یکشنبه 20 شعبان 1447
۱۹ بهمن ۱۴۰۴
8 فوریه 2026

(۳۰۹۲) حکم طولانی و کوتاه نمودن خطبه چیست؟

(۳۰۹۲) سوال: نظر شما در مورد طولانی و کوتاه نمودن خطبه چیست؟

جواب:

آن چه در خطبه مشروع است این است که کوتاه باشد به دلیل فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : : «إن طول صلاة الرجل و قصر خطبته مئنة من فقهه»[۱]: (همانا طولانی نمودن نماز فرد و کوتاه نمودن خطبه دلیل بر فقه و فهم شخص است) اما طولانی و کوتاه نمودن آن بنابر تمایل مردم نیست زیرا برخی دوست دارند که خطیب به کلماتی اندک اکتفا نموده و خطبه را به پایان برساند و برخی دوست دارند خطبه را طولانی کند برخی مردم از سخنانش خسته نمی‌‌شوند و دوست دارند که طولانی نماید و برخی بر عکس هستند.

مدار در طولانی و کوتاه نمودن خطبه آن چیزی است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر آن بودند و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برخی اوقات برای مردم با سوره‌‌ی (ق) خطبه می‌‌نمودند لذا آن چه مثل این سوره یا نزددیک به آن یا کمی بیشتر از آن باشد کوتاه است و خسته کننده نیست اما برخی اوقات حاجت اقتضا می‌‌کند که خطیب بیش از این خطبه را طولانی کند یا می‌‌خواهد مردم را به خاطر امر بزرگی که در آن واقع شده‌‌اند سرزنش کند لذا عبارات را تکرار نموده و با اسلوب متفاوت صحبت می‌‌کند تا تأثیر بیشتری بگذارد و مهم این است که انسان در این قضیه یعنی در طولانی یا کوتاه نمودن خطبه آن چه حکمت اقتضا می‌‌کند را رعایت کند.


[۱] تخریج  آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما رأيكم في تطويل الخطبة وقصرها؟

فأجاب رحمه الله تعالى: المشروع في الخطبة أن تكون قصيرة؛ لقول  النبي- عليه الصلاة والسلام-: «إن طول صلاة الرجل وقصر خطبته مئِنَّةٌ من فقهه»، ولكن الطول والقصر ليس على مزاج الناس، فإن من الناس من يجب أن يقتصر الخطيب على كلماتٍ يسيرة ،وينصرف، ومن الناس من يحب أن يطيل، ومن الناس أيضًا من لا يمل الناس كلامه ويحبون أن يطيل، ومن الناس من يكون بالعكس.

والمدار في الطول والقصر على ما كان عليه النبي -عليه الصلاة والسلام-، وقد كان النبي -عليه الصلاة والسلام- يخطب الناس أحيانًا بسورة ﴿ ق وَالْقُرْءَانِ الْمَجِيدِ ﴾ [ق:1] ، فما كان مثل هذه السورة أو قريبا منها أو زائدا عليها يسيرًا فإن هذا قصير وغير ممل، لكن أحيانًا تدعو الحاجة إلى أن يطيل الخطيب أكثر من ذلك، إما لأنه يريد أن يُبيِّينَ أحكاما شرعية يتصل بعضها ببعض تحتاج إلى تطويل أو لأنه يريد أن يزجر الناس عن أمرٍ وقعوا فيه وهو أمر عظيم كبير، فيكرر العبارات ويخالف بين الأساليب، حتى يكون ذلك أشد تأثيرا، والمهم أن يراعي الإنسان في ذلك ما تقتضيه الحكمة في إلقائه وطول خطبته وقصرها.

مطالب مرتبط:

(۳۱۲۹) حکم «عمل ختم» پس از نماز عصر جمعه

این عمل بدون شک بدعت است...

ادامه مطلب …

(۳۰۹۳) ضابطه‌ شرعی در مدت خطبهٔ جمعه و حکم تأخیر در حضور برای نماز جمعه

طولانی نمودن خطبه به صورتی که باعث خستگی شود بر خلاف سنت و دلیل بر ضعف فقه خطیب است...

ادامه مطلب …

(۳۰۶۴) آیا سنتی که قبل از اذان جمعه و بین اذان اول و دوم است بدعت است؟

قبل از نماز جمعه سنت راتبه وجود ندارد بلکه هرگاه انسان وارد مسجد شد هر چقدر برایش میسر است بدون مشخص کردن تعداد آن نماز بخواند چه دو رکعت، چهار رکعت، شش رکعت و هر چقدر که می‌‌خواهد نماز بخواند و بعد از هر دو رکعت سلام دهد....

ادامه مطلب …

(۳۱۴۰) حکم اقامه‌ی نماز در مسجد دورتر و استناد به حدیث «لا تشد الرحال…»

افرادی که به مسجد خارج از شهر می‌‌روند هدفشان خود مسجد نیست بلکه به خاطر علم، منفعت و نصیحتی که به وسیله‌‌ی خطبه‌‌ی این خطیب از آن بهره‌‌‌‌مند می‌‌شوند است و از باب بار سفر بستن به غیر از این مساجد سه‌‌گانه نیست...

ادامه مطلب …

(۳۱۰۹) حکم صحبت کردن برخی از مأمومین با امام در اثنای خطبه

صحبت کردن با امام در صورت مصلحت یا حاجت اشکالی ندارد...

ادامه مطلب …

(۳۱۲۷) حکم نماز اهل عذر هنگام اذان پیش از زوال در روز جمعه

برای کسی که در خانه نماز می‌‌خواند جایز نیست قبل از زوال خورشید نماز بخواند زیرا کسانی که در خانه نماز می‌‌خوانند نماز ظهر بر آن‌‌ها واجب است و وقت نماز ظهر هنگام زوال خورشید است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه