(۲۴۵۶) حکم سجده‌ی سهو مأمومین در صورت تأخیر و فوت برخی رکعات نماز

(۲۴۵۶) سوال: اگر بعضی از مأمومین با تأخیر به نماز برسند و بعضی از رکعات از آنها فوت شود و سهو در قسمتی بوده که ایشان درک کرده‌اند پس ایشان چگونه سجده‌ی سهو کنند در صورتی که سجده‌ی سهو بعد از سلام می‌باشد و ایشان بلافاصله برای کامل کردن نمازشان بلند می‌شوند، آیا جایز است که در این حالت سجده‌ی سهو را همراه امام به جا آورند سپس برای کامل کردن آنچه از ایشان فوت شده است بلند شوند؟

جواب:

در این مسئله بین اهل علم خلاف است و مشهور در مذهب حنابله این است که در سجده‌ی سهو بعد از سلام از امام تبعیت کنند ولی سلام ندهند یعنی: کسی که قستمی از نماز از او فوت شده است و سجده‌ی سهو بعد از سلام قرار دارد مشهور در مذهب حنابله این است که همراه امام سجده می‌کنند بدون این که همراه امام سلام دهند.

سوال کننده: سلام اول یا دوم؟

جواب: نه در اول و نه دوم همراهش سلام نمی‌دهند چون نمازشان تمام نشده است ولی در سجود از او تبعیت می‌کنند سپس زمانی که از سجده‌ی سهو فارغ شدند آنچه از آن‌ها فوت شده است را می‌خوانند.

و بعضی از اهل علم می‌گویند: امام را بعد از سلام در سجود تبیعت نمی‌کنند چون معذور می‌باشند و در متابعت امام باید قبل از سجود همراه او سلام اول را نیز بدهند و این به نسبت کسی که قسمتی از نماز از او فوت شده است، نیست و این برای ایشان غیر ممکن می‌باشد و بر همین مبنا ایشان بلند می‌شوند بدون این که از امام تبیعت کنند و نمازشان را کامل می‌کنند و اگر سهو امام در قسمتی که ایشان نیز درک کرده‌اند رخ داده است باشد بعد از سلام سجده‌ی سهو می‌کنند و اگر در قستمی بوده که ایشان با امام نبودند در این صورت سجده بر ایشان لازم نیست.

و این قول نزد من راجح است زیرا متابعت امام و سجده‌ی بعد از سلام در واقع غیر ممکن است.

تعداد بازدید: 76

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا دخل بعض المأمومين للصلاة في وقت متأخر، وفاتتهم بعض الركعات، وكان السهو قد حصل في الجزء الذي أدركوه، فإذا كان سجود السهو بعد السلام فسوف يقومون بعد السلام مباشرة لإكمال الصلاة، هل يجوز في هذه الحالة أن يسجدوا مع الإمام سجود السهو، ثم يقومون بعد ذلك لإكمال ما فاتهم؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذه المسألة فيها خلاف بين أهل العلم، فالمشهور في مذهب الحنابلة أنهم يتابعون الإمام في السجود بعد السلام لكن لا يسلمون، أعني: أن من فاته شيء من الصلاة، وكان سجود الإمام بعد السلام، فالمشهور في مذهب الحنابلة أنهم يسجدون مع الإمام بدون أن يُسَلِّمُوا معه.

فضيلة الشيخ: السلام الأول أم الثاني؟

فأجاب رحمه الله تعالى: لا يُسَلِّمُونَ معه لا الأول ولا الثاني؛ لأن صلاتهم لم تتم، لكن يتابعونه في السجود، ثم إذا انتهى وسَلَّمَ من سجود السهو قاموا لقضاء ما فاتهم.

ومن أهل العلم من يقول: إنهم لا يتابعون الإمام في السجود بعد السلام؛ لأن المتابعة متعذرة، إذ إن متابعة الإمام لا بد أن تكون بالسلام معه التسليم الأول الذي قبل السجود، وهذا متعذر بالنسبة لمن فاته شيء من الصلاة، وعلى هذا فيقومون بدون أن يتابعوه، ثم إذا قاموا وأكملوا صلاتهم، فإن كان سهو الإمام في الجزء الذي أدركوه معه سجدوا للسهو بعد السلام، وإن كان في الجزء السابق فإنهم لم يدركوا الإمام فيه فلا يلزمهم السجود حينئذ.

هذا القول هو الراجح عندي؛ لأن متابعة الإمام والسجود بعد السلام أمر متعذر في الواقع.