(۲۷۶۷) سوال: برخي اوقات نماز را در منزل مي‌‌خوانم، زیرا بین من و بین مسجدحدود یک کیلومتر یا بیشتر فاصله است، ولی صدای اذان را با بلندگو می‌‌شنوم، حکم نمازم به تنهایی و در منزل چیست؟ لطفا پاسخ دهید. متشکرم.

جواب:

بر مرد واجب است که نماز جماعت را در مسجد همراه مسلمانان به پا دارد، زیرا نماز جماعت بنابر قول راجح از اقوال اهل علم فرض عین است و در قرآن و سنت و حال صحابه بر این قول دلیل وجود دارد:

قرآن: الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ}[بقره: ۴۳](و نماز را بر پا دارید و زکات را بپردازید، و با نماز گزاران نماز بخوانید) همچنین می‌‌فرماید: {وَإِذَا كُنتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلَاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِّنْهُم مَّعَكَ وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِن وَرَائِكُمْ وَلْتَأْتِ طَائِفَةٌ أُخْرَىٰ لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ}[نساء: ۱۰۲](و چون (وقت خوف) در میان آن‌‌ها بود‌ی و برای آن‌‌ها نماز بر پا کردی، باید دسته‌‌ای از آن‌‌ها با تو(به نماز) بایستند، و باید سلاح‌‌هایشان را با خود برگیرند. و چون سجده کردند(و نماز را تمام نمودند) باید (دسته‌‌ی دوم) پشت سرتان باشند و باید آن دسته‌‌ای که نماز نخوانده‌‌اند؛ بیایند و با تو نماز بخوانند و باید آن‌‌ها احتیاط کنند و سلاحهایشان را(در نماز) با خود بگیرند) و وجه دلالت در این آیه: الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نماز خواندن به صورت جماعت همراه پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را در حالت خوف واجب کرد، لذا واجب بودن آن در حالت امن از باب اولی است و دلیل بر اینکه فرض عینی است: الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آن را بر گروه دوم نیز واجب گردانید و اگر فرض کفایه بود، به خواندن نماز جماعت توسط گروه اول اکتفا می‌‌نمود.

سنت: احادیث در این باب زیاد هستند؛ از جمله حدیث ابوهریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «لقد هممت أن آمر بالصلاة فتقام، ثم آمر رجلا فیؤم الناس، ثم أنطلق معی برجال معهم حزم من حطب إلی قوم لا یشهدون الصلاة، فأحرّق علیهم بیوتهم بالنار»[۱](به تأکید خواستم دستور دهم که نماز برپا شود، سپس به شخص دستور دهم که امام شود، بعد از آن همراه مردانی که همراه آن‌‌ها بسته‌‌هایی از هیزم است، به سوی اقوامی بروم که برای نماز جماعت حاضر نمی‌‌شوند، تا خانه‌‌های آن‌‌ها را با آتش بسوزانم).

اما احوال صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم : ابن مسعود رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ می‌‌گوید: (نماز جماعت را همراه رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌خواندیم و هیچ کسی از آن تخلف نمی‌‌کرد مگر منافق یا مریض و شخص به خاطر ایسشتادن در صف بین دو شخص دیگر قرار می‌‌گرفت و به آن‌‌ها تکیه می‌‌داد)[۲].

و مسلمانان اجماع نموده که خواندن نماز جماعت در مساجد از برترین عبادات و با شکوه‌‌ترین طاعات است و هر کسی آن را ترک کند در گناه واقع شده است و اجر بزرگی را که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بیان نموده از دست داده است: «صلاة الجماعة أفضل من صلاة الفذّ بسبع و عشرین درجة»[۳](نماز جماعت به نسبت نماز فردی بیست و هفت درجه بهتر است).

و سؤال کننده می‌‌گوید: بین او و بین مسجد یک کیلومتر فاصله است و اذان را با از بلندگو می‌‌شنود، اگر برای او حضور در مسجد سخت نیست، واجب است که حاضر شود و مردم در این قضیه متفاوت هستند، اگر شخص جوان باشد ظاهرا بر او سخت نیست و اگر ضعیف یا پیر باشد بر او سخت است.

در هر صورت هرگاه انسان دانست که نماز جماعت در مسجد واجب است،  بداند که واجب جز هنگام ناتوانی یا انجام دادن آن با دشواری زیاد، ساقط نمی‌‌شود.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

[۳] تخریج آن گذشت.