چهارشنبه 24 جمادی‌الاول 1448
۱۳ آبان ۱۴۰۵
4 نوامبر 2026

(۲۵۱۸) معنای قنوت و سجود در بعضی احادیث نبوی

(۲۵۱۸) سوال: حدیث: «أفضل الصلاة طول القنوت»[۱](برترین نماز، نمازی است که دعا در آن طولانی باشد). لطفا معنای قنوت را توضیح دهید. همچنین رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «أعنی علی نفسک بکثرة السجود»[۲](مرا بر خودت با زیاد سجده نمودن یاری نما) آیا منظور از سجده نماز است؟ لطفا به طور مفصل به سوالم پاسخ دهید.

جواب:

اما جمله‌‌ی اول: «أفضل الصلاة طول القنوت» (برترین نماز، نمازی است که دعا در آن طولانی باشد). معنای آن طولانی نمودن دعا در نماز است، زیرا قنوت دعا است و اگر دعا طولانی گشت، لازمه‌‌ی آن طولانی نمودن بقیه‌‌ی ارکان است، زیرا مشروع است که ارکان نماز با یک‌دیگر متناسب باشد، اگر قراءت را طولانی نمود، رکوع را طولانی نماید و اگر رکوع را طولانی نمود، سجود را نیز طولانی نماید و اگر سجود را طولانی نمود، نشستن بین دو سجده را نیز طولانی نماید و هرگاه نشستن بین دو سجده را طولانی نمود، ایستادن بین رکوع و سجده را نیز طولانی نماید.

اما: «أعنی علی نفسک بکثرة السجود» (مرا بر خودت با زیاد سجده نمودن یاری نما) منظور کثرت نماز است و سجده بر نماز اطلاق می‌‌شود، زیرا رکنی از آن است و هر آنچه رکنی از عبادتی باشد، صحیح است از آن عبادت با آن رکن، تعبیر شود و به همین دلیل الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ}[البقرة: ۴۳] نماز را بر پا دارید و زکات را بپردازید، و با نمازگزاران نماز بخوانید. ) همچنین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {يَا مَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَاسْجُدِي وَارْكَعِي مَعَ الرَّاكِعِينَ}[آل عمران: ۴۳] (ای مریم! فرمانبر پروردگار خود باش و سجده کن و با رکوع کنندگان رکوع کن) مراد از آن کل نماز است.


[۱] مسلم: کتاب صلاة المسافرین و قصرها، باب أفضل الصلاة طول القنوت، حدیث شماره­ی (۷۵۶).

[۲] مسلم: کتاب صلاة المسافرین و قصرها، باب فضل السجود و الحث علیه، حدیث شماره­ی (۴۸۹).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: حديث: «أفضل الصلاة طول القنوت»، أرجو توضيح معنى القنوت. وقال صلى الله عليه وسلم: «أَعِنِّي على نفسك بكثرة السجود»، هل يقصد بالسجود الصلاة؟ أرجو التفصيل في سؤالي؟

فأجاب – رحمه الله تعالى :أما الجملة الأولى: «أفضل الصلاة طول القنوت»، فالمعنى: طول الدعاء في الصلاة؛ لأن القنوت هو الدعاء، وإذا طال الدعاء لزم من ذلك طول بقية الأركان؛ لأن المشروع في الصلاة أن تكون متناسبة، إذا أطال قراءتها أطال ركوعها، وإذا أطال ركوعها أطال سجودها، وإذا أطال سجودها أطال الجلوس بين السجدتين، وإذا أطال الجلوس بين السجدتين أطال القيام بين الركوع والسجدة.

وأما: «أَعِنِّي على نفسك بكثرة السجود»، فالمراد به كثرة الصلاة، والسجود يطلق على الصلاة؛ لأنه ركن فيها، وما كان ركنا في العبادة صح أن يعبر به عنها، ولهذا قال الله تعالى: ﴿ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ ﴾ [البقرة: ٤٣] وقال تعالى: ﴿ يَا مَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَاسْجُدِي وَارْكَعِي مَعَ الرَّاكِعِينَ ﴾ [آل عمران: ٤٣]، والمراد بذلك كل الصلاة.

مطالب مرتبط:

(۲۵۲۶) حکم خواندن قنوت در نماز صبح در ماه رمضان

صحیح این است که سنت نیست..

ادامه مطلب …

(۲۴۹۵) آیا یک سوم آخر شب یک یا دو ساعت قبل از اذان صبح است؟

این بستگی به طولانی و کوتاه بودن شب دارد، مثلا اگر طول شب از غروب خورشید تا طلوع فجر دوازده ساعت باشد، یک سوم آخر شب چهار ساعت قبل از نماز صبح است. و اگر طول شب از غروب خورشید تا طلوع فجر نه ساعت باشد، یک سوم آخر شب سه ساعت قبل از نماز صبح است....

ادامه مطلب …

(۲۵۲۲) آیا خواندن قنوت در نماز صبح جایز است یا خیر؟

صحیح این است که خواندن قنوت مشروع نیست مگر برخی اوقات در نماز وتر یا هنگام نوازل - یعنی زمانی که مسلمانان دچار حادثه‌‌ای شوند - سنت است...

ادامه مطلب …

(۲۴۷۹) حداقل و حداکثر رکعات نماز وتر

حداقل آن یک رکعت قبل از نماز فجر و حداکثر ان یازده رکعت است...

ادامه مطلب …

(۲۴۸۲) اهمیت نماز وتر در مقایسه با سنت‌های رواتب

 نماز وتر سنت مؤکده است که ترک نمودن آن مکروه است تا جایی که برخی از علما می­گویند واجب است...

ادامه مطلب …

(۲۵۱۰) آیا شخصی که قبل از خواب وتر بخواند و در آخر شب نیز بیدار شود باید وترش را دوباره بخواند؟

اگر انسان امید ندارد که در آخر شب بیدار شود و اول شب وترش را خواند سپس برایش میسر شد که بلند شود، دو رکعت دو رکعت می‌‌خواند و وترش را اعاده نمی‌‌کند، زیرا وتر یک رکعت است که آن را خوانده و در یک شب دو وتر خوانده نمی‌‌شود...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه