چهارشنبه 6 شوال 1447
۵ فروردین ۱۴۰۵
25 مارس 2026

(۳۰۹۸) آیا در روز جمعه جایز است که یک نفر خطبه نموده و یک نفر دیگر نماز بخواند؟

(۳۰۹۸) سوال: آیا در روز جمعه جایز است که یک نفر خطبه نموده و یک نفر دیگر نماز بخواند؟ و حجت کسی که این کار را انجام می‌‌دهد این است که این شخص خطیب است و دارای سطح علمی خوبی است اما برخی از گناهان را انجام می‌‌دهد در حالی که امامی که نماز می‌‌خواند بر راه است اما چه بسا از لحاظ سطح علمی در چنین درجه‌‌ای نباشد.

جواب:

بله، در نماز جمعه جایز است خطبه را یک نفر و نماز را کسی دیگر بخواند زیرا از شرط صحیح بودن خطبه این نیست که خود خطیب، امام نماز شود اهل علم رَحِمَهُمُ‌الله این را ذکر نموده‌‌اند لذا اگر این خطیب فصیح‌‌‌تر و داناتر است اشکالی ندارد خطبه بخواند و امام راتب (پنج وقت) عهده‌‌دار امامت شود و این زیاد انجام می‌‌شود.

مسئله‌‌ای وجود دارد که دوست دارم به آن اشاره‌‌ کنم و آن مسئله این است: برخی به طور رسمی عهده‌‌دار امامت در مسجدی می‌‌شوند حال چه در آن نماز جمعه بخواند یا نخواند سپس در این مسجد به عنوان امام نماز نمی‌‌خواند بلکه کسی دیگر را با نصف حقوق یا ربعش و یا کمتر یا بیشتر قرار می‌‌دهد؛ چنین کاری از دو جهت درست نیست:

اول: در این کار خوردن مال به باطل است زیرا این حقوقی که این شخص که امام نمی‌‌شود می‌‌گیرد آن را به نا حق می‌‌خورد چون این حقوق برای کسی قرار داده شده که در این مسجد امام می‌‌شود در حالی که این مرد امام نمی‌‌شود.

دوم: در این کار خیانت به دولت است زیرا دولت تو را به عنوان امام این مسجد قرار داده در حالی که چه بسا کسی امام شود که دولت راضی نیست و هر قرار دادی که در آن شخص عاقد مقصود باشد جایز نیست کسی دیگر را در آن یا جای خود قرار دهد مگر بعد از اجازه‌‌ی کسی که با او قرارداد بسته است.

بنابراین کسانی که مسئول مساجدی هستند که نماز جمعه در آن برپا می‌‌شود و دیگران را به جای خود در نماز پنج‌‌گانه قرار می‌‌دهند و فقط در روز جمعه خود خطبه و نماز می‌‌خوانند گناه‌‌کار هستند و بر آن‌‌ها واجب است به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه نموده و به مقتضای قرار دادی که با دولت بسته‌‌اند عمل کنند تا این که از گردن آن‌‌ها ساقط شود و حقوق حلال بگیرند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز في يوم الجمعة أن يخطب شخص ويصلي آخر؟ وقد تكون حجة من يفعل ذلك أن هذا خطيب ومستواه الدراسي جيد، ولكنه يرتكب بعض المعاصي، بينما الإمام الذي يصلي مستقيم، وربما قد لا يكون في مستوى ذلك من حيث الدراسة؟

فأجاب رحمه الله تعالى : نعم يجوز في صلاة الجمعة أن يتولى الخطبة واحد ويتولى الصلاة غيره؛ لأنه ليس من شرط صحة الخطبة أن يتولاها من يتولى الصلاة، وقد ذكر ذلك أهل العلم – رحمهم الله -، فإذا كان هذا الخطيب أبلغ وأفصح وأعلم فإنه لا حرج أن يتولى الخطبة، ويتولى الإمام الراتب الصلاة، وهذا يفعل كثيرًا.

لكن ها هنا مسألة أحب أن أنبه عليها وهي: أن بعض الناس يتولى رسميا الإمامة في هذا المسجد، سواء كان يصلي فيه الجمعة أو لا يصلي، ثم لا يصلي إماما في هذا المسجد، بل يقيم غيره مقامه بنصف الراتب أو بربعه أو بأكثر من ذلك أو أقل، فمثل هذا العمل لا يجوز من وجهين:

الوجه الأول: أن فيه أكلا للمال بالباطل فإن هذا الراتب الذي يأخذه هذا الذي لا يصلي يأكله بغير حق؛ لأن هذا الراتب إنما جعل لمن يكون إماما في هذا المسجد، وهذا الرجل لا يكون إماما.

وثانيا: أن في ذلك خيانة للدولة، فإن الدولة إنما كلفتك أنت بشخصك لتكون إماما في هذا المسجد، وقد تقيم فيه من لا تَرْضَاهُ الدولة، وكل عقد يكون المقصود به الشخص العاقد فإنه لا يجوز أن يقيم غيره فيه، أو أن يقيم غيره مقامه، إلا بعد إذن من تعاقد معه.

وعلى هذا: فأولئك الذين يأخذون مساجد تقام فيها الجمعة، ويقيمون غيرهم يصلي الصلوات الخمس، فإذا جاءت الجمعة جاؤوا فخطبوا وصلوا، هؤلاء آثمون، وعليهم أن يتوبوا إلى الله عز وجل، وأن يقوموا بمقتضى العقد الذي تعاقدوا به مع الدولة، حتى يبرئوا بذلك ذممهم، ويأكلوا رَاتِبًا حلالا.

مطالب مرتبط:

(۳۰۸۵) حکم استعمال تعبیر «حبیب‌الله» برای پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در خطبه جمعه

بدون شک رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم حبیب الله است اما بهتر از حبیب الله این است که خلیل الله بگوییم زیرا خلّت بالاترین درجه‌‌ی محبت است...

ادامه مطلب …

(۳۱۰۵) معنای فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در حدیث: (کسی که به سنگ ریزه دست بزند (و با آن بازی کند) دچار لغو شده است) چیست؟

معنا این است که از پاداش جمعه محروم می‌‌شود نه این که نماز جمعه‌‌اش باطل می‌‌شود ...

ادامه مطلب …

(۳۱۲۳) آیا برای امام در روز جمعه بهتر است همانند بقیه‌‌ی مأمومین زود به مسجد بیاید؟

بهتر و سنت در این قضیه این است که امام در خانه‌‌ یا در مکانی دیگر بماند و تا قبل از داخل شدن وقت به مسجد نیاید این روش پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است...

ادامه مطلب …

(۳۰۹۱) حکم ذکر جمعیِ «لا إله إلا الله» پس از پایان خطبهٔ جمعه

شایسته نیست خطیب این را به عنوان سنت همیشگی قرار دهد بدین معنا که هر جمعه خطبه را با آن به پایان رساند زیرا از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده است ...

ادامه مطلب …

(۳۰۳۷) حکم کسی که سه نماز جمعه را پی در پی ترک کند چیست؟

ز پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که می‌‌فرماید: «من ترك ثلاث جمع تهاونا طبع الله على قلبه (کسی که سه جمعه را از روی سستی ترک کند الله بر قلب او مهر می‌‌زند)...

ادامه مطلب …

(۳۱۴۵) زن نماز جمعه را در خانه‌‌اش چند رکعت می‌‌خواند؟

زن اگر نماز جمعه را همراه امام خواند مثل امام می‌‌خواند اما اگر در خانه‌‌اش خواند به عنوان نماز ظهر چهار رکعت می‌‌خواند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه