چهارشنبه 19 ذیقعده 1447
۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
6 می 2026

(۲۶۳۶) آیا واجب است که هنگام نماز در تمام مکان‌‌های مسجد جابجا شوم؟

(۲۶۳۶) سوال: آیا واجب است که هنگام نماز در تمام مکان‌‌های مسجد جابجا شوم؟ برخی اوقات انسان در یک مکان در مسجد نماز می‌‌خواند و برخی مردم می‌‌گویند: واجب است که در هر دو رکعت بعد از هر نمازی مکانت را تغییر دهی؟

جواب:

قائل شدن به اینکه واجب است مکان نمازت را در هر رکعت تغییر دهی، اصل و سندی از شرع ندارد و اشکالی ندارد که انسان در یک مکان سنت بخواند.

و فقط نهی از اینکه انسان در یک مکان مشخص از مسجد جا بگیرد و جز در آن جا نماز نخواند، وارد شده است.

اما اینکه انسان عادت نموده که در مکان مشخصی نماز می‌‌خواند و لی در غیر از آن مکان نیز نماز می‌‌خواند، در نهی وارد نمی‌‌شود.

و چیزی که شایسته است، آگاه سازی شود، این است که برخي از مردم مکان مشخصی را در نماز فرض برای خود انتخاب می‌‌کنند و اگر چه که مکان بهتری نیز وجو داشته باشد، لذا مثلا او را می‌‌بینی که در آخر صف نماز می‌‌خواند، در حالی که می‌‌تواند در اول صف اول باشد یا اینکه در صف دوم نماز می‌‌خواند، در حالی که می‌‌تواند در صف اول نماز بخواند و این بدون شک نقص است، زیرا هرچه انسان در صفوف پیشی بگیرد، بهتر است و هر چه به امام نزدیک‌‌تر باشد بهتر است، لذا انسانی که مکانی دیگری را در صف می‌‌ایستد در حالی  که مکانی نزدیک‌‌تر به امام وجود دارد، خود را از این فضیلت محروم نموده است. همچنین کسانی که مکانی را در صف دوم برای خود قرار می‌‌دهد با این وجود که برایش ممکن است که در صف اول نماز بخواند، خودش را از فضیلت صف اول محروم نموده است، و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «لو یعلم الناس ما فی النداء -یعنی: ما الاذان و الصف الأول، ثم لا یجدوا إلا أن یستهموا علیه لاستهموا»[۱](اگر مردم می‌‌دانستند در اذان و صف اول چقدر فضیلت وجود دارد سپس راهی جز قرعه نداشتند، قرعه می‌‌اندختند) یعنی: اگر می‌‌دانستند چقدر در آن اجر وجود دارد، سپس راهی برای رسیدن به آن جز قرعه نداشته باشند، قرعه می‌‌اندازند که کدام یک به نسبت صف اول یا اذان مستحق‌‌تر هستند.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجب أن أتحرك في كل مكان في المسجد عندما أصلي ؟ فأحيانًا الإنسان يظل يصلي في مكان واحد في المسجد، وبعض الناس يقول: يجب أن تغير المكان في كل ركعتين بعد أي صلاة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: القول بأنه يجب أن تُغَيّر مكان صلاتك في كل ركعتين لا أصل له ولا سَنَدَ له من الشرع، ولا حرج على الإنسان أن يبقى يتطوع في مكان واحد.

وإنما النهي عن كون الإنسان يستوطن بمكان معين من المسجد لا يُصَلِّي إلا فيه، فهذا هو الذي قد ورد النهي عنه.

وأما كون الإنسان يَعْتَادُ مكانًا مُعَيَّنا يصلّي فيه، لكن يصلي في غيره أيضًا فهذا ليس فيه نهي.

إنما الشيء الذي ينبغي أيضًا أن ينتبه له أن بعض الناس يتخذ مكانا معينا في صلاة الفريضة يُصَلِّي فيه، ولو كان مكانا مفضولا، فتجده مثلا يصلي في

أنه

آخر الصف، مع أنه يتمكن أن يكون في أول الصف، أو يصلي في الصف الثاني مع أنه يتمكن أن يصلي في الصف الأول، وهذا لا شك أنه نقص؛ لأنه كلما تَقَدَّم الإنسان في الصفوف فهو أفضل، وكلما دنا من الإمام فهو أفضل، فالإنسان الذي يتخذ مكانا في آخر الصف مع وجود ما هو أدنى منه للإمام قد حرم نَفْسَهُ هذه الفضيلة، وكذلك الذي يتخذ مكانا في الصف الثاني مع أنه يمكنه أن يصلي في الصف الأول قد حَرَمَ نفسه فضيلة الصف الأول، وقد قال النبي – عليه الصلاة والسلام- : «لو يعلم الناس ما في النداء -يعني: ما في الأذان والصف الأول، ثم لم يجدوا إلا أن يَسْتَهِمُوا عليه لاسْتَهَمُوا» يعني: لو يعلمون ما فيهما من الأجر ثم لم يجدوا سبيلا إلى الوصول إليهما إلا بالاستهام -يعني: بالقرعة – لاقترعوا، أيهم يحظى بالصف الأول أو بالأذان؟

مطالب مرتبط:

(۲۶۰۰) اگر نتوانستم سنت قبلیه‌‌ی ظهر را بخوانم، آیا قضای آن بر من لازم است؟

تعبیر نمودن به قضا، در آن اشکالی وجود دارد، زیرا مقتضای حرفش که گفت: آیا بر من قضا لازم است این است که این راتبه واجب است، در حالی که رواتب واجب نیستند، بلکه سنت هستند که نمازهای فرض با آن تکمیل می‌‌گردد....

ادامه مطلب …

(۲۶۰۵) اگر وضو گرفتم و حدود نیم ساعت قبل از غروب نماز خواندم، حکم آن چیست؟

اگر نیم ساعت قبل از غروب وضو بگیریم، آیا جایز است سنت وضو بخوانم؟ اگر منظورش این است، می‌‌گوییم: بله دو رکعت سنت وضو را بخوان، زیرا این دو رکعت دارای سبب هستند و هر سنتی که دارای سبب باشد، در نهی وارد نمی‌‌شود...

ادامه مطلب …

(۲۶۱۳) آیا جایز است قبل از عصر یا قبل از ظهر چهار رکعت با یک تشهد بخوانم؟

چهار رکعت را باهم نخوان چه در شب و چه در روز باشد، مگر وتر که جایز است سه رکعت یا پنج رکعت یا هفت رکعت وتر را با یک تشهد خواند ...

ادامه مطلب …

(۲۶۰۸) زمان مشروع برای سنت چهار رکعتی پیش از نماز عصر

چهار رکعت سنتی که با دوسلام قبل از نماز عصر است، بعد از اذان عصر و قبل از نماز خوانده می‌‌شود، نه قبل از اذان...

ادامه مطلب …

(۲۶۲۰) آیا جایز است سنتی که قبل از نماز فرض است را در منزل بخوانم؟

بهتر است که انسان تمام سنت‌‌ها را در خانه‌‌اش بخواند...

ادامه مطلب …

(۲۶۰۹) حکم خواندن دو رکعت نماز پس از عصر

بله، دو رکعت نماز بعد از نماز عصر فقط به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم اجازه داده شده است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه