یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

(۲۳۲۶) آیا عدد اذکار به ۳۳ محدود شده است؟

(۲۳۲۶) سوال: آیا عدد اذکار به ۳۳ محدود شده است؟ زیادت بر آن نیز جایز است؟

جواب:

اذکار بعد از نماز انواعی دارد:

نوع اول: این که انسان بگوید: ۱۰ بار سبحان الله، ۱۰ بار الحمدلله و ۱۰ بار الله اکبر.

نوع دوم: این که بگوید: ۳۳ سبحان الله، ۳۳ الحمدلله و ۳۴ بار الله اکبر.

نوع سوم: این که بگوید: سبحان الله، والحمدلله و لا اله إلا الله و الله اکبر را ۳۳ بار بگوید سپس برای بار صدم این را بگوید: لا اله إلا الله وحده لا شریک له، له الملک و له الحمد و هو علی کل شیء قدیر.

نوع چهارم: این که بگوید: سبحان الله، والحمدلله و لا اله إلا الله و الله اکبر این را ۲۵ بار بگوید و شایسته نیست که انسان بر اذکار نماز بیش‌تر از این بیافزاید زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن محدود کرده است اما اگر نیت ذکر مطلق را داشته باشد یعنی نیتش غیر از اذکار بعد از نماز باشد اشکالی ندارد زیرا ذکر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در هر وقتی مشروع است و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {إِنَّ فِی خَلۡقِ ٱلسَّمَـٰوَ ٰ⁠تِ وَٱلۡأَرۡضِ وَٱخۡتِلَـٰفِ ٱلَّیۡلِ وَٱلنَّهَارِ لَـَٔایَـٰتࣲ لِّأُو۟لِی ٱلۡأَلۡبَـٰبِ* ٱلَّذِینَ یَذۡكُرُونَ ٱللَّهَ قِیَـٰمࣰا وَقُعُودࣰا وَعَلَىٰ جُنُوبِهِمۡ} [سوره آل عمران: ۱۹۰-۱۹۱] (به راستی در آفرینش آسمان‌ها و زمین، و آمد و رفت شب و روز، نشانه‌های (آشکاری) برای خردمندان است* کسانی‌که الله را در حال ایستاده و نشسته، و بر پهلوی خویش (آرمیده) یاد می‌کنند(

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

هل حُدِّدَتِ الأذكار بثلاثة وثلاثين؟ أم الزيادة عليها جائزة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: الأذكار بعد الصلاة أنواع:

النوع الأول: أن يقول الإنسان سبحان الله عشر مرات، والحمد لله عشر مرات، والله أكبر عشر مرات.

والنوع الثاني: أن يقول: سبحان الله ثلاثا وثلاثين، والحمد الله ثلاثا وثلاثين، والله أكبر أربعا وثلاثين.

النوع الثالث: أن يقول: سبحان الله والحمد لله، والله أكبر ثلاثا وثلاثين، ثم يختم المائة بقول: لا إله إلا الله وحده لا شريك له، له الملك وله الحمد، وهو على كل شيء قدير.

النوع الرابع: أن يقول: سبحان الله والحمد الله، ولا إله إلا الله، والله أكبر خمسا وعشرين مرة، ولا ينبغي للإنسان أن يزيد على هذا على أنه ذكر من أذكار الصلاة؛ لأن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- حدد ذلك، أما إذا نواه ذكرًا مطلقًا – يعني: بغير نيَّة أنه ذكر من أذكار دبر الصلاة فلا بأس؛ لأن ذكر الله تعالى في كل وقت من الأمور المشروعة، قال الله -عز وجل-: ﴿إن في خَلْقِ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَتٍ لِأُولِي الْأَلْبَبِ الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيَنَمَا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِهِمْ ﴾ [آل عمران: ۱۹۰-۱۹۱].

مطالب مرتبط:

(۲۳۳۸) دعا کردن با بالا بردن دست بعد از نماز جایز است یا خير؟

نصوص قرآن و سنت یک‌دیگر را تفسیر می‌کنند پس هنگامی که کلمه‌ی «دبر الصلاة» آمد نظر کردیم: اگر پشت نماز به دعا مقید شده است مراد آخر نماز و قبل از سلام است و اگر به ذکر مقید شده مراد بعد از سلام است....

ادامه مطلب …

(۲۳۱۹) حکم استغفار بعد از نماز

فقط در مورد نمازهای فرض است زیرا کسانی که همراه رسول الله نماز شب را خواندند ذکر نکردند که بعد از پایان نماز این اذکار را بخوانده باشند....

ادامه مطلب …

(۲۳۲۰) حکمت استغفار بلافاصله بعد از نماز

(۲۳۲۰) سوال: مناسبت استغفار بلافاصله بعد از نماز چیست؟ جواب: مناسبتش ظاهر است آیا نماز انسان از خلل خالی می‌باشد؟ ممکن است برای انسان درهای وسواس شیطان را باز شود و در رکوع یا سجود یا نشستن یا قیام کاستی به وجود آورد پس نماز انسان از خلل خالی نمی‌باشد پس مناسب است که به […]

ادامه مطلب …

(۲۳۳۰) افعال و اقوال سنت بعد از نماز عشا

اذکاری که در سنت آمده است را می‌خواند که از آنها: ۳۳بار سبحان الله، ۳۳بار الحمدلله و ۳۴ بار الله اکبر گفتن است.....

ادامه مطلب …

(۲۳۳۳) حکم استفاده از لفظ ‘سید’ در صلوات نماز

قول: اللهم صل علی سیدنا محمد مشکلی ندارد و حدیثی که در آن نهی از وصف سید در صلوات آمده است باطل است و اصلی ندارد ولی شایسته است انسان کلمه‌ی سید را در صلوات فرستادن بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، ذکر نکند...

ادامه مطلب …

(۲۳۲۳) صحت حدیث ذکر «اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ» پس از استغفار

این از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است هنگامی که سلام نماز را می‌داد از الله طلب آمرزش می‌کرد پس می‌گفت: «أستغفر الله، أستغفر الله، أستغفر الله اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ، تَبَارَكْتَ ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ»...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه