(۲۲۰۲) سوال: آیا مشکل شرعی دارد که امام در نماز فجر و عشاء قرآن را به ترتیب از بقره تا آخر قرآن بخواند به قصد این که قرآن حفظ شود و نماز‌گزاران نیز تقریبا بر مدار سنت بر آن گوش می‌دهند با وجود این که در فجر جمعه حرص بر قرائت سوره‌ی سجده . انسان می‌باشد و گاهی اوقات نیز از جزء عم در نماز عشاء برای به جا آمدن سنت خوانده می‌شود؟

جواب:

نظر من بر این نمی‌باشد زیرا که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و همچنین اصحابش چنین چیزی وارد نشده است و شکی نیست که این امام از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برشنیدن تمام قرآن بر مردم حریص‌تر نیست سپس آیا آیا کسانی همراهش نماز می‌خوانند هر روز با ایشان نماز می‌خوانند یعنی از اول قرآن تا آخرش؟ غالبا این گونه نیست روزی در این مسجد و روز دیگر در مسجد دیگر نماز می‌خوانند و شنیدن تمام قرآن برای همه‌ی آنها حاصل نمی‌شود.

و در هر صورت نظر من این است که امام این کار را نکند و اگر قصدش از این تعبد باشد تبدیل به بدعت خواهد شد زیرا بدعت عبادت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ  با فعلس و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحابش انجام نداده‌اند می‌باشد و برای برادرنمان همین طور که در سنت آمده است کفایت می‌کند.

سپس نسبت کاری که بعضی از امام ها عادت کرده اند آگاه سازم که همیشه از وسط یا آخر سوره‌ها می‌خوانند و ابن قیم رَحِمَهُ‌الله در زاد المعاد می‌گوید: چنین چیزی از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده است.[۱]

 وبرای همین باید انسان باید از سوره‌های مفصل بخواند و برای نماز‌گزاران راحت زیرا هنگامی که بر آنها تکرار شد چه بسا که آن را حفظ نیز بکنند چون که سوره‌ها کوچک هستند و آیاتش نیز غالبا کوتاه هستند پس هنگامی که برای نماز‌گزاران تکرار شد آن را حفظ می‌کنند و برای همین می‌بینی که بسیاری از عوام سوره‌های مفصل را به واسطه‌ی قرائت امام حفظ هستند.

سپس هنگامی که امام از وسط سوره‌ها مخصوصا سوره‌های طولانی که چه بسا برای حافظ قرآن تشویش نیز ایجاد کند زیرا که اگر آیه را از وسط سوره شروع کند برای انسان تشویش ایجاد می‌شود یعنی مثلا از وسط سوره‌ی بقره شروع کن انسان فکر می‌کند که تا کجا می‌خواند؟ آیا بقره را کامل می‌خواند یعنی بیشتر از یک جز می‌خواند یا چند آیه‌ای می‌خواند و توقف می‌کند؟ پس شنونده‌ای که قرآن را حفظ است در نفس خود تشویش می‌باید که کی رکوع می‌کند و کی تمام می‌کند؟ پس برای همین نظر من این است که ائمه به این مسئله توجه کنند و بر خواندن سوره‌ی مفصل که اول سوره‌ی ق و آخرش سوره‌ی ناس است حریص باشند و در فجر از سوره‌ی طولانی مفصل را بخوانند و در مغرب غالبا از سوره‌های کوچک آن بخوانند و باقی هم متوسط آن را بخوانند.

علما می‌گویند: سوره‌های طولانی آن از ق تا عم می‌باشد و کوچک آن از ضحی تا ناس می‌باشد متوسط آن از عم تا ضحی می‌باشد.

[۱] مختصر زاد المعاد ص۲۲.