دوشنبه 11 ربیع‌الاول 1448
۱ شهریور ۱۴۰۵
24 آگوست 2026

(۳۰۸۷) آیا طولانی نمودن دعا برای خطیب در روز جمعه در اثنای خطبه از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است؟

(۳۰۸۷) سوال: آیا طولانی نمودن دعا برای خطیب در روز جمعه در اثنای خطبه از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است؟ چه چیزی در این قضیه درست است؟

جواب:

از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده که برای مردان و زنان مؤمن در هر جمعه طلب بخشش می‌‌نمود و این اصل در جایز بودن دعا در خطبه‌‌ی روز جمعه است.

اما طولانی نمودن دعا بر حسب حال است برخی اوقات اقتضای حال این است که انسان دعا را طولانی کند مانند زمانی که بر مسلمانان  حادثه‌‌ای از جمله جنگ، فتنه‌‌ها و… واقع شود دعا را طولانی کند زیرا مردم بدان نیاز دارند.

اگر نیازی نباشد پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «إن طول صلاة الرجل و قصر خطبته مئنة من فقهه»[۱]: (همانا طولانی نمودن نماز فرد و کوتاه نمودن خطبه دلیل بر فقه و فهم شخص است).

انسان عاقل و با حکمت آن چه مقتضای حکمت و حال از طولانی نمودن یا اختصار است را جست و جو می‌‌کند.

به عنوان مثال در شدت گرما و سرما بهتر است خطبه برای مردم کوتاه شود و در روزهای معتدل مانند روزهای بهار و پاییز حالت متغیر است.

مهم این که برای خطیب شایسته است چنین اموری را رعایت کند تا این که خطبه‌‌اش مورد قبول واقع شده و مردم در حالی خارج شوند که به خاطر آن خسته نشوند.


[۱] مسلم: كتاب الجمعة، باب تخفيف الصلاة و الخطبة، شماره­ى (۸۶۹).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إطالة الدعاء من الخطيب يوم الجمعة في أثناء الخطبة هل هو وارد عن الرسول ؟ وما الصواب في ذلك؟

فأجاب رحمه الله تعالى: ورد عن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- أنه كان يستغفر للمؤمنين والمؤمنات في كل جمعة، وهذا أصل في جواز الدعاء في الخطبة يوم الجمعة.

وأما إطالة الدعاء فهذا على حسب الحال، قد تقتضي الحال أن يطيل الإنسان الدعاء، كما لو نزلت بالمسلمين نازلة من حروب وفتن وغير ذلك، فليطل الدعاء؛ لأن الناس محتاجون إلى هذا.

وأما إذا لم يكن هناك حاجة فقد قال النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: «إن طول صلاة الرجل وقصر خطبته مَئِنَّةٌ من فقهه»، أي: علامة ودليل على فقهه.

إن الإنسان العاقل الحكيم يتوخى ما تقتضيه الحكمة من إطالة أو اختصار، وما تقتضيه الحال من إطالة أو اختصار.

فالناس مثلا في شدة الحر والغَمِّ يكون أرفق : بهم تقصير الخطبة، وفي حال البرد المزعج كذلك يكون الأرفق تقصير الخطبة، وفي الأيام المعتدلة كأيام الربيع والخريف تتغير الحال.

المهم أنه ينبغي للخطيب أن يراعي مثل هذه الأمور، حتى تكون خطبته مقبولة، وحتى يخرج الناس وهم لم يملوا منها.

مطالب مرتبط:

(۳۱۲۳) آیا برای امام در روز جمعه بهتر است همانند بقیه‌‌ی مأمومین زود به مسجد بیاید؟

بهتر و سنت در این قضیه این است که امام در خانه‌‌ یا در مکانی دیگر بماند و تا قبل از داخل شدن وقت به مسجد نیاید این روش پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است...

ادامه مطلب …

(۳۰۴۱) حکم تکلیف به کار رسمی در روز جمعه و تأثیر آن بر وجوب نماز جمعه

اگر مشغول به امر یا شغلی شود که قبل از جمعه پایان می‌‌یابد سپس وقت را درک کند و برای او ممکن نیست از آن رها یابد مگر اینکه ضرر می‌‌کند در این صورت اشکالی ندارد که به آن مشغول شود هر چند که نماز جمعه از او فوت شود زیرا در این حالت معذور است....

ادامه مطلب …

(۳۱۰۵) معنای فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در حدیث: (کسی که به سنگ ریزه دست بزند (و با آن بازی کند) دچار لغو شده است) چیست؟

معنا این است که از پاداش جمعه محروم می‌‌شود نه این که نماز جمعه‌‌اش باطل می‌‌شود ...

ادامه مطلب …

(۳۱۰۸) حکم منع دیگران از صحبت کردن در حال خطبه‌‌ی جمعه

اشکالی ندارد با اشاره آن‌‌ها را آگاه سازد بدین صورت که انگشتت را بر دو لبت برای اشاره به آن‌‌‌‌ها قرار دهی زیرا تو صحبت نکردی و در منع آن‌‌ها از صحبت کردن در حال خطبه دور کردن شر آن‌‌ها از دیگران است...

ادامه مطلب …

(۳۱۳۸) حکم شریعت در تعدد مساجد جمعه در یک محله که چیست؟

نظر ما این است که اقامه‌‌ی نماز جمعه در بیش از یک مسجد مگر در صورت نیاز مانند دوری مسیر، تنگی مسجد، ترس از فتنه و... جایز نیست....

ادامه مطلب …

(۳۰۶۹) بدون شک خطبه‌‌ی جمعه دارای شروط مشخصی است لطفا پیرامون آن توضیح دهید.

مهم‌‌ترین شروط در خطبه‌‌ی جمعه این است که مؤثر باشد، قلب‌‌ها را نرم و بیدار کند و مردم را به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ هدایت کند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه