پنج‌شنبه 24 محرم 1448
۱۷ تیر ۱۴۰۵
9 جولای 2026

(۳۰۸۷) آیا طولانی نمودن دعا برای خطیب در روز جمعه در اثنای خطبه از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است؟

(۳۰۸۷) سوال: آیا طولانی نمودن دعا برای خطیب در روز جمعه در اثنای خطبه از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است؟ چه چیزی در این قضیه درست است؟

جواب:

از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده که برای مردان و زنان مؤمن در هر جمعه طلب بخشش می‌‌نمود و این اصل در جایز بودن دعا در خطبه‌‌ی روز جمعه است.

اما طولانی نمودن دعا بر حسب حال است برخی اوقات اقتضای حال این است که انسان دعا را طولانی کند مانند زمانی که بر مسلمانان  حادثه‌‌ای از جمله جنگ، فتنه‌‌ها و… واقع شود دعا را طولانی کند زیرا مردم بدان نیاز دارند.

اگر نیازی نباشد پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «إن طول صلاة الرجل و قصر خطبته مئنة من فقهه»[۱]: (همانا طولانی نمودن نماز فرد و کوتاه نمودن خطبه دلیل بر فقه و فهم شخص است).

انسان عاقل و با حکمت آن چه مقتضای حکمت و حال از طولانی نمودن یا اختصار است را جست و جو می‌‌کند.

به عنوان مثال در شدت گرما و سرما بهتر است خطبه برای مردم کوتاه شود و در روزهای معتدل مانند روزهای بهار و پاییز حالت متغیر است.

مهم این که برای خطیب شایسته است چنین اموری را رعایت کند تا این که خطبه‌‌اش مورد قبول واقع شده و مردم در حالی خارج شوند که به خاطر آن خسته نشوند.


[۱] مسلم: كتاب الجمعة، باب تخفيف الصلاة و الخطبة، شماره­ى (۸۶۹).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إطالة الدعاء من الخطيب يوم الجمعة في أثناء الخطبة هل هو وارد عن الرسول ؟ وما الصواب في ذلك؟

فأجاب رحمه الله تعالى: ورد عن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- أنه كان يستغفر للمؤمنين والمؤمنات في كل جمعة، وهذا أصل في جواز الدعاء في الخطبة يوم الجمعة.

وأما إطالة الدعاء فهذا على حسب الحال، قد تقتضي الحال أن يطيل الإنسان الدعاء، كما لو نزلت بالمسلمين نازلة من حروب وفتن وغير ذلك، فليطل الدعاء؛ لأن الناس محتاجون إلى هذا.

وأما إذا لم يكن هناك حاجة فقد قال النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: «إن طول صلاة الرجل وقصر خطبته مَئِنَّةٌ من فقهه»، أي: علامة ودليل على فقهه.

إن الإنسان العاقل الحكيم يتوخى ما تقتضيه الحكمة من إطالة أو اختصار، وما تقتضيه الحال من إطالة أو اختصار.

فالناس مثلا في شدة الحر والغَمِّ يكون أرفق : بهم تقصير الخطبة، وفي حال البرد المزعج كذلك يكون الأرفق تقصير الخطبة، وفي الأيام المعتدلة كأيام الربيع والخريف تتغير الحال.

المهم أنه ينبغي للخطيب أن يراعي مثل هذه الأمور، حتى تكون خطبته مقبولة، وحتى يخرج الناس وهم لم يملوا منها.

مطالب مرتبط:

(۳۰۸۹) آیا پایان دادن خطبه با آیه‌ٔ {إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الفَحشاء} بدعت است؟

پایبندی به این آیه‌‌: {وَأَقِمِ الصَّلَاةَ ۖ} در آخر خطبه‌‌ی دوم روز جمعه بدعت است زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن را انجام نداده است...

ادامه مطلب …

(۳۰۵۰) حکم ترک نماز جمعه به‌ سبب بُعد مسافت و سرمای زمستان

بر انسان واجب است مادامی که بر او سخت نیست در نماز جمعه حاضر شود اگر بر او سخت است همانند اینکه بارندگی یا باد خیلی سرد باشد و در خانه‌‌اش نماز بخواند اشکالی ندارد ولی نماز ظهر را می‌‌خواند و نماز جمعه نمی‌‌خواند....

ادامه مطلب …

(۳۰۷۶) حکم ترجمه نمودن خطبه به سایر لغات چیست؟

اگر کسانی که حاضر هستند کم هستند بنابر اکثریت نیازی به ترجمه نیست اما اگر تعداد آن‌‌ها زیاد است باید به مسؤلین امر برای اجازه گرفتن مراجعه شود اگر اجازه دادند ترجمه‌‌ی آن بسیار مفید است...

ادامه مطلب …

(۳۱۲۳) آیا برای امام در روز جمعه بهتر است همانند بقیه‌‌ی مأمومین زود به مسجد بیاید؟

بهتر و سنت در این قضیه این است که امام در خانه‌‌ یا در مکانی دیگر بماند و تا قبل از داخل شدن وقت به مسجد نیاید این روش پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است...

ادامه مطلب …

(۳۰۶۲) حکم نماز تحیة‌المسجد هنگام اذان دوم روز جمعه

هرگاه از تحیه‌‌ی مسجد را فارغ شد جواب مؤذن را در صورتی که امام شروع به خطبه نکند بدهد اگر شروع به خطبه نمود گوش دادن به خطبه بهتر است....

ادامه مطلب …

(۳۱۳۶) آیا درست است در صورتی که عید در روز جمعه باشد خواندن نماز عید از نماز جمعه اکتفا می‌‌کند؟

بله، هر کسی نماز عید را همراه امام بخواند او را از نماز جمعه کفایت می‌‌کند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه