چهارشنبه 2 محرم 1448
۲۷ خرداد ۱۴۰۵
17 ژوئن 2026

(۲۶۱۲) حکم مداومت بر سنت قبلیه‌‌ی عصر و عدم ترک آن چیست؟

(۲۶۱۲) سوال: حکم مداومت بر سنت قبلیه‌‌ی عصر و عدم ترک آن چیست؟

جواب:

رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «بین کل أذانین صلاة، بین کل أذانین صلاة، بین کل أذانین صلاة» ثم قال فی الثالثة: «لمن شاء»[۱](بین هر اذان و اقامه‌‌ای نماز است، بین هر اذان و اقامه‌‌ای نماز است، بین هر اذان و اقامه‌‌ای نماز است) سپس در مرتبه‌‌ی سوم فرمود: (برای کسی که می‌‌خواهد) راوی می‌‌گوید: دوست نداشت که مردم آن را سنت راتبه قرار دهند.

لذا این دلالت می‌‌دهد بر اینکه برای انسان شایسته است که قبل از نماز عصر دو رکعت بخواند، اما آن را سنت راتبه قرار ندهد، به این معنا که: برخی اوقات آن را نخواند، اما اگر بعد از اذان وارد مسجد شد، باید نماز بخواند هر چند که هر روز باشد، هر زمانی که وارد مسجد شد، قبل از اینکه بنشیند، دو رکعت بخواند، هر وقتی از شبانه روز که وارد مسجد شد حتی اگر بعد از عصر و بعد از نماز صبح باشد، زیرا نهی در اوقات نهی برای کسی است که می‌‌خواهد بدو سبب سنت بخواند.

اما کسی که می‌‌‌‌خواهد به خاطر سببی سنت بخواند، هرگاه و در هر وقت از شبانه روز که سبب یافت شد سنت می‌‌خواند، مگر کسی که به مسجد الحرام به قصد طواف وارد شود که طواف از سنت تحیه‌‌ی مسجد، کفایت می‌‌کند، زیرا که طواف می‌‌کند سپس پشت مقام نماز می‌‌خواند یا نمی‌‌خواند و اما کسی که داخل مسجد الحرام برای نماز یا گوش دادن درس شد، در این صورت همانند دیگر مساجد دو رکعت سنت می‌‌خواند.

و اطلاق کسی که می‌‌گوید تحیه‌‌ی مسجد الحرام طواف است در ست نیست، لذا گفته می‌‌شود: مسجد الحرام مانند دیگر مساجد است اگر به نیت نماز وارد آن شوی، یعنی: اگر می‌‌خواهی نماز بخوانی یا به ذکر گوش دهی یا شبیه این‌‌ها، دو رکعت بخوان و ننشین تا اینکه دو رکعت بخوانی، اما اگر به قصد طواف داخل شدی، طواف از خواندن دو رکعت کفایت می‌‌کند.

سؤال: شیخ بزرگوار! حدیث: «رحم الله امرأ صلی قبل العصر أربعا»[۲](الله رحمت کند کسی را که قبل از نماز عصر چهار رکعت بخواند) چگونه است؟

جواب: این سنت راتبه نیست بلکه سنت مطلق است.


[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حكم المداومة على سُنَّة العصر القبلية وعدم تركها؟

فأجاب رحمه الله تعالى: قال النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: «بين كل أذانين صلاة، بين كل أذانين صلاة، بين كل أذانين صلاة»، ثم قال في الثالثة: «لمن شاء» ، وقال الراوي: كراهية أن يتخذها الناس سنة.

فهذا يدل على أنه ينبغي للإنسان أن يصلي قبل العصر ركعتين، لكن لا يتخذها سُنَّة راتبة، بمعنى أنه يغفلها بعض الأحيان، لكنه إذا دخل المسجد بعد الأذان فهو مأمور بأن يصلي ولو كل يوم، كلما دخل المسجد فليصل ركعتين قبل أن يجلس في أي وقت دخل المسجد من ليل أو نهار، حتى بعد العصر وبعد الفجر؛ لأن النهي في أوقات النهي لمن أراد أن يتطوع بلا سبب.

وأما من تطوع لسبب فإنه يجوز أن يتطوع متى وجد هذا السبب، في أي ساعة من ليل أو نهار، إلا من دخل المسجد الحرام لقصد الطواف، فإن الطواف يُغني عن تحية المسجد؛ لأنه سوف يطوف ثم يصلي ركعتين خلف المقام أو لا يصلي، وأما من دخل المسجد الحرام للصلاة أو لاستماع درس فإنه يصلي ركعتين مثل أي مسجد آخر.

وإطلاق من أطلق بأن المسجد الحرام تحيته الطواف ليس بصحيح، فيقال: المسجد الحرام كغيره من المساجد إذا دخلته بنية الصلاة، يعني: تريد أن تصلي، أو تستمع إلى ذكر، أو ما أشبه ذلك فصَلِّ ركعتين، لا تجلس حتى تصلي ركعتين، وإن دخلته للطواف فالطواف يغني عن الركعتين.

يقول السائل: فضيلة الشيخ: وحديث «رحم الله امْرَأَ صَلَّى قبل العصر أربعا»؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذا ليس براتبة، هذا نَفْلُ مُطلَق.

مطالب مرتبط:

(۲۶۲۲) برخی از نمازگزاران را ملاحظه می‌‌کنم که سنت را در مکانی غیر از مکان نماز فرض می‌‌خوانند، آیا این کار سنت است؟

بله! این کار اصلی در سنت دارد...

ادامه مطلب …

(۲۶۰۴) آیا نماز سنت وضو با سنت قبلیه‌‌ی ظهر یا سنت مغرب درست است؟

اگر سنت راتبه‌‌ی ظهر با بعد از وضو گرفتن مصادف شد و شخص راتبه‌‌ی ظهر را خواند و رد آن بی وضو نشد، امید آن می‌‌رود که وارد این حدیث که از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است شود: ...

ادامه مطلب …

(۲۶۲۸) حکم ادای سنت یا تحیه‌‌ی مسجد به صورت نشسته چیست؟

همه‌‌ی نوافل -از جمله‌‌ی آن سنت راتبه و تحیه‌‌ی مسجد- جایز است نشسته یا ایستاده خوانده شود، زیرا ایستادن فقط در نماز فرض رکن است، اما اگر بدون عذر نشسته بخواند، پاداشش نصف پاداش نماز ایستاده است...

ادامه مطلب …

(۲۶۰۰) اگر نتوانستم سنت قبلیه‌‌ی ظهر را بخوانم، آیا قضای آن بر من لازم است؟

تعبیر نمودن به قضا، در آن اشکالی وجود دارد، زیرا مقتضای حرفش که گفت: آیا بر من قضا لازم است این است که این راتبه واجب است، در حالی که رواتب واجب نیستند، بلکه سنت هستند که نمازهای فرض با آن تکمیل می‌‌گردد....

ادامه مطلب …

(۲۵۸۵) حکم خواندن بیش از دو رکعت پیش از نماز صبح در مسجد

اگر چهار رکعت با دو سلام باشد، این بر خلاف سنت است، زیرا بهتر این است که بین اذان و اقامه در نماز صبح جز سنت صبح خوانده نشود، اما اگر سنت را در خانه‌‌اش خواند سپس به مسجد آمد، به او می‌‌گوییم: تا دو رکعت سنت تحیه‌‌ی مسجد را نخواند، ننشین....

ادامه مطلب …

(۲۶۳۸) حکم نماز سنت طواف در هر مکان از حرم چیست؟

خواندن سنت طواف در هر مکان از حرم جایز است، اما بهتر این است که پشت مقام ابراهیم باشد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه