سه‌شنبه 7 جمادی‌الثانی 1448
۲۶ آبان ۱۴۰۵
17 نوامبر 2026

(۳۰۰۱) حکم قصر نماز و افطار روزه در سفر کوتاه

(۳۰۰۱) سوال: آیا کسی که در دمام مقیم است و به کشور بحرین می‌‌رود مسافر است و می‌‌تواند قصر و جمع بخواند و روزه نگیرد؟ با دانستن اینکه کشور بحرین فقط حدود بیست و پنج کیلومتر دو است؟

جواب:

کسی که از منطقه‌‌ی شرقی به بحرین برود مسافر است زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ}[نساء: ۱۰۱](و چون در زمین سفر کنید گناهی بر شما نیست که نماز را کوتاه (= قصر) کنید) و بدون شک کسی که از منطقه‌‌ی شرقی به بحرین می‌‌رود مسافر است و همه‌‌ی مردم می‌‌دانند که مسافر است اما اینکه بیست و پنج کیلومتر است اشکالی ندارد زیرا قول راجح از اقوال علما این است که مشخص تعیین مقدار مسافتی که در آن قصر نمودن جایز است دلیلی بر آن وجود ندارد و در این قضیه به آنچه در عرف مردم مسافرت نامیده می‌‌شود رجوع می‌‌شود و این قول راجح است و در صحیح مسلم از انس بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روایت شده که می‌‌گوید: «کان النبی صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم إذا خرج ثلاثة أمیال، أو ثلاثة فراسخ صلی رکعتین»[۱](رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هنگامی که به اندازه‌‌ی سه میل یا سه فرسخ از شهر خارج می‌‌شدند دو رکعت می‌‌خواندند) یعنی نماز را قصر می‌‌کرد.

بنابراین می‌‌گوییم: سفر از منطقه‌‌ی شرقی به بحرین سفری است که انسان در آن می‌‌تواند از تمام رخصت‌‌‌‌های سفر استفاده کند از جمله‌‌: قصر نمودن نماز، روزه نگرفتن در رمضان و مسح بر جوراب یا خف به مدت سه روز.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يعد الذاهب إلى دولة البحرين وهو مقيم بالدمام مسافرًا يجوز له الجمع والقصر والفطر؟ مع العلم أن البحرين تبعد ما يقارب خمسة وعشرين كيلومترا فقط عن الدمام؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: المسافر من المنطقة الشرقية إلى البحرين يعتبر مسافرا؛ لأن الله تعالى قال: ﴿ وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ ﴾ [النساء: ۱۰۱] ، ولا شك أن المسافر من المنطقة الشرقية إلى البحرين ضارب في الأرض، وكل الناس يعرفون أنه مسافر، وأما كونه سافر خمسةً وعشرين كيلوا فهذا لا يضر؛ لأن القول الراجح من أقوال العلماء أن تقدير المسافة التي يجوز فيها القصر لا دليل عليه، وأن المرجع في ذلك إلى ما يسمى سفرا في عرف الناس، وهذا القول هو الراجح ، وقد ثبت في صحيح مسلم عن أنس بن مالك رضي الله نه قال: «كان النبي صلى الله عليه وسلم إذا خرج ثلاثة أميال أو فراسخ صلى ركعتين»، يعني: قصر الصلاة.

وعليه فنقول: إن السفر من المنطقة الشرقية إلى البحرين سفر يترخص به الإنسان بجميع رخص السفر من قصر الصلاة، والفطر في رمضان، والمسح على الجوارب أو الخفين ثلاثة أيام.

مطالب مرتبط:

(۲۹۵۳) احکام قصر و جمع نماز مسافر هنگام اقامه جماعت با مقیمان

اگر کسی مسافر باشد و پشت سر امامی که نماز را کامل می‌‌خواند نماز بخواند بر او واجب است نمازش را کامل بخواند و فرقی ندارد که نماز را از اول یا آخر آن درک کرده باشد..

ادامه مطلب …

(۲۹۵۰) رخصت‌‌های سفر چیست؟

رخصت‌‌های سفر عبارت‌‌‌‌اند از:...

ادامه مطلب …

(۲۹۷۶) حکم استمرار قصر نماز برای شاغلانِ دائم‌السفر

مادامی که مسافر هستی -هر چند که مدت سفر و منتقل شدنت بین شهرها طولانی باشد- جایز است نمازها را قصر کنی بلکه در حق تو مشروع است یا واجب  یا سنت بنابر اختلافی که در این زمینه بین اهل علم وجود دارد...

ادامه مطلب …

(۳۰۰۹) آیا نماز در کشتی قصر می‌‌شود؟

بله، مسافرت حدودی ندارد که با آن رخصت‌‌های آن پایان یابد لذا مادامی که انسان مسافر است رخصت‌‌های سفر در حق او ثابت است چه در ماشین، در هواپیما و یا در کشتی باشد....

ادامه مطلب …

(۲۹۸۸) حکم قصر نماز در سفر بیست‌روزه به خارج از کشور

برای تو جایز است نماز را قصر کنی هر چند که می‌‌خواهی بیست روز اقامت داشته باشی زیرا در واقعیت تو در سفر هستی و حاجت باعث شده در آنجا بمانی و هرگاه به پایان برسد به شهر باز می‌‌گردی...

ادامه مطلب …

(۳۰۰۳) حکم نماز کسی که روزانه مسافت سفر را طی می‌کند

برخی از اهل علم سفری را که نماز در آن قصر می‌‌شود مسافت آن را هشتاد و یک یا هشتاد و سیه کیلومتر مشخص کرده‌‌اند و بنابر این قول می‌‌تواند نماز را قصر کند اما از روی احتیاط قصر نکند بهتر است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه