(۲۲۸۹) سوال: اصل در بالا بردن انگشت در اثنای تشهد در نماز چیست؟ و آیا از ارکان نماز می‌باشد‌ یا سنتی از رسول الله است؟ مقصود از آن چیست و کیفیت آن چگونه است؟

جواب:

گذاشتن دو دست در حالت نشستن برای تشهد و بین دو سجده این‌گونه است که دست چپ به صورت باز بر روی ران چپ گذاشته می‌شود و دست راست بر ران راست گذاشته می‌شود و همه‌ی انگشتان به حالت مشت در می‌آید مگر انگشت اشاره که باز باقی می‌ماند و هنگام دعا کردن بالا آورده و تکان داده می‌شود و این اشاره به علو و بالا بودن الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ که به سوی او دعا می‌شود دارد مثلا هنگامی که گفته می‌شود: السلام علیک أیها النبی، انگشت اشاره بالا آورده می‌شود و همچنین هنگامی که گفته می‌شود: اللهم صل علی محمد، و هنگامی که گفته‌ می‌شود: اللهم بارک علی محمد و هنگامی که گفته می‌شود: أعوذ بالله من عذاب جهنم و در هر چهار جمله که گفته می‌شود: أعوذ بالله من عذاب جهنم و من عذاب القبر و من فتنة المحیا و الممات و من فتنة المسیح الدجال.

و همچنین دست راست مشت می‌شود مگر انگشت شست و میانی که باهم حلقه می‌شوند و آنچه می‌دانم این است که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مورد بین دو سجده وارد نشده است که دست خود به صورت باز بر روی ران های خود می‌گذاشته است بلکه نصوص در مشت کردن انگشت سه‌گانه عام است یعنی: مشت کرده شود مگر انگشت کوچک، حلقه و میانی که با انگشت شست آنها گرفته می‌شود یا انگشت شست و میانی با هم حلقه می‌شوند، عام است و بعضی قید تشهد در آن است.

و در نزد جمهور علما معروف است که ذکر بعضی از افراد عام با حکمش که شامل او و غیرش می‌شود تخصیص نیست مثلا هنگامی که گفتی: طالب علم را اکرام کردی سپس گفتی فلانی که از طلبه‌ی علم است اکرام کردی، مقتضای تخصیص اکرام به فلانی نیست و تخصیص زمانی است که بعضی از افراد عام با مخالف حکم عام ذکر شوند پس این تخصیص می‌شود.

و برای همین می‌گوییم: گذاشتن دست راست در تشهد اول و دوم و نشستن بین دو سجده یکی است و مختلف نیستند و کسی بر نصی اطلاع یابد که دلالت دهد دست راست بر روی زانوی راست، بین دو سجده و تشهد باز می‌شود به ما خبردهد و ما از او متشکریم.

اما این اشاره کردن رکن است یا سنت: این سنت است و رکن نیست و همچنین واجب نیز نیست پس اگر انسان آن را ترک کرد حرجی بر او نیست و نمازش بدون آن صحیح است.