یکشنبه 20 شعبان 1447
۱۹ بهمن ۱۴۰۴
8 فوریه 2026

(۳۰۴۷) آیا می‌توانیم در بیابان با چهار نفر، نماز جمعه بخوانیم؟

(۳۰۴۷) سوال: من در بیابان کار می‌‌کنم و روز جمعه می‌‌آید در حالی که تعداد ما سه یا چهار نفر است و نزدیکترین مسجد، با ما ده کیلومتر فاصله دارد سؤال من این است که آیا جایز است با سه یا چهار نفر نماز جمعه را برپا کنیم؟

جواب:

جایز نیست نماز جمعه در بیابان برپا شود چه انسان مسافر و چه مقیم باشد به همین دلیل پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نماز جمعه را در سفرهایش برپا نمی‌‌کرد.

اهل علم ذکر نموده که بیابان‌‌هایی که در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بود نماز جمعه در آن برگزار نمی‌‌شد بلکه نماز جمعه فقط در شهرها و روستاها برگزار می‌‌شد.

بنابراین‌ای قوم! چه سه نفر یا چهار نفر یا بیشتر باشید نماز جمعه بر شما لازم نیست بلکه درست نیست نماز جمعه بخوانید زیرا در مکان شما درست نیست نماز جمعه برپا شود اگر در چنین مکانی نماز جمعه برگزار می‌‌شد در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برپا می‌‌شد زیرا اگر این مکان از جمله مکان‌هایی بود که نماز جمعه در آن برپا می‌‌شد اقامه‌‌ی نماز جمعه در این مکان از شریعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ محسوب می‌‌شد و اگر از شریعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بود باید در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برپا می‌‌شد سپس برای امت نیز نقل می‌‌شد زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ عهده‌‌دار حفظ دینش شده است و مادامی که در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برپا نشده دانسته می‌‌شود که از دین و شریعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نیست و اگر دین و شریعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نباشد و کسی آن‌‌ را انجام دهد کاری مردود است به دلیل فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «من عمل عملا لیس علیه أمرنا فهو رد»[۱](کسی که عملی را انجام دهد که دین ما بر آن نیست عملش مردود است)و بر شما لازم است که نماز ظهر را به صورت قصر خوانده اگر در حکم مسافر هستید و کامل بخوانید در صورتی که در حکم مقیم هستید.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إنني أعمل بالصحراء، ويأتي يوم الجمعة علينا ونجد أن عددنا ثلاثة أو أربعة أفراد، وأقرب مسجد يبعد عنا مسافة عشرة كيلو مترات، وأسأل هل يجوز لثلاثتنا أو الأربعة إقامة صلاة الجمعة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: صلاة الجمعة لا تجوز إقامتها في البوادي سواء كان الإنسان مسافرًا أو مقيما، ولهذا لم يكن النبي صلى الله عليه وسلم يقيم الجمعة في أسفاره.

وذكر أهل العلم أن البوادي التي كانت في عهد الرسول-عليه الصلاة والسلام- لا تقام فيها الجمعة، وإنما تقام الجمعة في القرى والأمصار.

وعليه فإنكم معشر القوم سواء كنتم ثلاثة أم أربعة أم أكثر – لا تلزمكم الجمعة، بل ولا تصح منكم صلاة الجمعة؛ لأن مكانكم لا يصح أن تقام فيه الجمعة، ولو كان مثل هذا المكان تقام فيه الجمعة لأقيمت على عهد النبي ؛ لأنه إذا كان هذا المكان مكانا للجمعة صارت إقامة الجمعة فيه من شريعة الله، وإذا كانت من شريعة الله فلا بد أن تكون قائمة في عهد الرسول صلى الله عليه وسلم، ثم تنقل إلى الأمة؛ لأن الله تعالى تكفّل بحفظ دينه، ولما لم تكن قائمة في عهد الرسول-عليه الصلاة والسلام- عُلِمَ أنها ليست من دين الله ولا من شريعة الله، وإذا لم تكن من دين الله ولا شريعة الله فقام بها أحد من الناس فإنها مردودة عليه؛ لقول النبي صلى الله عليه وسلم: «من عمل عملا ليس عليها أمرنا فهو رد»، وعليكم أن تقيموا صلاة الظهر قصرًا إن كنتم في حكم المسافرين، وإتماما إن كنتم مقيمين.

مطالب مرتبط:

(۳۱۳۲) حکم قرائت دسته‌جمعی صلوات ابراهیمی پیش از خطبه‌ی نماز جمعه

مشروع است این است که شخص مشغول نماز، تلاوت قرآن و ذکر شود و هر شخصی خود به تنهایی انجام دهد نه به صورت جمعی....

ادامه مطلب …

(۳۱۳۶) آیا درست است در صورتی که عید در روز جمعه باشد خواندن نماز عید از نماز جمعه اکتفا می‌‌کند؟

بله، هر کسی نماز عید را همراه امام بخواند او را از نماز جمعه کفایت می‌‌کند...

ادامه مطلب …

(۳۰۷۱) آیا نماز جمعه یک خطبه دارد؟

نماز جمعه باید دو خطبه داشته باشد زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برای نماز جمعه دو خطبه می‌‌خواندند...

ادامه مطلب …

(۳۰۵۶) حکم دو اذان در نماز جمعه و سنت خلیفه راشد عثمان رضی‌الله‌عنه

اذان اولی نماز جمعه در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم مشهور نبوده است بلکه اذان در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، ابوبکر و عمر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا یک اذان بوده است اما در زمان عثمان رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ اذان اولی اضافه شد لذا نماز جمعه دارای دو اذان شد...

ادامه مطلب …

(۳۰۴۹) آیا نماز جمعه در مکانی شبیه صحرا جایز است؟

اگر این افراد در این مکان تابستان و زمستان اقامت دارند و به منزله‌‌ی روستا یا شهر تلقی می‌‌شود بر آن‌‌ها واجب است نمازها را به صورت جماعت در آن جا اقامه کنند همچنین مادامی که در آن جا اقامت دارند و در آن جا بنابر عرف خانه‌‌هایی دارند نماز جمعه را اقامه کنند....

ادامه مطلب …

(۳۰۷۶) حکم ترجمه نمودن خطبه به سایر لغات چیست؟

اگر کسانی که حاضر هستند کم هستند بنابر اکثریت نیازی به ترجمه نیست اما اگر تعداد آن‌‌ها زیاد است باید به مسؤلین امر برای اجازه گرفتن مراجعه شود اگر اجازه دادند ترجمه‌‌ی آن بسیار مفید است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه