(۲۵۶۰) تعداد رکعات نماز شب چقدر است و وقت آن کی است؟

(۲۵۶۰) سوال: تعداد رکعات نماز شب چقدر است و وقت آن کی است؟

جواب:

برای نماز شب بر وجه حتمیت-که نتوان کمتر یا زیادتر نمود- تعداد مشخصی وجود ندارد، اما رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نه در رمضان و نه در غیر رمضان بر یازده رکعت نمی‌‌افزودند. [۱] و برخی اوقات سیزده رکعت می‌‌خواندند و برای امتش تعداد آن را مشخص نکرده که از آن کمتر یا بیشتر نخوانند، بلکه شخص از او سؤال نمود: همانطور که در حدیث ابن عمر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا است- نظرت در مورد نماز شب چیست؟ فرمود: «صلاة اللیل مثنی مثنی، فإذا خشی أحدکم الصبح صلی واحدة فأوترت له ما صلی»[۲](نماز شب دو رکعت، دو رکعت است، هرگاه یکی از شما ترسید که صبح داخل شود، یک رکعت بخواند تا اینکه آنچه خوانده تبدیل به وتر شود) و محدوده‌‌ای را برایش مشخص نکرد.

و دستور داد که انسان با نشاط نماز بخواند، لذا فرمود: «لیصل أحدکم نشاطه، فإذا فتر فلیقعد»[۳](هر یک از شما با نشاط نماز بخواند، هرگاه خسته شد، بنشیند) لذا این دلالت می‌‌دهد بر اینکه در این امر وسعت وجود دارد و اگر انسان بر حسب نشاط و قوتش کم یا زیاد بخواند، اشکالی ندارد.

اما وقت نماز شب: از بعد نماز عشا، زمانی که نماز عشا و بعدیه‌‌ی عشا را خواند، زمان نماز شب شروع می‌‌شود، اما بهترین زمان آن بعد از خواب است، بعد از نصف شب تا یک ششم شب، زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «أحب القیام إلی الله قیام داود، کان ینام نصف اللیل، و یقوم ثلثه، و ینام سدسه»[۴](محبوب‌‌ترین قیام نزد الله، قیام داود است، نصف شب را می‌‌خوابید و یک سوم آن را بلند می‌‌شد، و یک ششم آن را می‌‌خوابید) این بهترین وقت نماز شب است، بین نصف شب تا باقی ماندن نزدیک به ششم آن.

اما با این وجود اگر انسان قبل از خواب وترش را بخواند و بخوابد، اشکالی ندارد و بهتر این است که اگر می‌‌ترسد آخر شب بلند نشود قبل از خواب وترش را بخواند، زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم این توصیه را به ابوهریره، ابا الدرداء و ابوذر نموند، اما اگر طمع دارد که در آخر شب بیدار شود، در اخر شب وتر بخواند، زیرا بهتر است و نماز در آخر شب با همراهی فرشتگان است.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

[۳] بخاری: کتاب التهجد، باب، شمارهی (۱۱۵۰)، و مسلم: کتاب صلاة المسافرین وقصرها، باب أمر من نعس فی صلاته، شمارهی (۷۸۴).

[۴] تخریج آن گذشت.

تعداد بازدید: 56

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: كم عدد ركعات صلاة الليل؟ ومتى وقتها؟

فأجاب رحمه الله تعالى: ليس لصلاة الليل عدد معين على وجه الحتمية – أي: لا يجوز النقص منه ولا الزيادة عليه- ولكن كان رسول الله صلى الله عليه وسلم لا يزيد في رمضان ولا غيره على إحدى عشرة ركعة، وربما صلى ثلاث عشرة ركعة، ولم يحد لأمته حَدًّا معينا لا يتجاوزونه ولا يَقْصُرُون عنه، بل سأله رجل كما في حديث ابن عمر رضي الله عنهما-: ما تقول في صلاة الليل؟ قال: «صلاة الليل مثنى مثني، فإذا خشي أحدكم الصبح صلى واحدةً فأوترت له ما صلى»، ولم يحد له حدا.

وأمر أن يُصَلَّى الإنسان نشاطه ، فقال صلى الله عليه وسلم: «البصل أحدكم نشاطه، فإذا فتر فليقعده»، فدل هذا على أن الأمر موسع، وأن الإنسان إن زاد أو نقص حسب نشاطه وقوته فلا حرج عليه.

وأما وقت صلاة الليل فهو من بعد صلاة العشاء، إذا صلى العشاء وصلى راتبة العشاء بدأ وقت صلاة الليل، ولكن أفضلها ما كان بعد النوم، من بعد منتصف الليل إلى أن يبقى سدس الليل؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم قال: «أحب القيام إلى الله قيام داود، كان ينام نصف الليل، ويقوم ثلثه وينام سدسه»، فهذا هو أحسن أوقات صلاة الليل ما بين منتصف الليل إلى أن يبقى نحو سدسه.

ولكن مع ذلك لو صلى الإنسان قبل أن ينام وأوتر فلا حرج عليه، والأفضل له إذا كان يخشى ألا يقوم من آخر الليل أن يوتر قبل أن ينام؛ لأن رسول الله صلى الله عليه وسلم أوصى بذلك أبا هريرة وأبا الدرداء، وأبا ذر، وأما إذا كان يطمع أن يقوم من آخر الليل فإنه يوتر في آخر الليل؛ لأنه أفضل، ولأن الصلاة آخر الليل مشهودة.