(۲۴۹۴) سوال: آیا نماز نصف شب به جای نماز ضحی کفایت می­کند؟ من دوست دارم  که نماز نصف شب و نماز ضحی را با هم بخوانم، آیا جایز است؟ و برخی اوقات زمانی که نماز عشا را خواندم از ترس این که خواب بر من غالب شود و نمازم را نخوانم وترم را می­خوانم. همچنین برخی اوقات نصف شب  بلند می­شوم و دوباره وترم را اضافه بر آنچه بعد از نماز عشا خوانده­ام، می­خوانم؛ نظرتان در مورد این قضیه چیست؟   

جواب:

جمع نمودن بین نماز شب و نماز ضحی اشکالی ندارد، زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «یصبح علی کل سلامی من أحدکم صدقة، فکل تسبیحة صدقة، و کل تحمیدة صدقة، و کل تهلیلة صدقة، و کل تکبیرة صدقة، و أمر بالمعروف صدقة، و نهی عن المنکر صدقة، و یجزئ من ذلک رکعتان یرکعهما من الضحی»[۱](در هر روز به خاطر هر بند و مفصلی بر شما صدقه لازم است، پس هر سبحان الله و هر الحمدلله و هر لا اله الا الله و هر الله اکبر گفتن صدقه است و امر به معروف و نهی از منکر نیز صدقه است و از همه­ی این­ها دو رکعت نماز ضحی کفایت می­کند.) این دلیلی است بر این که دو رکعت نماز ضحی سنت است زیرا از تمام صدقاتی که بر تمام اعضای انسان و مفصل­هایش لازم است کفایت می­کند، پس جمع بین نماز شب و نماز ضحی اشکالی ندارد.

اما این که هم در اول و هم در اثنای شب وتر می­خوانده، اشتباه است، زیرا نماز وتر یک رکعت در آخر شب است همان طور که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می­فرماید: «اجعلوا آخر صلاتکم باللیل وترا»[۲](آخرین نمازتان در شب را وتر قرار دهید.) لذا دو وتر در شب وجود ندارد، بلکه یک وتر است.

بنابر این می­گوییم: هرگاه اول شب وتر خواند و ترسید آخر شب بیدار نشود سپس برایش میسر گشت آخر شب نماز بخواند، دو رکعت دو رکعت می­خواند و وتر را دوباره نمی­خواند. اما اگر طمع دارد آخر شب بیدار شود بهتر این است که وتر را هنگام بیدار شدن در آخر شب قرار دهد. همچنین اگر فرض شود  امید داشته باشد آخر شب بیدار شود سپس بیدار نشود و وتر نخواند، وترش را در روز قضا می­کند. یعنی: در وقت چاشت. اما آن را به صورت شفع (جفت) قضا می­کند اگر عادت نموده که سه رکعت وتر بخواند، در روز چهار رکعت می­خواند یا اگر عادتش بر این بوده که پنج رکعت وتر بخواند، در روز شش رکعت می­خواند و این گونه وتر را شفع می­کند. زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هرگاه خواب یا بیماری بر ایشان غالب می­شد -یعنی از نماز شب- در روز دوازده رکعت می­خواندند.

شیخ بزرگوار! آن را در هر وقتی که می­خواهد، بخواند؟ یا اینکه مثل نماز ضحی دارای وقت مشخصی است؟

جواب: وقت چاشت بهتر است چون زودتر است و از گردنش ساقط می­شود.

شیخ بزرگوار! اگر مثلا بعد از ظهر به یاد آورد؟

جواب: آن را بعد از ظهر می­خواند.

[۱] مسلم: کتاب صلاة المسافرین و قصرها، باب استحباب صلاة الضحی، حدیث شماره­ی(۷۲۰).

[۲] بخاری: کتاب الوتر، باب لیجعل آخر صلاته وترا، حدیث شماره­ی (۹۹۸)، و مسلم: کتاب صلاة المسافرین و قصرها، باب صلاة اللیل مثنی مثنی، حدیث شماره­ی (۷۵۱).