پنج‌شنبه 7 شوال 1447
۶ فروردین ۱۴۰۵
26 مارس 2026

(۳۰۲۹) حکم جمع بین نمازها برای مسافران تعطیلات آخر هفته در سفرهای تفریحی

(۳۰۲۹) سوال: به نسب تعطیلات آخر هفته مشخص است که از بعد از ظهر روز چهارشنبه شروع می‌‌شود و مردم آن را غنیمت شمرده و به تفریح می‌‌روند به خصوص در روزهای بهاری و آن‌‌ها نمازها را به صورت قصر می‌‌خوانند زیرا در این حالت مسافر هستند اما برخی از آن‌‌ها به اضافه‌‌ی قصر به صورت جمع نیز می‌‌خوانند؛ آیا جایز است به صورت جمع بخوانند؟

جواب:

نماز جمع همان‌‌طور که قبلا گفتیم از رخصت‌‌های سفر است اما نخواندن آن مگر هنگامی که نیاز باشد بهتر است لذا هرگاه انسان به آن نیاز داشت چون با جدیت در حال حرکت بود بهتر است جمع بخواند.

مثلا به مقیم می‌‌گوییم: بهتر است که نماز جمع نخوانی زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در حالی که در منی مقیم بود نماز جمع نخواند همچنین وارد نشده زمانی که در سال فتح مکه در مکه مقیم بود نماز جمع بخواند بلکه فقط قصر می‌‌خواند اما با این وجود جایز است نماز جمع بخوانی هر چند که مقیم باشی و در حال حرکت نباشی زیرا در حدیث ابو جحیفة در صحیح بخاری و مسلم وارد شده (هنگامی که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به ابطح آمد از خیمه‌‌اش خارج شد سپس نیزه‌‌ای برای او (به عنوان ستره) در زمین فرو برده شد و نماز ظهر و عصر را دو رکعت دو رکعت خواند)[۱]ظاهر این حدیث دلالت می‌‌دهد بر این که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بین ظهر و عصر جمع بستند در حالی که مقیم بودند یعنی در حال حرکت نبودند همچنین در تبوک در حالی که مقیم بودند جمع بستند لذا دلالت می‌‌دهد بر اینکه نماز جمع از رخصت‌‌های سفر است چه در حال حرکت باشد و چه در حال حرکت نباشد اما بهتر است ترک شود مگر اینکه برایش مناسب‌‌تر باشد و نیاز باشد نماز جمع بخواند در این صورت بهتر است نماز جمع بخواند.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: بالنسبة لعطلة نهاية الأسبوع، معلوم أنها تبدأ من بعد ظهر يوم الأربعاء، ويستغلها الناس للخروج للبر، وخصوصا في أيام الربيع، وهم يَقْصُرُونَ الصلاة لأنهم مسافرون في هذه الحالة، لكن بعضهم يجمع أيضًا بالإضافة إلى القصر. هل يجوز له الجمع؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الجمع كما أسلفنا من رُخَص السفر، ولكن تركه أفضل إلا عند الحاجة إليه، فإذا احتاج الإنسان إليه لكون سفره جادًا، أو لكون سيره جادًا فإنه أفضل من عدمه.

فالمقيم مثلا نقول له : إن الأفضل أن لا تجمع؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم لم يجمع وهو مقيم في منى، وكذلك لم يرد عنه الجمع حين أقام بمكة عام الفتح، وإنما كان يقصر عليه الصلاة والسلام، ولكن مع ذلك يجوز لك أن تجمع ولو أنك مقيم غير جاد بك السير؛ لأن حديث أبي جحيفة في الصحيحين، حينما أتى النبي صلى الله عليه وسلم في الأبطح، فخرج النبي صلى الله عليه وسلم من قبة له، وركزت له العنزة، فصلي الظهر ركعتين والعصر ركعتين، فإن ظاهر هذا الحديث أن النبي صلى الله عليه وسلم جمع بين أنه الظهر والعصر مع مقيم، يعني: غير جاد به السير، وكذلك أيضًا جمع في تبوك وهو مقيم غير جاد به السير، فدل هذا على أن الجمع من رخص السفر، سواء جد به السير أم لا، ولكن الأفضل تركه إلا إذا كان أرفق به واحتاج إليه فالأفضل فعله.

مطالب مرتبط:

(۳۰۲۳) حکم تقدیم یا تأخیر نمازهای جمع‌شده در حال بازگشت از سفر

همراه آن‌‌ها به نیت نماز مغرب نماز می‌‌خواند و در این حالت اگر در رکعت دوم و ما بعد آن به امام ملحق شود امر آن آشکار است اگر در رکعت دوم به امام ملحق شود همراه او سلام می‌‌دهد زیرا سه رکعت می‌‌شود...

ادامه مطلب …

(۳۰۲۵) مسافری بین طائف و مکه سفر می‌‌کند؛ آیا درست است که نماز را جمع بخواند؟

بله، در صورتی که برای او آسان‌‌تر است درست است که جمع بخواند...

ادامه مطلب …

(۳۰۱۷) آیا برای زن مانند مردان جایز است در هنگام سرما یا باران جمع ببندد؟

برای زن جایز نیست که به خاطر سرما یا باران نماز را جمع ببندد زیرا جمع هنگام نیاز یا در صورتی که در ترک نمودن آن مشقت باشد جایز است و زن نیاز ندارد که به خاطر سرما و بارندگی نماز جمع بخواند زیرا از خانه‌‌اش خارج نمی‌‌شود...

ادامه مطلب …

(۳۰۲۸) اگر قصد سفر کنم و نماز ظهر را در محل اقامتم بخوانم آیا جایز است نماز عصر را همراه نماز ظهر جمع ببندم؟

اشکالی ندارد که در این حالت نماز جمع بخوانی زیرا نماز جمع رخصت است...

ادامه مطلب …

(۳۰۱۸) حکم نماز جماعت با جمع‌کنندگان در باران برای کسی که جمع را جایز نمی‌داند

قول درست این است که نیت نماز جمع شرط نیست و جایز است که انسان هرگاه سبب را یافت نماز جمع بخواند هر چند که در اثنای نماز اولی باشد....

ادامه مطلب …

(۳۰۳۳) حکم جمع تأخیر نماز ظهر و عصر به دلیل بیدار ماندن شبانه برای درس

او را نصیحت می‌‌کنیم که این را تغییر داده و نماز را در وقتش بخواند و آن را نیت کند من گمان می‌‌‌‌کنم که اگر با دوستش در وقت نماز ظهر یا در وقت نماز عصر قرار داشت نمی‌‌خوابید لذا از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ استعانت جسته و در ادای عبادت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با نشاط باشد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه