چهارشنبه 6 شوال 1447
۵ فروردین ۱۴۰۵
25 مارس 2026

(۳۰۹۲) حکم طولانی و کوتاه نمودن خطبه چیست؟

(۳۰۹۲) سوال: نظر شما در مورد طولانی و کوتاه نمودن خطبه چیست؟

جواب:

آن چه در خطبه مشروع است این است که کوتاه باشد به دلیل فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : : «إن طول صلاة الرجل و قصر خطبته مئنة من فقهه»[۱]: (همانا طولانی نمودن نماز فرد و کوتاه نمودن خطبه دلیل بر فقه و فهم شخص است) اما طولانی و کوتاه نمودن آن بنابر تمایل مردم نیست زیرا برخی دوست دارند که خطیب به کلماتی اندک اکتفا نموده و خطبه را به پایان برساند و برخی دوست دارند خطبه را طولانی کند برخی مردم از سخنانش خسته نمی‌‌شوند و دوست دارند که طولانی نماید و برخی بر عکس هستند.

مدار در طولانی و کوتاه نمودن خطبه آن چیزی است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر آن بودند و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برخی اوقات برای مردم با سوره‌‌ی (ق) خطبه می‌‌نمودند لذا آن چه مثل این سوره یا نزددیک به آن یا کمی بیشتر از آن باشد کوتاه است و خسته کننده نیست اما برخی اوقات حاجت اقتضا می‌‌کند که خطیب بیش از این خطبه را طولانی کند یا می‌‌خواهد مردم را به خاطر امر بزرگی که در آن واقع شده‌‌اند سرزنش کند لذا عبارات را تکرار نموده و با اسلوب متفاوت صحبت می‌‌کند تا تأثیر بیشتری بگذارد و مهم این است که انسان در این قضیه یعنی در طولانی یا کوتاه نمودن خطبه آن چه حکمت اقتضا می‌‌کند را رعایت کند.


[۱] تخریج  آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما رأيكم في تطويل الخطبة وقصرها؟

فأجاب رحمه الله تعالى: المشروع في الخطبة أن تكون قصيرة؛ لقول  النبي- عليه الصلاة والسلام-: «إن طول صلاة الرجل وقصر خطبته مئِنَّةٌ من فقهه»، ولكن الطول والقصر ليس على مزاج الناس، فإن من الناس من يجب أن يقتصر الخطيب على كلماتٍ يسيرة ،وينصرف، ومن الناس من يحب أن يطيل، ومن الناس أيضًا من لا يمل الناس كلامه ويحبون أن يطيل، ومن الناس من يكون بالعكس.

والمدار في الطول والقصر على ما كان عليه النبي -عليه الصلاة والسلام-، وقد كان النبي -عليه الصلاة والسلام- يخطب الناس أحيانًا بسورة ﴿ ق وَالْقُرْءَانِ الْمَجِيدِ ﴾ [ق:1] ، فما كان مثل هذه السورة أو قريبا منها أو زائدا عليها يسيرًا فإن هذا قصير وغير ممل، لكن أحيانًا تدعو الحاجة إلى أن يطيل الخطيب أكثر من ذلك، إما لأنه يريد أن يُبيِّينَ أحكاما شرعية يتصل بعضها ببعض تحتاج إلى تطويل أو لأنه يريد أن يزجر الناس عن أمرٍ وقعوا فيه وهو أمر عظيم كبير، فيكرر العبارات ويخالف بين الأساليب، حتى يكون ذلك أشد تأثيرا، والمهم أن يراعي الإنسان في ذلك ما تقتضيه الحكمة في إلقائه وطول خطبته وقصرها.

مطالب مرتبط:

(۳۰۷۶) حکم ترجمه نمودن خطبه به سایر لغات چیست؟

اگر کسانی که حاضر هستند کم هستند بنابر اکثریت نیازی به ترجمه نیست اما اگر تعداد آن‌‌ها زیاد است باید به مسؤلین امر برای اجازه گرفتن مراجعه شود اگر اجازه دادند ترجمه‌‌ی آن بسیار مفید است...

ادامه مطلب …

(۳۰۵۹) چه زمانی نماز جمعه مشروع شده است؟

اذان دوم که هنگام حاضر شدن امام است در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وجود داشته است...

ادامه مطلب …

(۳۰۶۸) شروطی که برای خطیب در خطبه‌‌ی جمعه واجب است چیست؟

جواب بر این سؤال این است که دانسته شود خطبه‌‌ی جمعه خطبه‌‌ی بسیار مهمی است...

ادامه مطلب …

(۳۰۶۵) آیا جایز است قبل از اینکه امام روی منبر بایستد بلند شده و دو رکعت سنت بخوانم؟

اگر دارای سبب باشد مانند کسی که کمی قبل از آمدن امام وارد مسجد شده است این شخص نمی‌‌نشیند تا اینکه دو  رکعت نماز بخواند....

ادامه مطلب …

(۳۱۱۹) آیا برای زن جایز است در اثنای خطبه‌‌ی جمعه صحبت کند؟

صحبت کردن هنگام خطبه‌‌ی جمعه برای کسی که به مسجد برای گوش دادن به خطبه می‌‌آید حرام است اما کسی که در خانه‌‌اش است و از کسانی است که نماز جمعه بر آن‌‌‌‌ها واجب نیست اشکالی ندارد صحبت کند...

ادامه مطلب …

(۳۰۷۲) حکم ترک نشستن میان دو خطبه در نماز جمعه

این بدون شک مخالف سنت است زیرا از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت شده که در روز جمعه دو خطبه می‌‌خواندند و بین آن دو با نشستن فاصله می‌‌انداخت...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه