودن قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برای زنان زمانی که برای نماز به مسجد پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌آیند چیست؟ آیا درست است که همه‌‌ی امهات المومنین رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُنَّ این کار را انجام داده‌‌اند؟ لطفاً پاسخ دهید. جزاکم الله خیرا.

جواب:

زیارت نمودن قبرها به نسبت زنان بر دو نوع است:

اول: این که قصد این کار را داشته باشد، به این صورت که از خانه‌‌اش به قصد زیارت قبر خارج شود؛ این حالت حرام بوده و جایز نیست که این کار را انجام دهد زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم زنانی را که به زیارت قبور می‌روند لعنت نموده است. همچنین در زیارت نمودن زن مفسده وجود دارد و زن غالباً ضعیف و کم صبر است، لذا ترس آن می‌‌رود که زمانی که به سوی قبرستان رفت آنقدر گریه کند که به حد نوحه خوانی برسد همچنین در مسیر رفتنش به سوی قبر در معرض فاسقان حال یا به وسیله‌‌ی سخن گفتن یا به وسیله‌‌ی ناراحتی و خشم و غیره، زیرا غالباً قبرستان‌‌ها در مکان‌‌های غیر مسکونی است و حتی از شهر نیزز دور است تا جایی که دور و اطراف آن تعداد اندکی بیشتر نیستند لذا این زن زیارت کننده در معرض فتنه قرار می‌گیرد.

دوم: اینکه قبر را بدون قصد زیارت نماید، بدین صورت که از آن عبور شود و نزد قبر بایستد و بر اهل قبرستان سلام کند؛ این حالت اشکالی ندارد و حدیث عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا زمانی که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به ایشان یاد دادند که به اهل قبرستان چه بگوید حمل می‌‌شود و آنچه در این مورد گفتیم جمع بین دلیل‌‌ها است و فرق بین قصد نمودن و عدم قصد نمودن در بسیاری از مسائل آشکار است و بر این قضیه حکم زیارت قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و دو یارش به نسبت زنان حمل می‌‌شود هرچند که برخی از اهل علم می‌‌گویند زیارت قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برای زنان و قبر دو یار ایشان ابوبکر و عمر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا زیارت حقیقی نیست زیرا قبرهایشان با دیوارهایی احاطه شده طوری که کسی که آنجا ایستاده زیارت کنندهی قبر محسوب نمی‌‌شود، اما در دل به نسبت این قول چیزی وجود دارد و آنچه برایم آشکار است این است  که زیارت قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و دو یارش مانند زیارت دیگر قبرها است و برای زن زیارت قبر با قصد و نیت جایز نیست.

همچنین می‌‌گویم زمانی که زیارت نمودن قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و دو صاحبش برای زن در محور مستحب بودن، مباح بودن و حرام بودن قرار می‌‌گیرد آنچه به احتیاط نزدیکتر است و برای زن بهتر است این است که این کار را انجام ندهد یعنی این قبرهای سه گانه را زیارت نکند و کفایت می‌کند که در نمازش بر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سلام بفرستد و بگوید: السلام علیك ایها النبی و رحمة الله و برکاته و این سلامش به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هرچند که او در دورترین نقطه‌‌ی شرق یا غرب باشد، می‌‌رسد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: ما حُكْمُ الشرع في نظركم في زيارة النساء لقبر الرسول صلى الله عليه وسلم عند قدومهن للصلاة في المسجد النبوي الشريف، وهل صحيح أن أمهات المؤمنين – رضي الله عنهن- جميعًا قُمْنَ بذلك أم لا؟ نرجو الإفادة جزاكم الله خيرا.

فأجاب – رحمه الله تعالى-: زيارة المرأة للقبور على نوعين: النوع الأول: أن تكون قاصدةً لذلك، بحيث تخرج من بيتها إلى المقبرة للزيارة، فهذا حرام، ولا يَحِلُّ لها أن تَقُومَ به؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم لعن زائرات القبور، ولأن في زيارتها مفسدةً، فإن المرأة غالبا ضعيفة قليلة الصبر، يُخشَى عليها إذا ذهبت إلى القبور أن تُحدِثَ من البكاء ما يصل إلى حد النياحة، ثم إنها قد تتعرض في ذهابها إلى المقبرة للفساق إما بالمكالمة أو المضايقة أو غير ذلك؛ لأن الغالب أن المقابر تكون في مكان غير مسكون، بل بعيد عن البلد وغير مأهول بحيث لا يمشي حوله إلا أناس قليلون، فتكون هذه المرأة الزائرة عُرْضَةً للفتنة.

أما النوع الثاني: فأن تزور المقبرة بلا قصد بحيث تمر بها عابرة فتقف وتُسَلِّمُ على أهل المقابر، فهذا لا بأس به، وعليه يُحْمَلُ حديث عائشة رضي الله عنها، حيث عَلَّمَها النبي صلى الله عليه وسلم و ما تقول لأهل القبور. وهذا القول الذي قلناه فيه جمع

بين الأدلة، والفَرْقُ بين القصد وعَدَمِهِ ظاهرُ في مسائل كثيرة، وعلى هذا التنويه ينبني حكم زيارة المرأة لقبر النبي صلى الله عليه وسلم وقبري صاحبيه، على أن بعض أهل العلم قال: إن زيارة المرأة لقبر النبي صلى الله عليه وسلم و قبري صاحبيه أبي بكر وعمر رضي الله عنهما ليست زيارة حقيقية، وذلك لأن قبورهم قد أُحِيطَتْ بِجُدُرٍ بحيث لا يُعَدُّ الواقف من ورائها زائرا للقبر، ولكن في النفس من هذا شيء، والذي يظهر لي أن زيارة قبر النبي صلى الله عليه وسلم وقبري صاحبيه كزيارة القبور الأخرى، لا يحل للمرأة أن تزور هذه القبور على سبيل القصد.

ثم إنني أقول: إذا كانت زيارة المرأة لقبر النبي صلى الله عليه وسلم وقَبْرَي صاحبيه دائرةً بين الاستحباب والإباحة والتحريم، فالأحوط والأسلم للمرأة أن لا تقوم بها -أي: بزيارة هذه القبور الثلاثة ويكفيها أنها تُسَلِّم على النبي صلى الله عليه وسلم وهي في صلاتها، فهي تقول: السلام عليك أيها النبي ورحمة الله وبركاته، وتسليمها هذا يبلغ النبي صلى الله عليه وسلم ولو كانت في أقصى الشرق أو الغرب.

مطالب مرتبط:

(۳۴۴۹) حکم زیارت قبور صالحان و ارتباط آن با توحید

زیارت قبرهای صالحان و سایر قبرهای مسلمانان به دو قسمت تقسیم می‌شود: زیارت شرعی و زیارت بدعی....

ادامه مطلب …

(۳۴۸۰) حکم همراهی زنان در زیارت قبور در ایام عید

رفتن به قبرستان در ایام عید بدعت است، زیرا از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحاب وارد نشده که آن‌ها ایام عید را برای زیارت قبور تخصیص دهند به همین دلیل انسان از اینکه در ایام عید به زیارت قبور برود از این رو که این کار در این روزها سنت است نهی می‌شود ....

ادامه مطلب …

(۳۴۶۹) حکمت منع زنان از زیارت قبور در اسلام

از جمله‌‌ی آن مفاسد این است که زن بسیار ضعیف و احساساتی است چه بسا هنگام ایستادن بر قبر یکی از خویشاوندانش، مانند: مادر، پدر و غیره تحمل و صبر نکند و زمانی که صبر نکرد چیزهایی مانند گریه و نوحه خوانی و آنچه که بر دین و بدنش به او ضرر می‌‌رساند از او صادر میشود.....

ادامه مطلب …

(۳۴۸۷) آیا خواندن فاتحه بر مردگان جایز است؟

نصی از سنت درباره‌ی خواندن فاتحه بر مردگان نمی‌دانم، و بر همین اساس خوانده نمی‌شود؛ زیرا اصل در عبادات بازداشتن و منع است، تا اینکه بر ثبوت آن و اینکه از شریعت الله است دلیلی اقامه شود....

ادامه مطلب …

(۳۴۵۲) حکم سفر کردن برای زیارت قبر اموات صالحان

برای انسان جایز نیست برای قبری از قبرها سفر کند، حال صاحب این قبر هرکسی می‌خواهد باشد....

ادامه مطلب …

(۳۴۶۱) حکم همراهی زنان با محارم برای زیارت قبور

این کار جایز نیست، زیرا زیارت نمودن قبور برای زن ممنوع است، حال چه خود یا همراه محرمش برود...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه