پنج‌شنبه 20 ربیع‌الثانی 1448
۹ مهر ۱۴۰۵
1 اکتبر 2026

(۳۰۰۸) حکم نماز و تیمم در سفر هوایی هنگام فقدان آب

(۳۰۰۸) سوال: هرگاه سوار هواپیما شدم و به یکی از سرزمین‌‌های دور مسافرت کردم و وقت یکی از نمازها فرا رسید در حالی که آبی در هواپیما نزد من وجود نداشت چگونه نماز را انجام داده و وضو بگیرم؟

جواب:

اگر میدانی که هواپیما قبل از خروج وقت نماز به فرودگاه می‌‌رسد پس منتظر بمان تا اینکه فرود آید و نماز را با وضو، روبروی قبله، قیام، رکوع، سجود و آرامش بخوانی.

در صورتی که می‌‌دانی به فرودگاه نمی‌‌رسد مگر بعد از خروج وقت بنابر حالت نماز بخوان اگر امکان داشت با وضو اگر امکان داشت با تیمم اگر هیچ یک امکان نداشت بدون وضو و تیمم نماز بخوان و در صورتی که امکان داشت رو به قبله، قیام، رکوع و سجود کن اگر امکان نداشت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: { فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ}[تغابن: ۱۶](پس تا (جایی که) می‌توانید از تقوای الله را پیشه کنید) همچنین: { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا}[بقره: ۲۸۶](الله هیچ کس را جز به اندازه‌‌ی توانش تکلیف نمی‌‌کند) همچنین می‌‌فرماید: {أُولَٰئِكَ يُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَهُمْ لَهَا سَابِقُونَ*وَلَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا}[مؤمنون: ۶۱-۶۲]((آری) اینانند که در نیکی‌‌ها شتاب می‌‌کنند و در انجام آن (از دیگران) پیشی می‌گیرند* (ما) هیچ کس را جز به اندازه‌‌‌‌ی توانش تکلیف نمی‌‌کنیم).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا ركبت الطائرة وسافرت إلى أحد البلاد البعيدة وجاء وقت إحدى الصلوات ولا يوجد لدي ماء في الطائرة، فما هي الطريقة لأداء الصلاة والوضوء؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: إن كنت تعرف أن الطائرة تصل إلى المطار وتهبط على الأرض قبل خروج وقت الصلاة فانتظر حتى تهبط وتصلي الصلاة بوضوء، وباستقبال القبلة، وقيام وركوع وسجود وطمأنينة.

وإن كنت تعرف أنها لا تصل إلى المطار إلا بعد خروج الوقت فَصَلِّ على حالك، صَلِّ بوضوء إن أمكن، وبتيمم ! حسب بوضوء إن أمكن، وبتيمم إن أمكن، فإن لم يمكن لا هذا ولا هذا، فَصَلِّ بدون وضوء ولا تيمم، واستقبل القبلة، وقم، واركع، واسجد إذا أمكن ذلك، فإن لم يمكن فقد قال الله تعالى: ﴿ فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ ﴾ [التغابن: ١٦]، وقال: ﴿ لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا ﴾ [البقرة: ٢٨٦]، وقال تعالى: ﴿ أُولَٰئِكَ يُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَهُمْ لَهَا سَابِقُونَ*وَلَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا ﴾ [المؤمنون: ٦١-٦٢].

مطالب مرتبط:

(۲۹۵۲) آیا قصر و جمع نمودن نمازها در سفر جایز است؟

قصر نمودن نماز برای مسافر در نماز مشروع است و تأکید شده است و بر انسان مکروه است که در هنگام سفر نمازش را کامل بخواند...

ادامه مطلب …

(۲۹۶۲) معنای حدیث قصر نماز پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در سفر تا زمان بازگشت

رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مکه قصر می‌‌‌‌کرد با این وجود که در آن جا ازدواج کرده بود و بیشتر فرزندانش در مکه به دنیا آمدند....

ادامه مطلب …

(۲۹۶۸) حکم جمع بین مغرب و عشاء در سفر هنگام رسیدن به مقصد پیش از دخول وقت عشاء

بهتر است که در این حالت جمع نبندد زیرا گمان غالبش بر این بوده که قبل از وقت نماز دومی یا در اثنای آن به شهرش می‌‌رسد....

ادامه مطلب …

(۳۰۰۹) آیا نماز در کشتی قصر می‌‌شود؟

بله، مسافرت حدودی ندارد که با آن رخصت‌‌های آن پایان یابد لذا مادامی که انسان مسافر است رخصت‌‌های سفر در حق او ثابت است چه در ماشین، در هواپیما و یا در کشتی باشد....

ادامه مطلب …

(۲۹۶۹) بررسی حکم قصر و جمع نماز مسافر در صورت رسیدن به شهر پیش از پایان وقت نماز

در این حالت بهتر است که نماز عصر را نخواند زیرا نیازی به خواندن جمع در این حالت نیست و در صورتی که نیازی به خواندن جمع در سفر نباشد بهتر است که به صورت جمع نخواند....

ادامه مطلب …

(۲۹۷۷) حکم قصر و جمع نماز برای راننده در مسافت‌های طولانی

راننده‌‌ای که بین شهرها در حال تردد است مسافر است و می‌‌تواند نمازهایش را قصر کند بلکه قصر نمودن در حق او سنت است ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه