جمعه 28 ذیقعده 1447
۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۵
15 می 2026

(۲۶۶۸) آیا رو به قبله نمودن در سجده‌‌ی تلاوت شرط است؟

(۲۶۶۸) سوال: آیا رو به قبله نمودن در سجده‌‌ی تلاوت شرط است؟

جواب:

نزد بسیاری از اهل علم رو به قبله نمودن در سجده‌‌ی تلاوت شرط است، زیرا نظرشان بر این است که سجده‌‌ی تلاوت از نماز است و در نماز لازم است که رو به قبله باشد، بنابر فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۖ }[بقره: ۱۴۹](و از هر جا که بیرون شدی، پس (به هنگام نماز) روی خود را بسوی مسجد الحرام کن).

برخی از اهل علم نظرشان بر این است که سجده‌‌ی تلاوت از نماز نیست، بلکه عبادت مستقلی است؛ لذا استقبال قبله و طهارت در آن شرط نیست، اما آنچه به احتیاط نزدیک‌‌تر است این است که رو به قبله و با طهارت سجده کند.

و در این جا تذکر می‌‌دهم هرچند که در سؤال نیست: سجده‌‌ی تلاوت نیازی به تکبیر هنگام بالا آمدن از آن و سلام دادن ندارد مگر اینکه در نماز باشد که در این صورت هنگام سجده و هنگام بالا آمدن تکبیر می‌‌گوید، زیرا کسانی که نماز رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را توصیف نموده گفته‌‌اند که در هر بالا و پایین آمدن تکبیر می‌‌گفتند. [۱] و معلوم است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در نمازش آیه‌‌ی سجده را می‌‌خواند و سجده می‌‌نمود و از آنجایی که سجده‌‌ی تلاوت استثنا نشده، دانسته می‌‌شود که هنگام سجده و بالا آمدن تکبیر دارد.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل القبلة شرط في سجود التلاوة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: استقبال القبلة شرط في سجود التلاوة عند كثير من أهل العلم أو أكثرهم؛ لأنهم يرون أن سجود التلاوة من الصلاة، والصلاة لا بد فيها من استقبال القبلة؛ لقوله تعالى: ﴿ وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ﴾ [البقرة: ١٤٩].

ويرى بعض أهل العلم أن سجود التلاوة ليس من الصلاة، وإنما هو عبادة مستقلة، فلا يشترط له استقبال القبلة ولا طهارة، ولكن الأحوط ألا يسجد إلا طاهرا مستقبلا القبلة.

وهنا أقول تنبيها وإن لم يكن في السؤال: إن سجود التلاوة لا يحتاج إلى تكبير عند الانتقال منه ولا إلى تسليم إلا إذا كان في صلاة، فإنه يُكبر إذا سجد وإذا رفع؛ لأن الواصفين لصلاة الرسول صلى الله عليه وسلم ذكروا أنه كان يكبر في كل خفض ورفع، ومن المعلوم أن رسول الله صلى الله عليه وسلم كان يقرأ السجدة في صلاته فيسجد فيها، فلما لم يستثن سجود التلاوة من ذلك عُلِمَ أن له تكبيرًا عند السجود وعند الرفع.

مطالب مرتبط:

(۲۶۶۶) آیا برای سجده‌‌ی تلاوت وضو شرط است؟

آنچه برایم آشکار است این است که در سجده‌‌ی تلاوت شرط است اما در سجده‌‌ی شکر شرط نیست، زیرا سجده‌‌ی شکر یکدفعه رخ می‌‌دهد، بدون اینکه سبب معلومی قبل آن باشد، بر خلاف سجده‌‌ی تلاوت که آنچه برایم آشکار است این است که واجب است سجده‌‌ی تلاوت همراه با وضو باشد ولی در سجده‌‌ی شکر واجب نیست....

ادامه مطلب …

(۲۶۶۱) حکم تلاوت سوره‌‌ها یا آیاتی که در آن سجده وجود دارد، در نماز ظهر و عصر چیست؟

اگر امام در نماز سری آیه‌‌ی سجده را خواند و سجده نکرد گناهی بر او نیست، زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بر او فرض نگردانیده است...

ادامه مطلب …

(۲۶۶۴) کیفیت سجده‌‌ی تلاوت چطور است؟

تکبیر می‌‌گوید و مانند سجود نماز بر اعضای هفت‌‌گانه سجده می‌‌کند و می‌‌گوید: «سبحان ربی الأعلی»....

ادامه مطلب …

(۲۶۶۰) احکام سجده‌های تلاوت

بنابر قول صحیح سجده‌‌ی تلاوت واجب نیست...

ادامه مطلب …

(۲۶۵۹) اگر انسان هنگام گذشتن از آیه‌‌ای که سجده دارد سجده نکند، گناه‌‌کار می‌‌شود؟

صحیح این است که گناه‌‌کار نمی‌‌شود، زیرا سجده‌‌ی تلاوت سنت است و اگر انسان آن را انجام دهد ثواب می‌‌برد و اگر آن را ترک کند چیزی بر او نیست...

ادامه مطلب …

(۲۶۷۴) آیا در سجده‌‌‌‌ی تلاوت تکبیر و سلام وجود دارد؟

این سجده نیاز به سلام ندارد، بلکه دارای یک تکبیر فقط هنگام رفتن به سجده است و هنگامی که از سجده بالا آمد، تکبیر نمی‌‌گوید و سلام ندارد، مگر اینکه آیه‌‌ی سجده را در حال نماز بخواند که در این صورت واجب است که هنگام سجده و بالا آمدن از آن تکبیر بگوید....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه