(۲۰۶۸) سوال: آیا نماز بدون نیت پشت امام همراه جماعت جایز است؟

جواب:

در جواب این می‌گویم آیا چنین چیزی امکان دارد رخ بدهد؟ آیا انسان عاقل که مختار باشد امکان دارد که کاری کند که آن را اراده نکند؟ این محال است اگر از نمازگزار سوال کنی که کجا می‌روی؟ می‌گوید: به مسجد می‌روم. برای چه؟ می‌گوید: که نماز را با جماعت بخوانم. امکان ندارد که غیر از این باشد پس این سوال وارد نمی‌باشد بله چه بسا اصحاب وساوس کسانی که در همه چیز شک می‌کنند و با وسوسه حکم نمی‌شود بلکه واجب است از وسوسه به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از شیطان رانده شده پناه جست و بإذن الله اگر این کار را بکند وسوسه از بین می‌رود. بعضی از اهل علم قول بسیار دقیق و درستی گفته‌اند: اگر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ عملی را بدون نیت برای ما تکلیف می‌نمود از توان ما خارج بود. و راست است اگر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به ما می‌گفت: بدون نیت انجام دهید ما نمی‌توانستیم و بر ما مشقت بسیار زیادی بود.

و مردی نزد یکی از علمای مشهور حنابله آمد که ابن عقیل رَحِمَهُ‌الله بود و از او سوال کرد: ‌ای آقای من و‌ای شیخ من به رود دجله می‌روم كه غسل جنابت کنم پس در آن رفتم و خارج شدم و می‌گویم: غسل من بجا نیامده است پس شیخ به او گفت: نمازی بر تو نیست و بر تو لازم نمی‌باشد. پس آن مرد تعجب کرد و گفت چرا؟ گفت: چون رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است:  «رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلَاثَةٍ: عَنِ الصَّغِيرِ حَتَّى يَبْلُغَ، وَعَنِ النَّائِمِ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ، و عن المجنون حتى يفيق»[۱] (از سه کس قلم برادشته شده است: از بچه تا زمانی که بالغ شود و از شخص خواب تا هنگامی که بیدار شود و از دیوانه تا زمانی که هوشیار شود) و تو هیچ چیزی نیستی مگر مجنون، چگونه می‌روی به سوی رودخانه و در آن می‌روی و به سوی آن رفتی که غسل جنابت بکنی و بعد بیرون می‌آیی و می‌گویی که نیت نکرده‌ام؟ و  و این مثالی است که شایسته است هر کسی که از جانب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دچار وسوسه شده آن را به خاطر بسپارد، از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌خواهیم در هر آنچه خیر در آن نمی‌باشد از برادران مسلمانمان رفع کند.

و مهم این است که می‌گوییم: کسی که به سوی مسجد می‌آید و داخل آن شد و در صف ایستاد و برای نماز تکبیر گفت پس حتما او نیت دخول به جماعت را کرده است.

[۱] تخریج آن گذشت.