جمعه 7 ربیع‌الثانی 1448
۲۷ شهریور ۱۴۰۵
18 سپتامبر 2026

(۲۵۱۸) معنای قنوت و سجود در بعضی احادیث نبوی

(۲۵۱۸) سوال: حدیث: «أفضل الصلاة طول القنوت»[۱](برترین نماز، نمازی است که دعا در آن طولانی باشد). لطفا معنای قنوت را توضیح دهید. همچنین رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «أعنی علی نفسک بکثرة السجود»[۲](مرا بر خودت با زیاد سجده نمودن یاری نما) آیا منظور از سجده نماز است؟ لطفا به طور مفصل به سوالم پاسخ دهید.

جواب:

اما جمله‌‌ی اول: «أفضل الصلاة طول القنوت» (برترین نماز، نمازی است که دعا در آن طولانی باشد). معنای آن طولانی نمودن دعا در نماز است، زیرا قنوت دعا است و اگر دعا طولانی گشت، لازمه‌‌ی آن طولانی نمودن بقیه‌‌ی ارکان است، زیرا مشروع است که ارکان نماز با یک‌دیگر متناسب باشد، اگر قراءت را طولانی نمود، رکوع را طولانی نماید و اگر رکوع را طولانی نمود، سجود را نیز طولانی نماید و اگر سجود را طولانی نمود، نشستن بین دو سجده را نیز طولانی نماید و هرگاه نشستن بین دو سجده را طولانی نمود، ایستادن بین رکوع و سجده را نیز طولانی نماید.

اما: «أعنی علی نفسک بکثرة السجود» (مرا بر خودت با زیاد سجده نمودن یاری نما) منظور کثرت نماز است و سجده بر نماز اطلاق می‌‌شود، زیرا رکنی از آن است و هر آنچه رکنی از عبادتی باشد، صحیح است از آن عبادت با آن رکن، تعبیر شود و به همین دلیل الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ}[البقرة: ۴۳] نماز را بر پا دارید و زکات را بپردازید، و با نمازگزاران نماز بخوانید. ) همچنین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {يَا مَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَاسْجُدِي وَارْكَعِي مَعَ الرَّاكِعِينَ}[آل عمران: ۴۳] (ای مریم! فرمانبر پروردگار خود باش و سجده کن و با رکوع کنندگان رکوع کن) مراد از آن کل نماز است.


[۱] مسلم: کتاب صلاة المسافرین و قصرها، باب أفضل الصلاة طول القنوت، حدیث شماره­ی (۷۵۶).

[۲] مسلم: کتاب صلاة المسافرین و قصرها، باب فضل السجود و الحث علیه، حدیث شماره­ی (۴۸۹).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: حديث: «أفضل الصلاة طول القنوت»، أرجو توضيح معنى القنوت. وقال صلى الله عليه وسلم: «أَعِنِّي على نفسك بكثرة السجود»، هل يقصد بالسجود الصلاة؟ أرجو التفصيل في سؤالي؟

فأجاب – رحمه الله تعالى :أما الجملة الأولى: «أفضل الصلاة طول القنوت»، فالمعنى: طول الدعاء في الصلاة؛ لأن القنوت هو الدعاء، وإذا طال الدعاء لزم من ذلك طول بقية الأركان؛ لأن المشروع في الصلاة أن تكون متناسبة، إذا أطال قراءتها أطال ركوعها، وإذا أطال ركوعها أطال سجودها، وإذا أطال سجودها أطال الجلوس بين السجدتين، وإذا أطال الجلوس بين السجدتين أطال القيام بين الركوع والسجدة.

وأما: «أَعِنِّي على نفسك بكثرة السجود»، فالمراد به كثرة الصلاة، والسجود يطلق على الصلاة؛ لأنه ركن فيها، وما كان ركنا في العبادة صح أن يعبر به عنها، ولهذا قال الله تعالى: ﴿ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ ﴾ [البقرة: ٤٣] وقال تعالى: ﴿ يَا مَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَاسْجُدِي وَارْكَعِي مَعَ الرَّاكِعِينَ ﴾ [آل عمران: ٤٣]، والمراد بذلك كل الصلاة.

مطالب مرتبط:

(۲۴۷۶) وقت سحر کی شروع می‌شود؟

وقت سحر در آخر شب است. اما محاسبه نمودن یک سوم آخر شب بدین صورت است که شب را از غروب خورشید تا طلوع فجر به سه قسمت تقسیم نموده و دو سوم اول آن را حذف می­کنیم و آنچه باقی ماند، یک سوم آخر شب است...

ادامه مطلب …

(۲۵۰۵) آیا می‌توانم رکعت وتر را بعد از نماز صبح قضا کنم؟

اگر کسی از نماز وتر خواب رفت یا فراموش کرد، آن را در روز قضا می‌‌کند اما آن را به صورت وتر (فرد)قضا نمی‌‌کند بلکه آن را به صورت شفع (جفت) قضا می‌‌کند....

ادامه مطلب …

(۲۵۲۸) حکم خواندن قنوت در نماز صبح

خواندن قنوت در نماز صبح سنت نیست مگر این که سببی وجود داشته باشد مانند این که مسلمانان دچار حادثه‌‌ای ناگوار شوند و اگر مسلمانان به حادثه دچار شدند، خواندن قنوت فقط خاص نماز صبح نیست، بلکه در نماز صبح و غیر نماز صبح است....

ادامه مطلب …

(۲۴۸۶) آیا نماز وتر واجب و ضروری است؟

نماز وتر سنت مؤکده است و فرض نیست. وقت آن از نماز عشا تا طلوع فجر است...

ادامه مطلب …

(۲۵۳۱) حکم بلند گریستن در دعای قنوت نماز وتر

بر انسان لازم است صدایش را زمانی که همراه او گروهی باشند، پایین بیاورد تا ایجاد تشویش نکند....

ادامه مطلب …

(۲۵۱۷) آیا جایز است شفع و وتر را در غیر از نماز تراویح با جماعت خواند؟

شفع و تر و تهجد نیز برخی اوقات - نه همیشه - جایز است با جماعت خوانده شود...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه