دوشنبه 20 صفر 1448
۱۲ مرداد ۱۴۰۵
3 آگوست 2026

(۲۶۶۸) آیا رو به قبله نمودن در سجده‌‌ی تلاوت شرط است؟

(۲۶۶۸) سوال: آیا رو به قبله نمودن در سجده‌‌ی تلاوت شرط است؟

جواب:

نزد بسیاری از اهل علم رو به قبله نمودن در سجده‌‌ی تلاوت شرط است، زیرا نظرشان بر این است که سجده‌‌ی تلاوت از نماز است و در نماز لازم است که رو به قبله باشد، بنابر فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۖ }[بقره: ۱۴۹](و از هر جا که بیرون شدی، پس (به هنگام نماز) روی خود را بسوی مسجد الحرام کن).

برخی از اهل علم نظرشان بر این است که سجده‌‌ی تلاوت از نماز نیست، بلکه عبادت مستقلی است؛ لذا استقبال قبله و طهارت در آن شرط نیست، اما آنچه به احتیاط نزدیک‌‌تر است این است که رو به قبله و با طهارت سجده کند.

و در این جا تذکر می‌‌دهم هرچند که در سؤال نیست: سجده‌‌ی تلاوت نیازی به تکبیر هنگام بالا آمدن از آن و سلام دادن ندارد مگر اینکه در نماز باشد که در این صورت هنگام سجده و هنگام بالا آمدن تکبیر می‌‌گوید، زیرا کسانی که نماز رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را توصیف نموده گفته‌‌اند که در هر بالا و پایین آمدن تکبیر می‌‌گفتند. [۱] و معلوم است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در نمازش آیه‌‌ی سجده را می‌‌خواند و سجده می‌‌نمود و از آنجایی که سجده‌‌ی تلاوت استثنا نشده، دانسته می‌‌شود که هنگام سجده و بالا آمدن تکبیر دارد.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل القبلة شرط في سجود التلاوة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: استقبال القبلة شرط في سجود التلاوة عند كثير من أهل العلم أو أكثرهم؛ لأنهم يرون أن سجود التلاوة من الصلاة، والصلاة لا بد فيها من استقبال القبلة؛ لقوله تعالى: ﴿ وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ﴾ [البقرة: ١٤٩].

ويرى بعض أهل العلم أن سجود التلاوة ليس من الصلاة، وإنما هو عبادة مستقلة، فلا يشترط له استقبال القبلة ولا طهارة، ولكن الأحوط ألا يسجد إلا طاهرا مستقبلا القبلة.

وهنا أقول تنبيها وإن لم يكن في السؤال: إن سجود التلاوة لا يحتاج إلى تكبير عند الانتقال منه ولا إلى تسليم إلا إذا كان في صلاة، فإنه يُكبر إذا سجد وإذا رفع؛ لأن الواصفين لصلاة الرسول صلى الله عليه وسلم ذكروا أنه كان يكبر في كل خفض ورفع، ومن المعلوم أن رسول الله صلى الله عليه وسلم كان يقرأ السجدة في صلاته فيسجد فيها، فلما لم يستثن سجود التلاوة من ذلك عُلِمَ أن له تكبيرًا عند السجود وعند الرفع.

مطالب مرتبط:

(۲۶۷۲) آیا نمازگزار در سوره‌‌های کوتاه یا بلند سجده کند؟

بله! هرگاه شخص آیه‌‌ی سجده را خواند، چه در اول قرآن و چه در آخر قرآن، یا چه در سوره‌‌های کوتاه و چه در سوره‌‌های بلند باشد، سجده می‌‌کند....

ادامه مطلب …

(۲۶۶۰) احکام سجده‌های تلاوت

بنابر قول صحیح سجده‌‌ی تلاوت واجب نیست...

ادامه مطلب …

(۲۶۶۷) آیا طهارت شرط سجده‌‌ی تلاوت است؟

نظرم بر این است که به احتیاط نزدیک‌‌تر است که مگر با طهارت سجده نکند....

ادامه مطلب …

(۲۶۷۳) آیا بر حاضرین واجب است که همراه با شخصی که به سجده‌‌ی تلاوت می‌‌رود، سجده بروند؟

سجده‌‌‌‌ی تلاوت نه بر قاری و نه بر شنونده واجب نیست...

ادامه مطلب …

(۲۶۶۵) دعایی که خواندنش در سجده‌‌ی تلاوت مستحب است، چیست؟

در سجده‌‌ی تلاوت آنچه گفته می‌‌شود که در سجده‌‌ی نماز گفته می‌‌شود، می‌‌گویی: «سبحان ربی الأعلی»...

ادامه مطلب …

(۲۶۵۸) حکم ترک سجده تلاوت توسط امام در نماز جماعت

اگر در نماز سری باشد درست است، زیرا اگر سجده کند، نمازگزاران دچار تشویش می‌‌شوند. اما اگر در نماز جهری باشد از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت شده که از سجده‌‌ای گذشت و سجده نمود، لذا شایسته نیست که از رهنمود پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم خارج شد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه