یکشنبه 30 ذیقعده 1447
۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
17 می 2026

(۲۳۲۸) ذکر ده‌گانه پس از نماز مغرب و صبح

(۲۳۲۸) سوال: هنگامی که انسان بعد از نماز مغرب و صبح ۱۰ بار می‌خواند: لا إله الا الله وحده لا شریک له و له الملک و له الحمد و هو علی کل شیء قدیر، آیا امام این را قبل از این که رو به نماز‌گزاران کند می‌گوید؟

جواب:

اینگونه نیست که امام قبل از این که آن را بگوید به نماز‌گزاران رو نکند بلکه این از سنت نمی‌باشد و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بعد از سلام دادنش رو به قبله نمی‌نشست مگر به اندازه‌ی گفتن: «أستغفر الله، أستغفر الله، أستغفر الله اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ، تَبَارَكْتَ ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ»[۱] (از الله طلب آمرزش می‌کنم، از الله طلب آمرزش می‌کنم، از الله طلب آمرزش می‌کنم، بار الهی! تو سلامی و سلام (پاکی، آرامش، صلح) از توست، خجسته‌ای ای صاحب بزرگی و بخشش) سپس از قبله رو می‌گرداند.

و برای امام شایسته نیست که بیشتر از آن طول دهد زیرا رو گردانند مأمومین وابسته به آن است از آن جایی در حدیث آمده است: «لَا تَسْبِقُونِي بِالرُّكُوعِ وَلَا بِالسُّجُودِ وَلَا بِالْقِيَامِ وَلَا بِالِانْصِرَافِ». (پس در رکوع، سجود، قیام و تمام کردن نماز بر من پیشی نگیرید) برای همین فقها می‌گویند: نشستن طولانی رو به قبله امام بعد از سلام نماز مکروه است پس سنت این است که امام بعد از سلام دادن بگوید: «أستغفر الله، أستغفر الله، أستغفر الله اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ، تَبَارَكْتَ ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ»[۲] (از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ طلب آمرزش می‌کنم، از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ طلب آمرزش می‌کنم، از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ طلب آمرزش می‌کنم، بار الهی! تو سلامی و سلام (پاکی، آرامش، صلح) از توست، خجسته‌ای ای صاحب بزرگی و بخشش) سپس رویش را از قبله تغییر دهد تا این که مأمومین مهلت روی گرداندن داشته باشند.


[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: عندما يقرأ الإنسان بعد صلاة المغرب والصبح: لا إله إلا الله وحده لا شريك له له الملك وله الحمد وهو على كل شيء قدير، عشر مرات، هل على الإمام أن يقول ذلك قبل أن يلتفت ناحية المصلين؟

فأجاب رحمه الله تعالى: ليس على الإمام أن يقول ذلك قبل أن يلتفت إلى المصلين بل وليس من السُّنَّةِ له ذلك، فإن النبي صلى الله عليه وسلم كان لا يجلس بعد سلامه مستقبل القبلة إلا بمقدار ما يقول: «أستغفر الله ثلاثا، أنت اللهم السلام ومنك السلام، تباركت يا ذا الجلال والإكرام»، ثم ينصرف.

ولا ينبغي للإمام أن يطيل أكثر من ذلك؛ لأن انصراف المأمومين مُقَيَّد به، حيث جاء في الحديث: «لَا تَسْبِقُونِي بِالرُّكُوعِ وَلَا بِالسُّجُودِ، وَلَا بِالْقِيَامِ وَلَا بالانصراف»، ولهذا قال الفقهاء -رحمهم الله – : يُكْرَهُ للإمام أن يطيل الجلوس مستقبل القبلة بعد سلامه، وعلى هذا فالسُّنَّة أن يقول الإمام بعد السلام: «أستغفر الله أستغفر الله أستغفر الله اللهم أنت السلام ومنك السلام، تباركت يا ذا الجلال والإكرام، ثم ينصرف، حتى يعطي المأمومين مُهْلَةٌ فينصر فوا.

مطالب مرتبط:

(۲۳۳۷) حكم بلند کردن دست برای دعا بعد از نماز فرض

شایسته است که دانسته شود بالا بردن دست در هنگام دعا دارای اقسامی است: ...

ادامه مطلب …

(۲۳۲۷) تهلیلی که بعد از نماز مغرب و فجر گفته می‌شود چیست؟

آنچه از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است الله را تسبیح گوی که آن  ۳۳ سبحان الله، ۳۳ الحمدلله و۳۳ بار الله اکبر است که در بار صدم آن می‌گویی: لا اله الا الله و حده لا شريك له و له الملك و له الحمد و هو علي كل شيء قدير....

ادامه مطلب …

(۲۳۳۶) آیا بالا بردن دستان در دعا بعد از نماز فرض جایز است؟

از آداب و اسباب اجابت دعا این است که انسان دستانش را هنگام دعا بلند کند ولی شایسته است که بداند بالا کردن دست در هنگام دعا دارای اقسام است: ....

ادامه مطلب …

(۲۳۱۴) اذکار و دعاهای پس از نماز

اذکاری برای بعد از نماز وارد شده است متنوع است و انسان هر کدام از آن را بخواند کفایتش می‌کند زیرا عباداتی که به صورت متنوع برای انسان مشروع گشته است انسان بر آن وجوهی که وارد شده است انجام می‌دهد....

ادامه مطلب …

(۲۳۲۹) حکم ۱۰ بار گفتن: «لا إله الا الله وحده لا شریک له و له الملک و له الحمد و هو علی کل شیء قدیر»، بعد از نماز مغرب و فجر

بله در حدیث حسن مقبول که به آن عمل می‌شود وارد شده است....

ادامه مطلب …

(۲۳۱۹) حکم استغفار بعد از نماز

فقط در مورد نمازهای فرض است زیرا کسانی که همراه رسول الله نماز شب را خواندند ذکر نکردند که بعد از پایان نماز این اذکار را بخوانده باشند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه