جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۵ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۲۵۶۴) آیا در نماز قیام اللیل جایز است که مصحف را بردارم و از روی آن بخوانم یا خیر؟

(۲۵۶۴) سوال: آیا در نماز قیام اللیل جایز است که مصحف را بردارم و از روی آن بخوانم یا خیر؟

جواب:

اشکالی ندارد، یعنی: برای انسان جایز است که قرآن را در نماز از روی مصحف بخواند، زیرا از عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا روایت شده است و چون انسان به آن نیاز دارد، و در این قضیه بین نماز فرض و سنت فرقی وجود ندارد، حتی اگر فرض شود که که شخص سوره‌‌ی سجده و انسان را حفظ نباشد و می‌‌خواهد در نماز صبح جمعه بخواند، اشکالی ندارد از روی مصحف بخواند و حرکاتی که بر آن مترتب می‌‌شود اندک است و این حرکات برای مصلحت نماز است.

اما برخی اوقات برخی از مردم را -به خصوص در نماز تراویح- می‌‌بینیم که قرآن را بر می‌‌دارند تا اینکه از روی مصحف به تلاوت امام گوش دهند و این اشتباه است، زیرا بر آن مشغول شدن فکر و حرکات اضافی در حمل مصحف و قرار دادن آن و صفحه زدن مترتب می‌‌شود. همچنین توجه انسان به جای دقت به امام به حروف و کلمات است و قرار دادن دست بر روی سینه و باز کردن دست‌‌ها در رکوع نیز از او فوت می‌‌شود، زیرا دستانش را برای نگه داشتن مصحف می‌‌چسباند، به این دلایل انجام دادن این کار جز هنگام نیاز شایسته نیست، مثلا زمانی که امام حافظ نباشد و از یکی از مامومین درخواست کند که  هرگاه اشتباه نمود تصحیح کند، در این صورت اشکالی ندارد چون نیاز است، اما از یک نفر نگذرد بلکه یک نفر کافی است، زیرا تعداد کسانی که بدون نیاز مصحف را بر می‌‌دارند، زیاد می‌‌شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز في صلاة قيام الليل أن أمسك المصحف فأقرأ منه في الصلاة، أم لا يجوز؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: لا حرج في هذا، أي: يجوز للإنسان أن يقرأ في الصلاة من المصحف؛ لأنه قد روي عن عائشة رضي الله عنها، ولأن الإنسان محتاج إلى ذلك، ولا فرق في هذا بين الفريضة والنافلة، حتى لو فرض أن الإمام لا يحفظ ﴿ الم تَنزِيلُ الْكِتَب ﴾ [السجدة: ١-٢] السجدة، و ﴿ هَلْ أَتَى عَلَى الإنسان ﴾ [الإنسان: ١]، وأراد أن يقرأ من المصحف في صلاة الفجر يوم الجمعة فلا بأس بهذا، والحركة التي تترتب على ذلك يسيرة، وهي حركة لمصلحة الصلاة أيضًا.

لكن نرى أحيانًا بعض الناس -ولاسيما في صلاة التراويح- يأخذ المصحف ليتابع الإمام عن طريق المصحف، وهذا خطأ؛ لأنه يترتب عليه انشغال الفكر والحركة في حمل المصحف ووضعه وتقليب الأوراق، وانسجام الإنسان وراء الحروف والكلمات المكتوبة دون أن يتابع الإمام، ويفوته أيضًا وضع اليدين على الصدر، وتفريج اليدين في الركوع؛ لأنه سوف يضم يديه لأجل إمساك المصحف، لذلك لا ينبغي فعله إلا إذا دعت الحاجة إليه، كما لو كان الإمام غير حافظ فطلب من أحد المأمومين أن يمسك بالمصحف ليرد عليه إذا غلط، فهذا لا بأس به للحاجة، ولكن لا يتعدى واحدا، بل يكفي الواحد؛ لئلا يكثر إمساك المصحف من الآخرين بدون حاجة.

مطالب مرتبط:

(۲۵۴۴) تعداد رکعات تراویح چقدر است؟

نماز تراویح همان قیام رمضان است و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چه در رمضان و چه در غیر از رمضان بر یازده رکعت اضافه نمی‌‌نمودند، همان طور که آگاه‌‌ترین زنان به ایشان عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا به این مطلب اشاره نموده‌‌اند،...

ادامه مطلب …

(۲۵۶۸) وقت تهجد کی شروع می‌‌شود؟

بهتر این است که انسان بعد از نصف شب فورا تهجد بخواند و یک سوم شب را به قیام بایستد سپس در وقت سحر قبل از فجر بخوابد، تا اینکه با نشاط برای نماز فجر بلند شود، زیرا این خواب اندک خستگی‌‌اش را برطرف می‌‌سازد و این بهتر است....

ادامه مطلب …

(۲۵۵۱) من امام یکی از مساجد هستم، آیا بهتر است در نماز تراویح قرآن را ختم کنم؟

بله! علما می‌‌گویند: بهتر است که کل قرآن در جماعت خوانده شود، تا اینکه کل قرآن را بشنوند...

ادامه مطلب …

(۲۵۶۵) حکم افزایش رکعات قیام شب در دهه‌ی پایانی رمضان

اگر انسان بر تعدادی که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌خواندند اکتفا نماید بهتر و کامل‌‌تر است و کامل‌‌تر از آن زمانی است که در کمیت و کیفیت با قیام رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم موافت نماید، اما اگر بر این اضافه نمود اشکالی ندارد، زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن را محدود نکردند و فرقی ندارد چه در اول و چه در آخر رمضان باشد...

ادامه مطلب …

(۲۵۵۴) حکم عدم ختم قرآن توسط امام جماعت در ماه رمضان

اگر برای شخص سخت بود که بین ترتیل و تدبر و بین اتمام ختم جمع ببندد، تدبر و ترتیل و طمانینه در رکوع و سجود بهتر از مراعات ختم نمودن است و چیزی بر او نیست اگر قرآن را برای آن‌‌ها ختم نمود....

ادامه مطلب …

(۲۵۵۹) حکم خواندن «وتریه» بعد از اذان عشا در ماه رمضان

این از جمله بدعت‌‌ها است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه