چهارشنبه 6 شوال 1447
۵ فروردین ۱۴۰۵
25 مارس 2026

(۳۱۵۴) حکم درسی که قبل از اذان جمعه است چیست؟

(۳۱۵۴) سوال: حکم درسی که قبل از اذان جمعه است چیست؟ حکم آن اگر به صورت مستمر باشد چیست؟

جواب:

درس خاصی که بین عالم و شاگردانش است اشکالی ندارد مگر این که از حلقه زدن در روز جمعه اگر باعث تنگ شدن جا بر کسانی که به نماز جمعه می‌‌آیند می‌‌شود نهی شده است.

اما اگر عمومی باشد مثل این که در بلندگو پخش شود و بر همه‌‌ی حضار باشد این کار منکر و بدعت است.

منکر است چون پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر صحابه هنگام که به صورت پراکنده و با صدای بلند نماز می‌‌خواندند انکار کرد و فرمود: «كلكم يناجي ربه، فلا يجهر بعضكم على بعض بالقراءة»[۱]: (همه‌‌ی شما با پرودگار خود مناجات می‌‌‌کنید لذا برخی در میان برخی دیگر صدایش را در خواندن (قرآن) بالا نبرد) چون بالا بردن صدا باعث حواس پرتی و مزاحمت دیگران می‌‌شود این از وجه منکر بودن آن است زیرا کسی که با مردم از طریق بلندگو در روز جمعه صحبت می‌‌کند مردم را اذیت می‌‌کند زیرا برخی از مردم دوست دارند  قرآن را تلاوت کنند، برخی دوست دارند نماز سنت بخوانند و برخی دوست دارند مشغول گفتن تسبیح، تهلیل (لا إله إلا الله) و تکبیر شوند و همه دوست ندارند به این گویند گوش دهند لذا باعث اذیت آن‌‌ها می‌‌شود به همین دلیل پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر اصحابش که با صدای بلند در میان یک‌‌دیگر می‌‌خواندند انکار کردند.

بدعت است چون چنین چیزی در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نبوده در حالی که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم حریص‌‌ترین مردم بر رساندن رسالت بود اما چنین چیزی رخ نداد زیرا برای مردم پند و اندرز در خطبه‌ی مشروع که هنگام حضور امام خواهد بود حاصل می‌‌شود.

بنابراین نصیحت من به برادرانم در هر کشور از کشورهای اسلامی که چنین کاری را انجام می‌‌دهند این است که این کار را به خاطر تقرب جستن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ رها کنند و هرگاه خواستند مردم  را نصیحت کنند بر حسب احوال در وقت دیگری نصیحت کنند.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: الدرس الذي يكون قبل الأذان يوم الجمعة ما حكمه؟ وما حكمه إذا كان بشكل مستمر؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: أما الدرس الخاص الذي يكون بين عالم وتلاميذه فهذا لا بأس به، إلا أنه نهي عن التَّحَلُّقِ يوم الجمعة إذا كان في ذلك تضييق على من يأتون إلى الجمعة.

وأما إذا كان عاما، مثل أن يكون الدرس في مكبر الصوت، عاما على جميع الحاضرين، فإن هذا منكر وبدعة.

أما كونه منكرًا: فلأن النبي صلى الله عليه وسلم أنكر على أصحابه حين كانوا يُصَلُّونَ أوزاعا فيجهرون بالقراءة، فقال عليه الصلاة والسلام: «كلكم يناجي ربه فلا يؤذين بعضكم بعضا بالقراءة»؛ لأنه إذا رفع صوته شَوَّشَ على الآخرين، فهذا وجه كونه منكرًا، فإن هذا الذي يُحدِّثُ الناس بمكبر الصوت يوم الجمعة يؤذي الناس؛ لأن من الناس من يحب أن يقرأ القرآن، ومن الناس من يحب أن يَتَنفَّلَ بالصلاة، ومن الناس من يحب أن يفرغ نفسه للتسبيح والتهليل والتكبير، وليس كل الناس يرغبون أن يستمعوا إلى هذا المتحدث، فيكون في هذا إيذاء لهم، ومن أجل هذا أنكر النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم – على أصحابه الذين يجهر بعضهم على بعض.

وأما كونه بدعة فلأن هذا لم يحدث في عهد النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم-، وهو صلى الله عليه وسلم أحرص الناس على تبليغ الرسالة ولم يحصل، وذلك لأنه سوف يحصل للناس التذكير والموعظة في الخطبة المشروعة التي ستكون عند حضور الإمام.

فنصيحتي لإخواني في أي بلد من بلاد المسلمين الذين يقومون بهذا أن يَدَعُوا هذا العمل الله تقربا إليه، وإذا أرادوا أن يعظوا الناس فليعظوهم في وقت آخر حسبما تقتضيه الأحوال.

مطالب مرتبط:

(۳۱۰۵) معنای فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در حدیث: (کسی که به سنگ ریزه دست بزند (و با آن بازی کند) دچار لغو شده است) چیست؟

معنا این است که از پاداش جمعه محروم می‌‌شود نه این که نماز جمعه‌‌اش باطل می‌‌شود ...

ادامه مطلب …

(۳۱۱۱) حکم جواب دادن عطسه زننده در اثنای خطبه‌‌‌‌ی روز جمعه

جواب دادن عطسه زننده در اثنای خطبه‌‌‌‌ی روز جمعه در صورتی که الحمدلله گفت جایز نیست زیرا سکوت واجب است...

ادامه مطلب …

(۳۱۵۷) چه چیزی در نماز سنت راتبه‌‌ی جمعه بهتر است، دو رکعت در خانه یا چهار رکعت بعد از نماز در مسجد؟

قول راجح نزد من این است که چه در خانه و چه در مسجد بخواند بنابر آن چه اقتضای قول پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است چهار رکعت می‌‌خواند....

ادامه مطلب …

(۳۱۴۵) زن نماز جمعه را در خانه‌‌اش چند رکعت می‌‌خواند؟

زن اگر نماز جمعه را همراه امام خواند مثل امام می‌‌خواند اما اگر در خانه‌‌اش خواند به عنوان نماز ظهر چهار رکعت می‌‌خواند....

ادامه مطلب …

(۳۱۰۸) حکم منع دیگران از صحبت کردن در حال خطبه‌‌ی جمعه

اشکالی ندارد با اشاره آن‌‌ها را آگاه سازد بدین صورت که انگشتت را بر دو لبت برای اشاره به آن‌‌‌‌ها قرار دهی زیرا تو صحبت نکردی و در منع آن‌‌ها از صحبت کردن در حال خطبه دور کردن شر آن‌‌ها از دیگران است...

ادامه مطلب …

(۳۰۶۳) حکم ترک اذان اول جمعه در صورت عدم تحقق مقصود شرعی

برای مردم بهتر است تا اینکه آگاه شوند که جمعه است و برای آن آماده شده و قبل از آمدن امام حاضر شوند این بهتر است اما آنچه در مورد شهرش ذکر نمود اصلی برای آن سراغ ندارم...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه