پنج‌شنبه 9 رمضان 1447
۷ اسفند ۱۴۰۴
26 فوریه 2026

(۲۷۶۰) حکم اذان و اقامه برای نماز در مکان دور از شهر بدون شنیدن صدای اذان مسجد

(۲۷۶۰) سوال: شخص در مکان دوری از شهر است و در کوه کار می‌‌کند، می‌‌گوید: صدای اذان را جز از طریق رادیو نمی‌‌شنوم، لذا خودم به تنهایی اذان و اقامه می‌‌گویم، آیا این کار جایز است؟

جواب:

وجه اشکال در این سؤال را نمی‌دانم، زیرا اگر می‌‌خواهد به شنیدن اذان از رادیو اکتفا کند، خود دارای حکمی است و اگر می‌‌خواهد هرگاه که اذان را از رادیو شنید، بلند شده و اذان بگوید، خود دارای حکمی است.

اگر اولی باشد، نگاه می‌‌کنیم: اگر اذان مستقیم از مسجد پخش می‌‌شود، امیدوارم که کافی باشد، زیرا اذان را از مؤذن مستقیم می‌‌شنود، اما به وسیله‌‌ی این ابزاری که آن را نقل می‌‌کند، لذا این همانند شنیدن از بلندگو در شهر است.

اما اگر اذان از ضبط پخش می‌‌شود، همان‌‌طور که در برخی از رادیوها وجود دارد، چه بسا از کسی پخش شود که فوت شده، این اذان کافی نیست؛ زیرا اذان عبادتی است که باید شخص آن را انجام دهد و نواری که اذان در آن ضبط شده به عنوان فاعل محسوب نمی‌‌شود که به وسیله‌‌ی اذان تقرب بجوید، مانند مؤذنی که با صدا و زبانش اذان می‌‌گوید.

اما اگر منظورش دومی است: یعنی هرگاه اذان را از رادیو شنید بلند می‌‌شود و اذان و اقامه می‌‌گوید، این کار خوب است و اشکالی ندارد، زیرا اذان دادن همراه با رادیو که سر وقت اذان می‌‌گوید بهتر از اذان دادن با تخمین است، چون امکان دارد تخمین بزند و به اشتباه رفته و قبل از وقت اذان بگوید، اما  اگر بین او و بین جایی که اذان از آن پخش می‌‌شود، مسافتی وجود دارد که امکان دارد وقت این دو مکان متفاوت باشد، واجب است این را رعایت کند و از روی احتیاط کمی با تأخیر اذان بگوید.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إنه في مكان بعيد من المدينة ويعمل في الجبل، يقول: لا أسمع الأذان إلا عن طريق الراديو، فأقوم بالأذان والإقامة وحدي، فهل يجوز هذا؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: لا أعرف وجه الاشكال في هذا السؤال؛ لأنه إن أراد أنه يقتصر على سماع الأذان من الراديو فله حكم، وإن أراد أنه إذا سمع الأذان من الراديو فقام فأذن فله حكم.

فإن كان الأول نظرنا: فإن كان الأذان ينقل مباشرة من المسجد فأرجو أن يجزئه ذلك؛ لأنه يكون سمع الأذان من المؤذن مباشرة، لكن بواسطة هذه الآلة التي نقلته، فهو كما لو سمعه من مكبر الصوت في البلد.

وأما إذا كان الأذان ينقل من مسجل -كما يوجد في بعض الإذاعات، تنقل الأذان من مسجل، وعلى هذا ربما تنقل عن شخص قد مات- فإن هذا الأذان لا يجزئ ؛ لأن الأذان عبادة لا بد أن يكون من فاعل والشريط الذي سُجل فيه الأذان ليس فاعلا يتقرب بالأذان كالمؤذن الذي يؤذن بصوته وبلسانه.

وأما إذا كان المراد الثاني – أعني: أنه إذا سمع المؤذن من الإذاعة قام وأذن وأقام فهذا طيب وجيد ولا بأس به، وليس فيه إشكال؛ لأن كونه يراعي أذان الإذاعة الذي يعتبر على الوقت خير من كونه يؤذن تخرصا وتخمينا، لأنه قد يُحمِّنُ فيضل في ذلك ويصلي قبل الوقت، ولكن يجب إذا كان بينه وبين البلد الذي نقل منه الأذان مسافة يمكن أن يختلف فيها الوقت أن يراعي ذلك، فيتأخر قليلا ليحتاط.

مطالب مرتبط:

(۲۷۴۵) حکم نماز خواندن در محل کار در صورت منع از رفتن به مسجد برای نگهبانی

اگر مسجد از تو دور است و صاحب مزرعه مانع رفتن تو می‌‌شود، زیرا بر نگهبانی از مزرعه و چهارپایان تأثیر دارد، اشکالی ندارد که در مزرعه نماز بخوانی...

ادامه مطلب …

(۲۷۳۱) اگر شخصی از روی تنبلی و بدون عذر در خانه نماز بخواند، آیا نمازش درست است؟

صحیح این است که نمازش درست است ولی گناه‌‌کار است و اگر بر این کار پافشاری کند، وصف عدالت از او سلب می‌‌شود، ..

ادامه مطلب …

(۲۷۶۱) حکم نماز در خانه هنگام نبود مسجد در روستا و وجود خطر در مسیر

اگر نمی‌‌تواند به مسجد برود به خاطر اینکه مریض یا لنگ است یا اینکه نمی‌‌تواند به مسجد برود مگر با سختی زیاد، نماز جماعت از وی ساقط شده و به خاطر عذرش در خانه نماز می‌‌خواند...

ادامه مطلب …

(۲۷۳۸) حکم ترک امر به نماز جماعت و مسئولیت فرد در برابر اهل خود

گناهی بر وی نیست مادامی که تو بیداری و می‌‌دانی که به مسجد رفت و گناه بر تو است و بر تو واجب است که هرگاه دانستی که برای نماز اذان گفته می‌‌شود از خواب بلند شوی و بروی همراه مسلمانان نماز بخوانی...

ادامه مطلب …

(۲۷۸۰) حکم ترک نماز جمعه برای کارمند شیفتی به سبب ضرورت شغلی

با این کار گناه‌‌کار نمی‌‌شود. اما برای مسئولین شایسته است که کسانی را که به صورت شیفتی کار می‌‌کنند را به صورت چرخشی قرار دهند طوری که گروهی در این هفته نماز جمعه بخوانند...

ادامه مطلب …

(۲۷۷۰) حکم شرکت در جماعت همراه با منکرات

بهتر این است که با آن‌‌ها نماز بخوانید و آن‌‌ها به ترک نمودن این اموری بدعی سفارش کنید، حال اگر هدایت شدند، به نفع شما و آن‌‌ها است، اما اگر هدایت نشدند، به نفع شما و به ضرر آن‌‌ها است و در این صورت برای شما عذر وجود دارد که تنهایی نماز بخوانید....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه