پنج‌شنبه 16 رمضان 1447
۱۴ اسفند ۱۴۰۴
5 مارس 2026

(۲۴۵۲) حکم تکمیل رکعت فوت‌شده و سجده‌ی سهو پس از سلام در نماز جماعت

(۲۴۵۲) سوال: شیخ بزرگوار در رکعت دوم نماز ظهر به امام رسیده‌ام ولی همراه امام سلام دادم که یادم آمد یک رکعت از من فوت شده است سپس بلند شدم و یک رکعت را خواندم و سجده‌ی سهو را قبل از سلام به جا آوردم، آیا این عمل من صحیح بوده است؟

جواب:

نماز شما صحیح است اما افضل این بود که سجده‌ی سهو را بعد از سلام قرار می‌دادی چون در صحیحین و غیر آن در حدیث ابو هریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ ثابت است: «أن النبی صلى إحدى صلاتي العشي -إما الظهر أو العصر- و سلّم من ركعتين»[۱]: (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم یکی از نمازهای ظهر یا عصر را دو رکعت خواند سپس به یاد آورد و نماز را تمام کرد و سلام داد سپس دو سجده را بعد از سلام بجا آورد و سلام داد): پس ایشان را متوجه آن ساختند، «فتقدم صلی الله علیه و سلم و صلی الرکعتین الباقیتین ثم سلّم، ثم سجد سجدتین ثم سلّم»: (پس پیش رفت و دو رکعت باقی مانده را خواند و سلام داد سپس دو سجده را به جا آورد و سلام داد): پس این دلالت می‌دهد کسی که قبل از اتمام نمازش سلام دهد و آن را در فاصله‌ی نزدیکی به یاد آورد و نمازش را تمام کند سجده‌ی سهو بر او واجب می‌شود و محل سجده‌ی سهو او  بعد از سلام قرار دارد.

اما اگر این فاصله طولانی شد و آن را به یاد نیاورد مگر بعد از مدت طولانی، بر او واجب می‌شود که نماز را از اول بخواند و سجده‌ی سهو ندارد.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: فضيلة الشيخ أدركت الإمام في الركعة الثانية من صلاة الظهر، وبعد سلام الإمام، وبدلا من أن أقوم وآتي بالركعة الأولى التي فاتتني سهوت وسلمت مع الإمام، ولكن حالا تذكرت بأن علي ركعة ويجب الإتيان بها، وقمت وأتيت بالركعة وجلست للتشهد، ثم سجدت سجدتين للسهو ثم سلمت. السؤال: هل عملي هذا صحيح؟

فأجاب رحمه الله تعالى: أما الصلاة ،فصحيحة، وأما العمل فالأفضل أن يكون سجود السهو بعد السلام؛ لأنه ثبت في الصحيحين وغيرهما من حديث أبي هريرة رضي الله عنه «أن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- صلى في أصحابه إحدى صلاتي العشي – إما الظهر وإما العصر، وسَلَّمَ من ركعتين»، فنبه على ذلك، «فتقدم صلى الله عليه وسلم وصلى الركعتين الباقيتين ثم سلّم، ثم سجد سجدتين ثم سلَّم»، فدل هذا على أن من سلَّمَ قبل تمام صلاته، ثم ذكر عن قرب وأتمها، فإنه يجب عليه سجود السهو، وأن محله يكون بعد السلام.

أما لو طال الفصل، ولم يتذكر إلا بعد طول فصل، فإنه يجب عليه أن يعيد الصلاة من أولها، ولا يسجد للسهو.

 

مطالب مرتبط:

(۲۴۶۱) حکم نماز در صورت ترک سجده توسط امام و تبعیت مأمومین در نماز جماعت

در این حالت واجب است که به سجده برگردد سپس نمازش را ادامه داده و نمازش را کامل کند و سلام دهد و بعد از آن سجده‌ی سهو را به جا آورد و سلام دهد...

ادامه مطلب …

(۲۴۶۴) حکم گفتن “سبحان الله” توسط مأمومین در صورت ترک سجده توسط امام

هنگامی که امام سجده یا رکوعی را فراموش کرد او را متوجه سازید و بگویید: سبحان الله و اگر متوجه نشد آیه‌ای از قرآن بخوانید که به آن اشاره دارد...

ادامه مطلب …

(۲۴۳۶) اگر کسی سهواً جهری خواندن قرائت را ترک کند آیا سجده‌ی سهو دارد؟

بله، سجده‌ی سهو می‌کند ولی واجب نیست چون عمدی انجام دادن آن نماز را باطل نمی‌کند....

ادامه مطلب …

(۲۴۵۶) حکم سجده‌ی سهو مأمومین در صورت تأخیر و فوت برخی رکعات نماز

امام را بعد از سلام در سجود تبیعت نمی‌کنند چون معذور می‌باشند و در متابعت امام باید قبل از سجود همراه او سلام اول را نیز بدهند....

ادامه مطلب …

(۲۴۴۴) حکم سجده در سوره سجده و تصحیح اشتباه در نماز جماعت

به نسبت کسانی که گمان کردند امام نیز همراه آنها در سجده است سجده کردند سپس دانستند که امام در رکوع است در این حالت از سجده بلند می‌شوند و به رکوع می‌روند و از امامشان تبعیت می‌کنند و نمازشان صحیح می‌باشد....

ادامه مطلب …

(۲۴۳۹) حکم سجده‌ی سهو در صورت اشتباه سهوی در قرائت قرآن در نماز

هنگامی که در ترتیب آیات اشتباه کرد سجده‌ی سهو ندارد اما این خطا در ترتیب سوره‌ی فاتحه باشد واجب است که آن دوباره به طریق صحیح بخواند زیرا فاتحه رکنی از ارکان نماز است ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه