چهارشنبه 2 محرم 1448
۲۷ خرداد ۱۴۰۵
17 ژوئن 2026

(۲۶۳۴) حکم جابجایی میان نماز فرض و سنت در مسجد و مشروعیت آن

(۲۶۳۴) سوال: بسیاری از مردم بعد از اتمام نماز فرض برای خواندن نماز سنت در مسجد به یک مکان دیگری منتقل می‌‌شوند، حکم این جابجایی چیست؟ زیرا من مثل این‌‌ها انجام می‌‌دهم ولی سببش را نمی‌‌دانم، حکم کسی که نماز فرض و سنت را همیشه در یک مکان می‌‌خواند، چیست؟

جواب:

جابجایی آن‌‌ها از مکان نماز فرض به یک مکان دیگر برای سنت از امور مشروع محسوب می‌‌شود، زیرا معاویه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ می‌‌گوید: «أمرنا أن لا توصل صلاة بصلاة حتی نتکلم أو نخرج»[۱](امر شده‌‌ایم که نمازی را به نماز دیگر وصل نکنیم تا اینکه صحبت کنیم یا خارج شویم) و شارع به تفریق بین نماز سنت و فرض پرداخته است و این به خاطر تشخیص نماز فرض از نافله با بلند شدن از مکان یا صحبت نمودن با کسی است، تا اینکه تفاوت بین آن دو مشخص شود.

شیخ بزرگوار! در این صورت شایسته است که کسانی که سنت را بلافاصله بعد از فرض شروع می‌‌کنند، آگاه شوند؟

جواب: کسانی که نماز سنت را بلافاصله بعد از فرض شروع می‌‌کنند، گروهی آن را در همان مکان خوانده و گروهی جابجا می‌‌شوند، مگر اینکه بهتر این است که انسان قبل از خواند سنت اذکار مشروع بعد از نماز فرض را بخواند، زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {إِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلَاةَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا}[نساء: ۱۰۳]( پس چون نماز را به پایان رساندید، خدا را ایستاده، و نشسته و بر پهلوی خویش(خوابیده) یاد کنید. ) و حر فا در: {فاذْكُرُوا}رابطی برای جواب شرط است و ارتباط جواب شرط به شرط دلالت بر فوریت می‌‌دهد و اینکه شایسته نیست که انسان بعد از نماز فرض به چیزی غیر از اذکارش مشغول شود.

و ما کسانی را که اینگونه می‌‌بینیم، آگاه می‌‌سازیم ولی آن‌‌ها مصر هستند بر اینکه نماز سنت را بلافاصله بعد از نماز فرض بخوانند، از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ طلب می‌‌کنیم که ما و آن‌‌ها را به راه راست هدایت نماید.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: كثير من الناس بعد فراغهم من صلاة الفريضة ينتقلون بعد ذلك إلى مكان آخر في نفس المسجد لصلاة ركعتي السُّنَّة، ما حكم تحركهم هذا؟ حيث إني أفعل مثلهم ولا أعرف سبب ذلك، وما حكم من يصلي الفرض والسُّنَّة بمكان واحد بصفة دائمة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: قيامهم من مكان صلاة الفريضة إلى مكان آخر لأداء السُّنَّة هذا من الأمور المشروعة؛ لأن معاوية صلى الله عليه وسلم قال: «أُمْرِنَا أن لا تُوصَلَ صلاةٌ بصلاة حتى نَتَكَلَّمَ أو نخرج»، وللشارع نظر في التَّفْرِيقِ بين التطوع والنَّفْلِ والتَّعَبُّد بالفريضة ، فهذا لتَتَمَيَّز الفريضة عن النافلة بالقيام من المكان، أو بالتحدث مع أحد حتى يُعرف التميز بينهما والفرق بينهما.

فضيلة الشيخ: إذن ينبغي التنبيه على الْمُصَلِّينَ الذين يشرعون في النافلة بعد الصلاة مباشرة؟

فأجاب رحمه الله تعالى : هؤلاء الذين يَشْرَعُونَ في النافلة بعد الصلاة مباشرة منهم من يصليها في مكانه ، ومنهم من ينتقل عنه، إلا أنه مع ذلك الأفضل أن يأتي الإنسان بالأذكار المشروعة لصلاة الفريضة قبل أن يأتي بالتطوع لها؛ لأن الله يقول: ﴿ إِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلَاةَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا ﴾ [النساء: ١٠٣]، والفاء في ﴿ فَاذْكُرُوا الله ﴾ [البقرة: ۱۹۸] رابطة لجواب الشرط، وربط الجواب بالشرط يدل على الْفَوْرِيَّةِ، وأنه لا ينبغي أن يتشاغل الإنسان بعد صلاة الفريضة بشيء سوى أذكارها.

ونحن ننبه من نراهم هكذا، ولكنهم مُصِرُّونَ على أن يأتوا بصلاة الراتبة بعد الفريضة مباشرة، ونسأل الله أن يهدينا وإياهم صراطه المستقيم.

مطالب مرتبط:

(۲۵۸۳) اگر نماز صبح را از جماعت جا ماندم، اول فرض را بخوانم یا سنت را؟

بهتر در حق کسی که نماز فجر با جماعت از او فوت شده و سنت صبح را نخوانده این است که اول راتبه را بخواند و بعد نماز فرض را بخواند، حتی اگر فرض شود که خواب بر او غالب شد...

ادامه مطلب …

(۲۵۸۶) آیا بین طلوع فجر دوم و نماز صبح غیر از دو رکعت سنت فجر نمازی وجود دارد؟

صحیح این است که کسی که بین طلوع فجر و نماز صبح سنتی را غیر از سنت صبح بخواند، گناه‌‌کار نمی‌‌شود، زیراوقت نهی بعد از نماز صبح است....

ادامه مطلب …

(۲۵۸۸) آیا برای زن جایز است که سنت صبح را بعد از اتمام نماز در مساجد بخواند؟

بله! برای زن جایز است که سنت صبح را بخواند هرچند که بعد از فارغ شدن مردم از نماز جماعت باشد...

ادامه مطلب …

(۲۶۳۰) حکم خواندن نماز سنت به‌صورت نشسته برای فرد سالم

بله، خواندن نماز سنت به صورت ایستاده بهتر است...

ادامه مطلب …

(۲۶۰۵) اگر وضو گرفتم و حدود نیم ساعت قبل از غروب نماز خواندم، حکم آن چیست؟

اگر نیم ساعت قبل از غروب وضو بگیریم، آیا جایز است سنت وضو بخوانم؟ اگر منظورش این است، می‌‌گوییم: بله دو رکعت سنت وضو را بخوان، زیرا این دو رکعت دارای سبب هستند و هر سنتی که دارای سبب باشد، در نهی وارد نمی‌‌شود...

ادامه مطلب …

(۲۶۲۲) برخی از نمازگزاران را ملاحظه می‌‌کنم که سنت را در مکانی غیر از مکان نماز فرض می‌‌خوانند، آیا این کار سنت است؟

بله! این کار اصلی در سنت دارد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه